Leidos’un mini seyir füzesi AGM-190A çatışmada kullanıldı: 740 km menzilli 91 kiloluk vuruş
Leidos CEO’su Tom Bell, şirketin küçük seyir füzesi programına dair alışılmadık derecede açık bir cümle kurdu: AGM-190A Havoc Spear hem uçuş testlerini sürdürüyor hem de tatbikatlarda ve gerçek muharebede kullanıldı. Yalnızca 91 kilogram ağırlığındaki füze, testlerde 740 kilometrelik menzil sergilemişti. Açıklama, ABD’nin ucuz ve çok sayıda üretilebilir vuruş silahlarına yönelişinin artık deneme aşamasını geçtiğini gösteriyor.
Bir Bakışta
- Sistem: AGM-190A — Leidos (Dynetics) küçük seyir füzesi; geliştirme adı Black Arrow, ÖKK’daki adı Havoc Spear.
- Yeni bilgi: Leidos CEO’su Tom Bell, füzenin tatbikat ve muharebede kullanıldığını doğruladı.
- Ağırlık: Yaklaşık 91 kilogram (200 libre).
- Menzil: Mayıs 2025 testinde 740 kilometre (400 deniz mili) gösterildi.
- Motor: Pratt & Whitney TJ150-7 turbojet; hız Mach 0,8 civarı, tavan 9.100 metre.
- Platform: AC-130J Ghostrider’dan paletli atış; ayrılma testi Aralık 2023, ilk güdümlü atış Kasım 2024.
- Müşteriler: ABD Hava Kuvvetleri ve Özel Harekât Komutanlığı (SOCOM); ölçek görüşmeleri sürüyor.
- Bağlam: Leidos’un düşük maliyetli konteynerli mühimmat çerçevesinde on yıl sonuna kadar 3.000 adet hedefi.
Bir şirket sunumunda geçen tek cümlelik itiraf
Savunma şirketlerinin kazanç sunumları genelde temkinli dille yazılır. Bell’in cümlesi bu kalıbın dışına çıktı: Program hem uçuş testlerinden geçiyor hem de tatbikatlarda ve muharebede fiilen kullanılıyor. Bell nerede, ne zaman ve hangi harekâtta kullanıldığına dair ayrıntı vermedi; ancak bir silahın seri üretime geçmeden muharebeye girmesi, ABD’de son yılların hızlandırılmış tedarik anlayışının tipik göstergesi.
Ölçek tarafında da bir sinyal var. Bell, küçük seyir füzelerinin müşteri nezdinde büyük kabul gördüğünü, SOCOM ve Hava Kuvvetleri’nde ölçeği büyütme görüşmelerinin devam ettiğini söyledi. Yani mesele artık silahın işe yarayıp yaramadığı değil, yılda kaç yüz adet üretileceği.
Kargo uçağı bombardıman uçağına dönüşünce
AGM-190A’nın hikâyesi bir mühimmat hikâyesinden çok bir doktrin hikâyesi. Füze, önce Black Arrow adıyla Dynetics tarafından geliştirildi; ABD Hava Kuvvetleri sisteme resmî AGM-190A tanımlamasını verdi, Özel Harekât Komutanlığı ise Havoc Spear adını kullanıyor.
Zaman çizelgesi hızlı ilerledi. AC-130J Ghostrider’dan ayrılma testleri Aralık 2023’te başarıyla yapıldı, ilk tam güdümlü atış Kasım 2024’te gerçekleşti ve Mayıs 2025’te 400 deniz millik menzil resmen gösterildi. Bu rakam, AC-130J’nin bilinen mühimmatlarının hepsinden kat kat uzak.
Buradaki değişim önemli: AC-130J, üzerinde topu ve güdümlü bombasıyla hedefin üstünde alçaktan dolaşarak çalışan bir platformdu. Böyle bir uçağın modern hava savunması altında yaşama şansı düşük. 740 kilometre menzilli bir mini seyir füzesi taşıdığında ise aynı uçak, tehdit çemberinin çok dışından atış yapan bir taşıyıcıya dönüşüyor. Kargo gövdeli uçakları paletli sistemlerle uzun menzilli vurucu platformlara çevirme fikri, ABD’de Rapid Dragon denemelerinden bu yana istikrarlı biçimde olgunlaşıyor.
AGM-190A Havoc Spear — Teknik Özellikler
| Sınıf | Küçük/ucuz havadan atılan seyir füzesi (SCM) |
| Üretici | Leidos (Dynetics) |
| Diğer adları | Black Arrow (geliştirme), Havoc Spear (SOCOM) |
| Ağırlık | ~91 kg (200 lb) |
| Motor | Pratt & Whitney TJ150-7 turbojet |
| Hız | Mach 0,8 (~988 km/sa) |
| Servis tavanı | ~9.144 m (30.000 ft) |
| Gösterilen menzil | 740 km (400 deniz mili), Mayıs 2025 |
| Taşıyıcı | AC-130J Ghostrider (paletli atış); diğer platformlar değerlendiriliyor |
| Kilometre taşları | Ayrılma testi Aralık 2023 — İlk güdümlü atış Kasım 2024 — AGM-190A tanımlaması |
Ucuz mühimmat neden bu kadar konuşuluyor?
Sorunun cevabı Ukrayna ve Kızıldeniz’de görüldü. Tek bir hedefi milyon dolarlık bir füzeyle vurmak, karşı taraf on binlerce dolarlık sistemler kullandığında sürdürülebilir değil. Batılı ordular son iki yılda envanterlerinin ne kadar hızlı eridiğini gördü ve mühimmat tartışması birim performansından toplam sayıya kaydı.
Leidos bu tabloyu doğrudan iş modeline çevirmiş durumda. Şirket, düşük maliyetli konteynerli mühimmat çerçevesinde on yılın sonuna kadar 3.000 adetlik bir hedef koyuyor ve bu alandaki toplam pazarı on yıllık vadede 44 milyar doların üzerinde değerlendiriyor. Konteynerli mimarinin cazibesi, mühimmatın hangi platformdan atılacağının sonradan kararlaştırılabilmesinde: Aynı kutu bir kargo uçağına, bir gemi güvertesine ya da bir tıra yüklenebiliyor.
Aynı kulvarda Türk sistemleri
Küçük ve ucuz seyir füzesi kulvarı, Türk savunma sanayiinin erken girdiği alanlardan biri. Roketsan ÇAKIR, yaklaşık 150 kilogramlık gövdesiyle turbojet motorlu, çok platformlu ve sürü hâlinde çalışabilen bir seyir füzesi olarak tasarlandı; hem uçaktan hem helikopterden hem de kara ve deniz araçlarından atılabiliyor.
Baykar KEMANKEŞ ise problemin insansız hava aracı tarafından yaklaşıyor: 30 kilogram sınıfındaki mini akıllı mühimmat, Bayraktar TB2 ve TB3’ten atılarak yüz kilometrelerce menzilde hedef vurabiliyor. İki sistem birlikte, ABD’nin bugün AGM-190A ile ölçeklendirmeye çalıştığı fikrin — küçük, ucuz, çok sayıda, uzak mesafeden — Türkiye’de farklı bir mimariyle karşılığını oluşturuyor.
Farkı belirleyecek olan tasarım değil, tezgâh. Bell’in cümlesindeki asıl haber de burada gizli: Bir silahın muharebede kullanıldığını duyurmak kolay, onu yılda binlerce adet üretebilmek zor.
Kaynaklar
- Defence Industry Europe — Leidos CEO’su Tom Bell’in AGM-190A açıklamaları, 14 Ağustos 2026
- Leidos yatırımcı ilişkileri — “Leidos small cruise missile designated AGM-190A by U.S. Air Force”
- Army Recognition — AC-130J Ghostrider ve AGM-190A Havoc Spear test haberleri
- The War Zone — AC-130J mini seyir füzesi ve AESA radar test programı
- Designation-Systems.net — AGM-190 Black Arrow / Havoc Spear teknik kaydı
