Kale Havacılık: F-35 ve Boeing tedarik zincirinde Tuzla’dan çıkan parçalar
Türk savunma ve havacılık sanayiinde adı nihai platformlarla değil, o platformların
içindeki parçalarla anılan bir şirketler kuşağı var. Kale Havacılık bu kuşağın en görünür
örneklerinden biri: İstanbul Tuzla’daki serbest bölge tesisinde üretilen sac ve talaşlı imalat
parçaları, dünyanın en büyük iki havacılık programının tedarik zincirine giriyor.
Kale Grubu’nun havacılığa geçişi
Kale Grubu 1957’de kuruldu ve uzun yıllar yapı malzemeleri sektörüyle tanındı. Grubun havacılık
faaliyetleri 2007 başında İstanbul Tuzla’da kurulan yeni tesise taşındı ve Kale Havacılık Sanayi
A.Ş. adı altında yapılandırıldı. Şirket 2008’de faaliyete başladı; adresi İstanbul Endüstri ve
Ticaret Serbest Bölgesi, Aydınlı Mahallesi, 6. Sokak No: 5, Tuzla/İstanbul.
Kale Havacılık uluslararası pazarda Kale Aero markasıyla tanınıyor. Şirket, Savunma ve
Havacılık Sanayii İmalatçılar Derneği (SASAD) üyesi.
Ne üretiyor?
Kale Havacılık’ın tanımladığı iş alanı, uçak yapısal elemanları ve alt montajları. Şirketin
kamuya açık tanıtımında öne çıkan yetenekler şunlar:
- Karmaşık sac şekillendirme (complex sheet metal)
- Talaşlı imalat (machining)
- Kompozit parça üretimi
- Alt montaj ve nihai montaj
- Isıl işlem ve yüzey işlem
- Mühendislik desteği, prototipleme ve test
Bu yetenek listesi, şirketi klasik anlamda bir “parça tedarikçisi”nden çok, müşterisine tek
kaynaktan çözüm sunan bir alt sistem üreticisi konumuna yerleştiriyor. Havacılık sanayiinde bu
konum genellikle “tier-2” olarak adlandırılıyor: ana yükleniciye doğrudan teslimat yapan, ancak
nihai platformun tasarım sorumluluğunu taşımayan halka.
F-35 ve F135 iş payı
Şirketin en çok bilinen referansı Müşterek Taarruz Uçağı (JSF) F-35 programı. Kale Havacılık
programda alt yüklenici olarak yer aldı; kamuya açık tanıtımlarda gövde, kanat ve kanatçık yedek
parçalarının yanı sıra F135 motorunun yüksek basınçlı kompresör alt sistemlerinin üretimi
belirtiliyor.
Türkiye’nin 2019’da F-35 programından çıkarılmasının ardından Türk tedarikçilerin iş paylarının
akıbeti uzun süre tartışıldı. Kale Havacılık’ın bu programdaki güncel üretim hacmine ilişkin
kamuya açık, doğrulanmış güncel veri bulunmuyor; bu nedenle mevcut rakamlar üzerinden bir tahmin
yapılmıyor.
Boeing ile uzun vadeli paket
Şirketin ikinci büyük referansı Boeing. Kale Havacılık, Boeing ile gövde ve kanat parçalarının
üretimini kapsayan uzun vadeli bir iş birliği yürütüyor; kamuya açık tanıtımda bu iş birliği 10
yıllık bir süre ve 800 farklı parçadan oluşan bir paket olarak tanımlanıyor.
Sivil havacılık tarafındaki bu tür uzun vadeli paketler, savunma programlarındaki dalgalanmaya
karşı üreticiye denge sağlıyor. Askerî bir programın takvimi siyasi kararlarla değişebilirken,
ticari uçak gövde parçası siparişleri üretim oranına bağlı olarak daha öngörülebilir seyrediyor.
Kale Grubu’nun havacılık kanadı
Kale Havacılık, grubun havacılık yapılanmasındaki tek şirket değil. Aynı çatı altında motor
tarafında çalışan ayrı tüzel kişilikler bulunuyor: Kale Pratt & Whitney (ortak girişim) ve
Kale Jet Motorları Sanayi A.Ş. Bu yapı, grubun yapısal parça üretimiyle motor bileşeni üretimini
farklı şirketlerde topladığını gösteriyor.
Künye
| Şirket | Kale Havacılık Sanayi A.Ş. (Kale Aero) |
|---|---|
| Bağlı olduğu grup | Kale Grubu (kuruluş 1957) |
| Faaliyete başlama | 2008 (tesis 2007’de Tuzla’ya taşındı) |
| Tesis | İstanbul Endüstri ve Ticaret Serbest Bölgesi, Aydınlı, Tuzla/İstanbul |
| Çalışan sayısı | Kariyer portallarındaki şirket profilinde 350-449 bandı beyan ediliyor |
| Ana yetenekler | Sac şekillendirme, talaşlı imalat, kompozit, montaj, ısıl ve yüzey işlem |
| Bilinen programlar | F-35 / JSF, F135 motoru, Boeing ticari uçak programları |
| Üyelik | SASAD |
Sık sorulan sorular
Kale Havacılık uçak üretiyor mu?
Hayır. Şirket nihai platform üreticisi değil; uçak gövde, kanat ve motor programlarına yapısal
parça ve alt montaj tedarik ediyor.
Kale Havacılık ile Kale Jet Motorları aynı şirket mi?
Hayır. İkisi de Kale Grubu bünyesinde, ancak ayrı tüzel kişilikler. Kale Havacılık yapısal parça
ve alt montaj üretiyor; Kale Jet Motorları motor tarafında çalışıyor. Grubun ayrıca Pratt &
Whitney ile kurulmuş bir ortak girişimi bulunuyor.
Şirket nerede üretim yapıyor?
İstanbul Tuzla’daki İstanbul Endüstri ve Ticaret Serbest Bölgesi’nde yer alan tesiste.
F-35 parçaları hâlâ üretiliyor mu?
Türkiye 2019’da programdan çıkarıldı. Şirketin bu programdaki güncel üretim durumuna ilişkin
kamuya açık doğrulanmış veri bulunmuyor.
Kaynaklar: Kale Grubu kurumsal tanıtımı, SASAD üye kaydı, Aviation Week Marketplace şirket profili,
kariyer portalı şirket profilleri. Rakamlar şirket beyanına dayanır.
