Füze üretiminde asıl tempo arayıcı başlıkta: ASELSAN–ROKETSAN sözleşmesi ne söylüyor?

Füze üretiminde asıl tempo arayıcı başlıkta: ASELSAN–ROKETSAN sözleşmesi ne söylüyor?
Yazı Özetini Göster

ASELSAN, 16 Kasım 2026’da Kamuyu Aydınlatma Platformu’na (KAP) yaptığı bildirimde, ROKETSAN ile füze veri bağı ve arayıcı başlık sistemlerinin tedarikine yönelik toplam 1 milyar 281 milyon 101 bin 744 avroluk sözleşmeler imzaladığını duyurdu.

Bilginin kaynağı, borsada işlem gören bir şirketin yasal yükümlülükle yaptığı bildirim. Bu yüzden tutar ve taraflar kesin kabul edilebilir. Bildirim bunun ötesine geçmiyor: Hangi füze ailesi için, kaç adet ve hangi takvimle teslimat yapılacağı yazmıyor. Aşağıda bu boşlukları ayrıca işaretliyoruz.

Sözleşmeyi tek başına okumak yanıltıcı olur. ASELSAN 23 Eylül’de de ROKETSAN ile “hava savunma sistemlerine yönelik alt bileşenler” için 1 milyar 234 milyon avroluk bir sözleşme bildirmişti. İki bildirim birlikte, sekiz haftadan kısa sürede aynı müşteriden yaklaşık 2,52 milyar avroluk iş anlamına geliyor. Ölçek için bir rakam: Eylül bildiriminde ROKETSAN’ın, ASELSAN’ın son açıklanan net satışları içindeki payı yüzde 4,03 olarak verilmişti. Bu siparişler teslimata dönüştükçe bu payın belirgin biçimde yükselmesi güçlü bir olasılık.

Arayıcı başlık ve veri bağı ne işe yarar?

Arayıcı başlık, füzenin burnundaki sensördür; son safhada hedefi füzenin kendisinin bulmasını ve izlemesini sağlar. Kızılötesi görüntüleyici (IIR) türü hedefin ısı izinden bir görüntü çıkarır; radar (RF) türü kendi sinyalini gönderip yansımayı okur. İşlevi, yerdeki radarın yeterli hassasiyeti veremediği son saniyelerde isabeti sağlamaktır. Sınırı ise üretimidir: Arayıcı, hassas optik, elektronik ve mikrodalga bileşenlere ve uzun test süreçlerine bağlı, füzenin en karmaşık alt sistemlerinden biridir. Anlamı basit: Gövde, motor ve harp başlığı ne kadar hızlı üretilirse üretilsin, arayıcı yetişmezse füze tamamlanmaz.

Veri bağı ise füze ile atış kontrol sistemi arasındaki telsiz hattıdır. Uzun menzilli bir angajmanda füze fırlatıldığında arayıcısı hedefi henüz göremez; yerdeki radar hedefin güncel konumunu bu hat üzerinden füzeye iletir, füze de rotasını yolda düzeltir. İşlevi menzili ve manevra yapan hedefe karşı isabeti artırmaktır. Sınırı, bir telsiz hattı olarak elektronik karıştırmaya karşı korunma ihtiyacıdır; bu da tasarıma şifreleme ve frekans çevikliği gibi ek yükler getirir. Anlamı: Veri bağı, füzeyi tek başına uçan bir mühimmattan bir ağın ucuna dönüştürür.

Kısacası sözleşme füzenin gövdesini değil, güdümünü kapsıyor: gözünü ve kulağını.

Ayrı bir sözleşme neden önemli? ABD’den bir örnek

Benzer bir tablo bu yıl ABD’de yaşandı. ABD Savunma Bakanlığı ile Lockheed Martin, Ocak 2026’da PAC-3 MSE önleyici füzesinin yıllık üretimini yaklaşık 600’den 2.000’e çıkarmayı hedefleyen yedi yıllık bir çerçeve anlaşması imzaladı. Ardından Lockheed Martin, füzenin arayıcısını üreten Boeing’e yedi yıla yayılan, yaklaşık 14,7 milyar dolarlık ve arayıcı üretimini üçe katlamayı hedefleyen bir sözleşme verdi. Bu süreçte, karmaşıklığı nedeniyle arayıcı üretiminin önleyici füze çıktısını sınırlayan kalem olduğu açıkça dile getirildi.

Ölçüt üzerinden kıyaslayınca: ABD örneğinde ana yüklenici ile arayıcı üreticisi ayrı şirketler ve arayıcı sözleşmesi, füze sayısı hedefinin arkasından geldi. Türkiye’de de füzenin ana üreticisi ROKETSAN, güdüm alt sistemlerinde ASELSAN’a dayanıyor. Rakamlar aynı ölçekte değil ve doğrudan kıyaslanamaz; ABD sözleşmesi yedi yıla yayılıyor, ASELSAN bildirimi ise süre vermiyor. Ortak olan mantık: Füze sayısını artırmak isteyen her ülke, eninde sonunda arayıcı hattını büyütmek zorunda kalıyor.

Önceki durum, yeni olan

Kamuoyuna yansıyan büyük hava savunma ve füze sözleşmeleri bugüne kadar çoğunlukla Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) ile ana yükleniciler arasındaydı. SSB açıklamasına göre, 18 Şubat 2026 tarihli Savunma Sanayii İcra Komitesi kararları doğrultusunda ASELSAN ve ROKETSAN ile HİSAR-A ve HİSAR-O hava savunma sistemlerinin ilave seri üretimine yönelik sözleşmeler Temmuz ayında imzalandı. ROKETSAN’ın yeni üretim tesisleri ise Nisan ayında açılmıştı.

Yeni olan, sipariş zincirinin bir alt halkasının görünür hâle gelmesi. Ana yükleniciler arasında milyar avro düzeyinde alt sistem siparişlerinin akması, devlet siparişlerinin kâğıttan üretim hattına inme aşamasına geçtiğine dair güçlü bir çıkarım sunuyor. Ancak bildirim hangi programa bağlı olduğunu söylemediği için bu bağlantı kesin değil.

Sözleşme neyi karşılıyor olabilir?

  • Yurt içi hava savunma programları için çok yıllı alım (güçlü olasılık): Eylül sözleşmesi açıkça “hava savunma” ifadesini taşıyordu ve HİSAR ailesinde ilave seri üretim kararı zaten alınmıştı.
  • Hava savunma dışındaki füzeler (olasılık): Veri bağı ve arayıcı, seyir ve gemisavar füzelerinde de kullanılır. Kasım bildiriminde “hava savunma” ifadesi geçmiyor; bunun bilinçli bir ayrım olup olmadığı bilinmiyor.
  • İhracat siparişlerinin alt sistem karşılığı (spekülasyon): ROKETSAN’ın yurt dışı sözleşmeleri için üretilecek füzelerin güdüm bölümleri de kapsamda olabilir; bunu destekleyen kamuya açık veri yok.
  • Birim maliyet ve kur etkisi (olasılık): Avro cinsinden tutarın ne kadarının adet artışından, ne kadarının birim fiyattan geldiği adet açıklanmadığı için ayrıştırılamıyor.

Endüstriyel ve stratejik etki

Endüstriyel açıdan, iki vakıf şirketinin birbirine bağımlılığı artıyor. Bu yakınlık tasarım ve test döngülerini kısaltabilir; aynı zamanda tek tedarikçi riskini büyütür. Arayıcı hattında bir bileşen sıkıntısı ya da kalite sorunu, birden fazla füze ailesini aynı anda etkileyebilir. ASELSAN’ın 2026’nın ilk dokuz ayında yatırım harcamasını yüzde 228 artırarak 684 milyon dolara çıkardığını açıklaması, kapasitenin büyütülmeye çalışıldığını gösteriyor; bu harcamanın hangi hatlara gittiği ayrıntılı olarak açıklanmadı.

Ölçek için: ASELSAN aynı dönemde 14 milyar dolarlık yeni sözleşme imzaladığını ve bakiye siparişlerinin 30,7 milyar dolara ulaştığını açıkladı. 23 Eylül sözleşmesinin bu dokuz aylık rakamın içinde olması güçlü bir çıkarım; 16 Kasım sözleşmesi ise yıl sonu tablosuna yansıyacak.

Stratejik açıdan, arayıcı ve veri bağının yurt içinde üretilmesi, ihracatta üçüncü ülke onayına bağımlılığı azaltabilir. Bu etkinin ne kadar geniş olduğu, arayıcıların içindeki dedektör, yarı iletken ve mikrodalga bileşenlerinin nereden geldiğine bağlı. Bildirim bu katman hakkında bilgi vermiyor; dışa bağımlılık düzeyi kamuya açık veriyle bilinmiyor.

Bilinenler / bilinmeyenler

Bilinenler: Taraflar (ASELSAN tedarikçi, ROKETSAN alıcı), kapsam (füze veri bağı ve arayıcı başlık sistemleri), tutar (1.281.101.744 avro), bildirim ve başlangıç tarihi (16 Kasım 2026). Eylül’de aynı taraflar arasında 1,234 milyar avroluk hava savunma alt bileşen sözleşmesi imzalandığı da kesin.

Bilinmeyenler: Hangi füze aileleri için olduğu, adet, teslimat takvimi, ihracat payı olup olmadığı, arayıcı türlerinin (IIR, RF) dağılımı ve kritik bileşenlerin yerlilik oranı. ASELSAN ve ROKETSAN, bildirim dışında kamuya ek bir açıklama yapmadı.

İzlenecek gösterge

İlk gösterge, ASELSAN’ın 2026 yıl sonu sonuçlarında ROKETSAN’ın satışlar içindeki payı ve bakiye siparişlerin müşteri dağılımı olacak. Asıl soru ise şu: ROKETSAN’ın gövde, motor ve harp başlığı tarafında açtığı yeni kapasiteye, ASELSAN’ın arayıcı ve veri bağı hattı aynı hızda yetişebilecek mi? PAC-3 örneği, bu sorunun cevabının çoğu zaman ana yüklenicinin değil, alt sistem üreticisinin fabrikasında verildiğini gösteriyor.

Asaf Türk

Bir Yorum Yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Benzer Yazılar