LRASM Nedir? Ne İşe Yarar? Lockheed Martin’in AGM-158C Stealth Anti-Gemi Seyir Füzesi
ABD donanmasının yeni nesil stand-off anti-gemi silahı Lockheed Martin LRASM (Long Range Anti-Ship Missile / AGM-158C), JASSM-ER seyir füzesinin anti-gemi varyantı. 1.000+ km menzili, AI tabanlı hedef seçimi ve düşük RKM stealth gövdesiyle modern hava savunma sistemlerini atlatmak üzere tasarlandı. Türk ATMACA Blok-2 ve SOM-J doğrudan eşdeğer ürünler.
Nedir?
LRASM, Lockheed Martin’in JASSM-ER seyir füzesi platformunu temel alarak ABD DARPA + ONR ortak finansmanıyla geliştirdiği yeni nesil anti-gemi füzesi. AGM-158C kod adlı askeri versiyonu Hava Kuvvetleri B-1B ve Donanma F/A-18’lerden, gemi-fırlatma versiyonu Mk 41 VLS’den atılır. AI tabanlı otonom hedef seçimi sayesinde GPS’siz, jam ortamında ve EMCON koşullarında çalışır.
Ne İşe Yarar?
LRASM, modern Çin ve Rus donanma gruplarını (Type 055, Kirov, Slava) 1.000+ km mesafeden, ABD savaş uçaklarının düşman hava savunmasına girmesine gerek kalmadan vurmak üzere tasarlandı. Sea-skimming uçuş profili, çoklu waypoint navigasyon ve terminal aşamada IIR + ARH sensör füzyonu kullanır. AI sistemi düşman grubu içinde en yüksek değerli hedefi (örn. uçak gemisi, cruiser) ayırt eder.
Teknik Özellikler
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Sınıf | 5. nesil stealth uzun menzilli anti-gemi seyir füzesi |
| Uzunluk | 4,3 m |
| Çap | 550 mm |
| Ağırlık | 1.020 kg |
| Motor | Williams F107 turbofan |
| Menzil | 1.000+ km |
| Hız | Mach 0,85 |
| Güdüm | Atalet + GPS + AI hedef seçim + IIR + ARH |
| Harp başlığı | 454 kg yarı-zırh delici WDU-42/B |
| Platformlar | B-1B Lancer, F/A-18E/F Super Hornet, P-8 Poseidon, Mk 41 VLS |
Kim Aldı, Kaça?
LRASM birim maliyeti 3 milyon dolar. ABD 2018’de IOC, 2024 itibarıyla 200+ stok. Avustralya 2020’de 200 milyon AUD değerinde sözleşme. Japonya değerlendirme aşamasında. ABD JASSM-ER üretim hattını 2026—2028’de yıllık 1.000 birim üzerine çıkarmayı planlıyor.
| Operatör | Platform | Adet | Yıl |
|---|---|---|---|
| ABD Hava Kuvvetleri | B-1B Lancer | 200+ | 2018 |
| ABD Donanması | F/A-18E/F, P-8 | – | 2019 |
| Avustralya | F/A-18F Super Hornet | – | 2020 |
| Japonya (değerlendirme) | F-35A | – | 2027 |
| Birleşik Krallık (Tempest/GCAP planı) | – | – | 2030+ |
Türk Emsali ile Karşılaştırma
Türkiye’nin LRASM eşdeğeri çok katmanlı: ROKETSAN ATMACA Blok-2 (350+ km, sea-skimming, AESA + IIR çoklu güdüm), TÜBİTAK SAGE SOM-J (250+ km, F-35 ve KAAN iç hazneye uygun, stealth), ÇAKIR (150+ km, çok platformlu). KAAN için yerli süpersonik anti-gemi füze geliştirme programı (BORA-AS) açıklandı; 2030’larda LRASM kategorisinde Türk cevabı olacak.
| Kıstas | LRASM (LM) | ATMACA Blok-2 (ROKETSAN) | SOM-J (SAGE) |
|---|---|---|---|
| Sınıf | Stealth anti-gemi | Anti-gemi seyir | Stand-off + anti-gemi |
| Menzil | 1.000+ km | 350+ km | 250+ km |
| Stealth | Tam stealth | Düşük RKM | Düşük RKM |
| AI hedef seçim | Evet | Geliştirme | Sınırlı |
| Platform | B-1B, F/A-18, Mk 41 | MİLGEM, TF-2000, KAAN | F-35, KAAN |
| Ağırlık | 1.020 kg | 750 kg | 510 kg |
| Maliyet | ~3 M$ | Yerli | Yerli |
Sıkça Sorulanlar
LRASM neden devrim niteliğinde sayılıyor?
ATMACA Blok-2 LRASM’a tam alternatif mi?
SOM-J nedir?
Türkiye LRASM alır mı?
B-1B kaç LRASM taşır?
Sonuç
LRASM, 5. nesil stealth anti-gemi seyir füzeleri kategorisinin sembolü. Türkiye’nin ATMACA Blok-2 + SOM-J + planlanan BORA-AS üçlüsü, hem teknolojik hem ticari olarak bu kategoride yerli alternatif sunuyor. KAAN ile entegre stand-off füze ekosistemi 2030’larda Türkiye’yi Avrupa-Asya pazarında konumlandıracak.
Kaynaklar
- Wikipedia: AGM-158C LRASM
- Lockheed Martin LRASM program
- U.S. Navy NAVAIR briefings
- ROKETSAN ATMACA ve TÜBİTAK SAGE SOM-J ürün sayfaları
- Janes Air-Launched Weapons 2024
