Irak Savunma Sanayii ve Askerî Tedarik Profili
Irak, DEAŞ sonrası yeniden kurulan ordusunu ABD omurgası üzerinde taşırken hava savunmasını Güney Kore ve Türkiye’den aldığı sistemlerle katmanlandırmaya çalışan, paralel silahlı yapıların gölgesinde tedarik kararı veren bir ülke. 22 Nisan 2024’teki Erdoğan ziyaretiyle açılan yeni dönem, 2026’da Başkomutanlık Ofisi’nin Ankara temaslarıyla derinleşiyor. Bu ülke dosyası, Irak’ın savunma tedarik mimarisini özetler; yeni gelişmelerle güncellenecektir.
60 Saniyede Irak Savunma Profili
- Savunma bütçesi: ~6,0-6,3 milyar $ (2025-2026, GSYH’nin ~%2,5’i) — PMF harcamaları ayrı ve şeffaf değil
- Aktif personel: ~193 bin silahlı kuvvetler + 150-200 bin PMF + Peşmerge (paralel yapılar)
- Hava gücü: 34 F-16IQ (hazırlık oranı kronik sorun), 24 T-50IQ
- KM-SAM II: 8 batarya, 2,6-2,8 milyar $ — Eylül 2024’te imza, teslimat bekleniyor
- Türkiye’den ~20 kısa menzilli hava savunma/dron-savar sistemi alımı 2026’da sonuçlandı
- 2021 TB2/T129 niyeti sözleşmeye dönüşmedi; 2024 Erdoğan ziyaretinde 27 mutabakat
Ordunun Yapısı: Paralel Güçler Sorunu
Irak Silahlı Kuvvetleri; Kara Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri, Hava Savunma Komutanlığı, Donanma ve ayrı komuta altındaki Terörle Mücadele Servisi’nden (CTS) oluşur — yaklaşık 193 bin aktif personel. Ancak tablo bununla bitmez: Başbakanlığa bağlı Haşdi Şabi (PMF) 150-200 bin ek personel taşır ve harcamaları savunma bütçesinin dışındadır; kuzeyde KBY’ye bağlı Peşmerge ayrı bir yapıdır. Tedarik kararları bu parçalı mimarinin ve İran destekli grupların etkisinin gölgesinde alınır. Resmî savunma bütçesi 2025-2026’da 6,0-6,3 milyar dolar bandındadır.
Hava Gücü ve Hava Savunma: En Kritik Açık
Hava kuvvetlerinin omurgası, 2011-2012 siparişi 36 uçaktan bugün Balad’da kalan 34 F-16IQ’dur; filo hazırlık oranı yıllardır kroniktir. Eğitim/hafif taarruz hattını 1,1 milyar dolarlık 2013 sözleşmesiyle alınan 24 T-50IQ taşır. Asıl dönüşüm hava savunmada: Eylül 2024’te LIG Nex1 ile imzalanan 2,6-2,8 milyar dolarlık sözleşmeyle 8 batarya KM-SAM II (Cheongung-II) alınıyor — teslimat bekleniyor. Alçak irtifa katmanını ise 2026’da sonuçlanan yaklaşık 20 sistemlik Türk kısa menzilli hava savunma/dron-savar alımı dolduracak. Çin’den 2015’te alınan CH-4B SİHA’lar bakım sorunları nedeniyle büyük ölçüde yerde kaldı.
Tedarik Görünümü
| Tedarikçi | Sistemler | Durum |
| ABD | 34 F-16IQ, M1A1 Abrams, eğitim | Konvansiyonel omurga; hazırlık sorunları sürüyor |
| Güney Kore | 24 T-50IQ; 8 batarya KM-SAM II + radarlar | KM-SAM sözleşmesi Eylül 2024 (2,6-2,8 milyar $); teslimat bekleniyor |
| Türkiye | ~20 kısa menzilli hava savunma/dron-savar | 2026’da sonuçlandı; üretici resmî açıklanmadı. 2021 TB2/T129 niyeti sözleşmesiz kaldı |
| Fransa (Airbus) | 14 Caracal (12 H225M dahil) | Eylül 2024 sözleşmesi (~420M$); ilk 2 teslim Nisan 2025 |
| Çin | CH-4B SİHA | 2015’ten itibaren; bakım sorunlarıyla etkisiz |
Türkiye ile İlişkiler: 2024 Dönüm Noktası
| Tarih | Gelişme |
| Ağustos 2021 | TB2 ve T129 alım niyeti açıklandı — sözleşmeye dönüşmedi (niyet) |
| 22 Nisan 2024 | Erdoğan’ın Bağdat ziyareti (2011’den beri ilk): güvenlik ve askerî eğitim mutabakatları dâhil 27 belge; Kalkınma Yolu dörtlü mutabakatı (17 milyar $, Faw-Türkiye) (mutabakat) |
| Ağustos 2024 | PKK’ya karşı iş birliği: Bağdat’ta Ortak Güvenlik Koordinasyon Merkezi + Zilkan eğitim merkezi (anlaşma) |
| 2026 | ~20 Türk kısa menzilli hava savunma/dron-savar sisteminin alımı sonuçlandı (sözleşme) |
| 28 Temmuz 2026 | Başkomutanlık Ofisi Müdürü Al-Shammari’nin SSB ziyareti + aynı hafta ASELSAN (görüşme) |
Ankara’nın güncel muhatabı için kişi dosyası: Abdulamir Al-Shammari kimdir?
Türk sanayii için olası eşleşmeler — Envanter Medya’nın açık kaynak değerlendirmesidir, teyitli satış bilgisi değildir. 2026 hava savunma alımı, alçak irtifa katmanında Türk çözümlerinin kapısını açmıştır; KM-SAM ile entegrasyon ihtiyacı radar ve komuta-kontrol başlıklarını gündeme taşıyabilir. Sınır güvenliği ve elektro-optik ailesi ASELSAN temaslarının doğal uzantısıdır; rafa kalkan TB2/T129 dosyasının yeniden açılması izlenmesi gereken senaryodur. Bu başlıklarda kamuya yansımış yeni resmî müzakere yoktur.
Sık Sorulan Sorular
Irak’ın savunma bütçesi ne kadar?
2025-2026’da yaklaşık 6,0-6,3 milyar dolar (GSYH’nin ~%2,5’i); PMF harcamaları bu rakamın dışındadır ve tam açıklanmaz.
Irak TB2 kullanıyor mu?
Hayır. Ağustos 2021’de açıklanan alım niyeti sözleşmeye dönüşmedi; teslimat yapılmadı. 2026 itibarıyla dosya fiilen raftadır.
Türkiye’den ne alındı?
2026’da yaklaşık 20 kısa menzilli hava savunma/dron-savar sisteminin alımı sonuçlandı; üretici resmî olarak açıklanmadı.
KM-SAM anlaşması nedir?
Eylül 2024’te LIG Nex1 ile imzalanan 2,6-2,8 milyar dolarlık sözleşme: 8 batarya Cheongung-II orta irtifa hava savunma sistemi; teslimat bekleniyor.
F-16 filosu ne durumda?
36 siparişten 34 uçak Balad’da; yedek parça ve bakım kaynaklı hazırlık oranı sorunu yıllardır kroniktir.
Kalkınma Yolu nedir?
Faw Limanı’ndan Türkiye’ye uzanan 1.200 km’lik, 17 milyar dolarlık ulaştırma koridoru; Nisan 2024’te Türkiye-Irak-Katar-BAE dörtlü mutabakatı imzalandı.
Kaynaklar ve Doğrulama Notu
- SIPRI/defensebudget.org — bütçe bandı
- Breaking Defense, KED Global — KM-SAM II sözleşmesi
- Forbes (Mayıs 2026) — Türk kısa menzilli hava savunma alımı
- f-16.net, The War Zone — F-16IQ filo durumu
- Army Recognition, The Defense Post — Caracal sözleşmesi ve teslimatı
- France24, Daily Sabah, Crisis Group — 2024 Erdoğan ziyareti ve güvenlik mutabakatları
- Görsel: Üç Irak F-16IQ’su formasyonda, Temmuz 2019 — ABD Hava Kuvvetleri, kamu malı, Wikimedia Commons
Bu dosyada niyet (2021 TB2/T129), mutabakat (2024 ziyaret belgeleri), sözleşme (KM-SAM, Caracal, 2026 hava savunma) ve teslimat (Caracal ilk parti) ayrımı korunmuş; PMF harcamalarının bütçe dışılığı belirtilmiştir.
Son güncelleme: 19 Ağustos 2026 — yeni temas, anlaşma veya teslimat kamuya yansıdıkça güncellenir.
