Koalicja Tatbikatı Başladı: Türkiye İstanbul’dan Yönetiyor
Fransa ve Britanya liderliğindeki Ukrayna Çok Uluslu Gücü’nün (MNF-U) ilk büyük tatbikatı “Koalicja” (Lehçede “Koalisyon”), 9-22 Kasım tarihleri arasında başladı. Tatbikatın kara bacağı, Ukrayna sınırına yaklaşık 100 kilometre uzaklıktaki Nowa Deba bölgesi civarında, Polonya’nın güneydoğusunda icra ediliyor.
Tatbikata 10 Avrupa ülkesinden toplam yaklaşık 2.800 asker katılıyor. Fransa 1.100 askerle en büyük kontenjanı oluştururken, Britanya 300 asker ve RAF Typhoon savaş uçaklarıyla katılım sağlıyor. Belçika, Estonya, Almanya, Litvanya, Hollanda, Polonya, İspanya ve İsveç de kara ve hava unsurlarıyla tatbikatta yer alıyor.
Türkiye, Polonya’daki kara tatbikatına asker göndermiyor; bunun yerine İstanbul merkezli bir deniz simülasyonuyla Karadeniz’de olası mayın temizleme operasyonlarına hazırlık senaryosunu yönetiyor. Bu, MNF-U’nun aynı tatbikat çatısı altındaki deniz bileşenini oluşturuyor.
Türkiye, Ukrayna görevi kapsamında İstanbul’da bir deniz komutanlığı kurmuştu; bu komutanlık, Romanya ve Bulgaristan’ın kıyı devleti desteğiyle olası bir harekâtın Karadeniz bileşenini denetlemekle görevlendirildi. Bu yapı, Türkiye’nin Romanya ve Bulgaristan ile birlikte daha önce kurduğu, NATO dışı “Karadeniz Mayın Karşı Tedbirleri” (MCM Black Sea) girişiminden ayrı bir mekanizma olarak işliyor; ancak ikisi de Türkiye’nin bölgedeki mayın tehdidine karşı kurumsallaşan liderlik rolünü yansıtıyor.
MNF-U, 2025 yılında kurulmuş, operasyon merkezi Paris’te bulunan bir yapı. Gücün hedefleri; bir ateşkes sonrasında Ukrayna’nın kendi ordusunu yeniden inşa etmesine destek olmak, Ukrayna hava sahasının güvenliğini sağlamaya yardımcı olmak ve Karadeniz’de ekonomik faaliyetin, özellikle tahıl ve enerji taşımacılığının yeniden başlamasına imkân tanımak olarak tanımlanıyor. Yapı bir NATO operasyonu değil ve ABD’nin doğrudan katılımı neredeyse yok.
Fransız Savunma Bakanlığı, tatbikatın amacını “birden fazla ülkenin kara, deniz ve hava unsurlarını ne hızda ve verimlilikte konuşlandırabileceğini test etmek” olarak tanımladı. Britanya Savunma Bakanı Wes Streeting, “Bu varsayımsal bir plan değil; savaş durduğunda Ukrayna’ya yardım etmeye hazır gerçek bir güç” dedi. Tatbikatı birlikte yöneten Britanyalı Tümgeneral Tom Bateman, gücün “saldırı harekâtı için tasarlanmadığını” söylerken, Fransız Tuğgeneral Armel Dirou tatbikatın “bir güç gösterisi olmadığını” vurguladı.
Batılı yetkililere göre, güç herhangi bir saldırgan görevle donatılmıyor ve ancak savaşı sona erdiren bir ateşkes sonrasında konuşlandırılacak. Tatbikata sadece hafif teçhizat —insansız hava araçları gibi— dahil ediliyor; tank veya ağır zırhlı araç bulunmuyor. Buna karşın bazı Batılı yetkililer, Rusya’nın güce saldırması ihtimaline karşı angajman kurallarının hazırlandığını belirtiyor.
Türkiye’nin bu yapıdaki rolü, Montrö Boğazlar Sözleşmesi kapsamında İstanbul ve Çanakkale boğazlarının geçiş rejimini denetleyen tek ülke olmasından kaynaklanan özel konumuyla da örtüşüyor. Karadeniz’de artan ticari gemi saldırıları karşısında Ankara, son dönemde bölgesel deniz güvenliği diplomasisini yoğunlaştırmış durumda; hem Romanya ve Bulgaristan ile mayın karşı tedbirleri hem de MNF-U çatısındaki İstanbul simülasyonu, bu çizginin parçaları olarak okunuyor.
Tatbikatın büyüklüğü, bazı gözlemcilere göre Moskova’yı tahrik etme riski taşıyor; ancak tatbikat organizatörleri, gücün savaş sırasında değil, ancak savaş sonrasında devreye gireceğini ve mevcut aşamada yalnızca planlama ve prosedür testi niteliği taşıdığını vurguluyor.
Türkiye’nin Karadeniz’deki mayın karşı tedbirleri alanındaki deneyimi yeni değil: Donanma, yıllık “Nusret” tatbikatları kapsamında çok sayıda ülkeden unsurların katıldığı mayın harbi eğitimleri düzenliyor; 2025 edisyonuna 25 ülke katılmış ve tatbikat 24-31 Ekim tarihlerinde icra edilmişti. Koalicja kapsamındaki İstanbul simülasyonu, bu birikimi NATO dışı bir çok uluslu çatıya taşıyan ilk adım olarak değerlendiriliyor.
Kaynaklar
- Defense News — “European troops set to train in Poland for postwar Ukraine deployment” (7 Kasım 2026). Tatbikatın kapsamı, katılımcı ülkeler ve resmî açıklamalar için kullanıldı.
- Turkiye Today — “Türkiye to lead Black Sea mine-clearing drill for post-war Ukraine force”. Türkiye’nin İstanbul merkezli rolüne ilişkin ayrıntılar için kullanıldı.
