F-35B, Meteor Füzesini İlk Kez İç Silah Bölmesinden Ayırdı: İngiltere-İtalya Entegrasyonunda Yeni Eşik
Bir F-35B Lightning II, 7 Ekim 2026’da Maryland’deki Patuxent River Deniz Hava Üssü’nde Meteor füzesini ilk kez iç silah bölmesinden ayırarak uzun menzilli hava-hava füzesi entegrasyonunda yeni bir eşiği geçti. F-35 Ortak Program Ofisi’nin (JPO) halkla ilişkiler biriminin açıklamasına göre bu, türünün ilk denemesiydi ve İngiltere ile İtalya’nın F-35B filoları için sürdürülen Meteor entegrasyon programının bir parçası.
Son güncelleme: 6 Kasım 2026
Deneme neydi, ne değildi?
JPO’nun DVIDS üzerinden yayımladığı bilgiye göre bu bir “jettison” (bırakma) deneme uçuşuydu; amaç füzenin karmaşık bir aerodinamik ortamda uçaktan güvenle ayrılıp ayrılamadığını doğrulamaktı. Test mühimmatının roket motoru ateşlenmedi, güdüm yüzeyleri hareket etmedi. Yani bu bir atış testi değil, saf bir ayrılma ve düşüş testiydi.
Uçuşu, ABD Deniz Piyadeleri’ne bağlı VX-23 test filosundan bir F-35B kullandı. Pilot koltuğunda ise Birleşik Krallık-ABD ortak F-35 Entegre Test Kuvveti bünyesinde çalışan bir Kraliyet Donanması test pilotu vardı; mühimmatın hazırlanması ve yüklenmesinde Entegre Test Kuvveti, Kraliyet Donanması, Kraliyet Hava Kuvvetleri ve sanayi temsilcilerinden oluşan karma bir ekip görev aldı.
Neden iç bölme önemli?
F-35B’nin düşük radar kesit alanını koruyabilmesi için hava-hava mühimmatının gövde içindeki silah bölmesine sığması gerekiyor. Uçak bugüne kadar bu bölmede standart olarak AIM-120 AMRAAM taşıyor; MBDA üretimi Meteor ise İngiltere ve İtalya’nın envanterinde Typhoon üzerinden kullanılan, ramjet motoruyla sürdürülen itki sağlayan bir ötesi görüş menzili (BVR) füzesi. Bir füzenin önce ateşlenip sonra süzülen klasik roket motorlu rakiplerinden farkı, ramjet’in uçuş boyunca itki üretmeye devam etmesi; bu da menzil ve son yaklaşmadaki manevra kabiliyetini artırıyor. Meteor’u aynı kabiliyetle F-35B’nin içine sığdırmak, hem geometrik hem aerodinamik açıdan yıllardır üzerinde çalışılan bir mühendislik sorunu.
Sıradaki adımlar
MBDA, önümüzdeki aylarda füzenin uçağın tüm operasyonel zarfında güvenle ayrılabildiğini doğrulayacak ilave denemelerin süreceğini bildirdi. Program, ayrılma davranışını ve füzenin bırakıldıktan sonraki uçuş karakteristiğini aynı anda değerlendirecek canlı atışlarla sonuçlanacak. JPO’ya göre bu denemeden elde edilen aerodinamik ve dijital model verileri, sonraki ve daha zorlu ayrılma denemelerinin tasarımında kullanılacak.
Entegrasyon programının arka planı
Meteor’un F-35B’ye entegrasyonu yeni bir fikir değil; İngiltere ve İtalya, Eurofighter Typhoon filolarında zaten kullandıkları bu füzeyi, F-35B’nin gizlilik avantajını koruyarak taşıyabilmeyi uzun süredir hedefliyordu. Füzenin boyutları ve kanatçık geometrisi, F-35B’nin dar iç silah bölmesine göre yeniden uyarlanmayı gerektirdi; bu nedenle süreç önce yer testleriyle, ardından uçuş denemeleriyle kademeli olarak ilerliyor. JPO’nun açıklamasına göre bu jettison denemesi, programın canlı atışlara geçmeden önceki kritik doğrulama adımlarından biri.
Lockheed Martin ve MBDA, Meteor’un F-35A varyantı için gerekli yer testlerini de daha önce tamamladıklarını duyurmuştu; F-35B’deki iç bölme denemesi ise ayrı ve daha zorlu bir mühendislik aşamasını temsil ediyor, çünkü B modelinin dikey iniş/kısa mesafeli kalkış (STOVL) mimarisi bölme geometrisini daha da sınırlıyor.
Türkiye ve NATO açısından bağlam
Türkiye, 2019’da Rus S-400 sistemi alımı nedeniyle F-35 programından çıkarılmıştı; bu yüzden Meteor’un F-35B entegrasyonu Türk Hava Kuvvetleri’ni doğrudan ilgilendirmiyor. Ankara bu sınıfta kendi yerli platformu KAAN’a ve TÜBİTAK SAGE’in geliştirdiği GÖKDOĞAN/BOZDOĞAN hava-hava füze ailesine yöneldi. Bununla birlikte Meteor’un ramjet tahrikli BVR mimarisi, NATO içinde uzun menzilli hava-hava füzesi teknolojisinin referans noktalarından biri olmayı sürdürüyor; ittifak içi hava gücü dengesini ve müttefik filolarının silah seçeneklerini doğrudan etkileyen bir gelişme olması bakımından bölgesel güvenlik tartışmaları için de referans taşıyor.
Sık sorulan sorular
Meteor füzesi F-35B’ye ateşlendi mi?
Hayır. 7 Ekim 2026’daki deneme bir bırakma (jettison) testiydi; füzenin roket motoru ateşlenmedi. Canlı atışlar sonraki aşamalarda planlanıyor.
Meteor hangi uçaklarda kullanılıyor?
Meteor şu an İngiltere ve İtalya’nın envanterinde Eurofighter Typhoon üzerinden operasyonel; Gripen ve Rafale’de de entegredir. F-35B entegrasyonu henüz deneme aşamasında.
Bu deneme neden önemli?
F-35B’nin iç silah bölmesi, düşük radar kesit alanını korumak için dar ve aerodinamik kısıtlara sahip. Meteor gibi büyük bir BVR füzesinin bu bölmeden güvenle ayrılabildiğinin doğrulanması, programın canlı atış aşamasına geçebilmesi için ön şart.
Kaynaklar
- F-35 Joint Program Office Public Affairs, DVIDS, “F-35B completes first Meteor jettison flight trial” (5 Kasım 2026): https://www.dvidshub.net/news/578702/f-35b-completes-first-meteor-jettison-flight-trial
- The Aviationist, “F-35B Releases Meteor BVRAAM for the First Time” (5 Kasım 2026): https://theaviationist.com/2026/11/05/f-35b-releases-meteor-bvraam-for-the-first-time/
- Navy Lookout, “Royal Navy pilot conducts first F-35B Meteor missile release test”: https://www.navylookout.com/royal-navy-pilot-conducts-first-f-35b-meteor-missile-release-test/
