Curtiss-Wright Ne Üretiyor? Denizden Havaya Tüm Ürün Gamı

Curtiss-Wright artık uçak yapmıyor; bugün savunma, havacılık, enerji ve sanayi için pompa, vana, eyleyici (aktüatör), sensör ve dayanıklı bilgisayar üreten bir ABD bileşen şirketi. 2025’te yaklaşık 3,5 milyar dolar satış yaptı ve gelirinin büyük bölümü ABD donanmasının nükleer filosu ile savunma elektroniğinden geliyor.
Adı hâlâ 1929’daki dev havacılık birleşmesini hatırlatıyor. O dönemde Curtiss ve Wright şirketleri birleşti, İkinci Dünya Savaşı’nda ABD ordusu için 142.000’den fazla uçak motoru üretildi. Savaştan sonra şirket jet çağına uyum sağlayamadı, uçak bölümünü kapattı ve parça ve sistem üretimine yöneldi.
Şirket Kısaca
Merkezi ABD’nin Kuzey Carolina eyaletindeki Davidson’da. Wikipedia’ya göre yaklaşık 9.200 çalışanı var. Şirketin 2025 sonuçları 11 Şubat 2026’da açıklandı: satışlar yaklaşık 3,5 milyar dolar (yüzde 12 artış), işletme geliri 634 milyon dolar, sipariş yığını 4,10 milyar dolar (yüzde 18 artış), serbest nakit akışı 554 milyon dolar. 2026 için yüzde 6-8 organik satış büyümesi bekliyor.
Üç Ana Bölüm
| Bölüm | Ne üretiyor? | 2025 satış artışı |
|---|---|---|
| Havacılık ve Sanayi | Eyleyiciler, uçuş kontrolleri, sensörler, yüzey işleme hizmetleri | Yüzde 5 |
| Savunma Elektroniği | Dayanıklı bilgisayar ve iletişim alt sistemleri, veri toplama | Yüzde 12 |
| Deniz ve Güç | Pompa, vana, motor, jeneratör; uçak durdurma sistemleri | Yüzde 18 |
Denizden: Nükleer Gemilerin Pompaları
Şirketin en bilinen alanı ABD donanmasının nükleer gemileri. Deniz ve Güç bölümü, donanmanın nükleer filosunda kullanılan yüksek performanslı pompa, vana, motor ve jeneratörleri üretiyor. 2021’de Bechtel Plant Machinery’den Virginia, Columbia ve Ford sınıfı programlar için yaklaşık 100 milyon dolarlık pompa siparişi aldı; bu işler Pennsylvania’daki Cheswick tesisinde yapılıyor. Columbia sınıfı balistik füze denizaltısı için jeneratör tedarik sözleşmesi de duyuruldu. Konuya yabancı okur için: nükleer bir gemide reaktörün ısısını taşıyan sıvıyı pompalar dolaştırır; bu pompaların güvenilirliği geminin çalışmasının temelidir. Bu başlıkta Virginia sınıfı denizaltının sistemlerini anlatan yazımız da faydalı olabilir.
Aynı bölüm sivil nükleerde de var: Westinghouse’un AP1000 reaktörlerinde her ünite dört reaktör soğutucu pompası kullanıyor ve şirket bunların tedarikçisi.
Havadan: Eyleyiciler, Sensörler ve Durdurma Sistemleri
Havacılık ve Sanayi bölümü, uçak kontrol yüzeylerini hareket ettiren eyleyiciler, kokpit kontrolleri ve sensörler üretiyor. Şirket ayrıca yüzey işleme hizmetleri veriyor; 2022’de aldığı Keronite, plazma elektrolitik oksidasyon denilen kaplama yönteminde uzman. Aynı yıl Safran’ın askerî uçak acil durdurma sistemleri işini 240 milyon dolara satın aldı; bu iş Deniz ve Güç bölümünde yer alıyor.
Karadan ve Havadan: Savunma Elektroniği
Savunma Elektroniği bölümü, dayanıklı küçük form faktörlü bilgisayarlar, iletişim alt sistemleri ve veri toplama ürünleri sunuyor. 2003’te Systran, 2013’te Eurotech’in Parvus birimi (38 milyon dolar), 2011’de Acra Control (61 milyon dolar) alındı. 2020’de askerî haberleşme tedarikçisi Pacific Star Communications 400 milyon dolara satın alındı. 901D Holdings (132 milyon dolar) ise gemi elektroniği ve muhafaza kabinleri üzerinden ABD donanması gemi inşa programlarına katkı sağlıyor. Bu alanda kıyas için OpenVPX mimarisi yazımıza bakabilirsiniz.
Satın Alma Yoluyla Büyüme
Şirketin 1960’lardan sonraki hikâyesi, uçak üreticisinden bileşen üreticisine geçişin hikâyesi. Büyümenin önemli bir kısmı satın almalarla geldi. Aşağıdaki tabloda şirketin duyurduğu başlıca işlemler yer alıyor.
| Yıl | Satın alınan | Alan ve tutar |
|---|---|---|
| 2002-2003 | Penny & Giles, Systran | Kayıt cihazları, sensörler; gerçek zamanlı veri iletişimi |
| 2011-2013 | Acra Control, Exlar, Parvus | Veri toplama (61 milyon $), elektrikli eyleyici (85 milyon $), dayanıklı bilgisayar (38 milyon $) |
| 2020 | Pacific Star Communications | Askerî haberleşme (400 milyon $) |
| 2022 | Safran acil durdurma işi, Keronite | Uçak durdurma (240 milyon $), yüzey işleme (35 milyon $) |
Neden Bu Kadar Dağınık Görünüyor?
Dışarıdan bakınca pompa, bilgisayar ve eyleyici aynı çatı altında tuhaf görünebilir. Ortak nokta, hepsinin zor koşullarda çalışacak, sertifika gerektiren ve yıllarca desteklenecek bileşenler olması. Şirket tek bir ürün satmıyor; büyük platformların içine giren parçaları üretiyor. Bu yüzden müşteri tabanı geniş ama bireysel ürün adı kamuoyunda az tanınıyor.
Tarihten Gelen Sürekli Bağ
1954’te United Airlines, Curtiss-Wright’ın yaptığı dört simülatörü 3 milyon dolara satın aldı; bunlar görüntü, ses ve hareket içeren ilk modern ticari uçuş simülatörleri arasında sayılıyor. Yani şirketin bugün de savunma eğitimi ve elektroniğinde bulunması, sıfırdan değil, eski mühendislik mirasından beslenen bir yönelim.
Kullanıcılar ve Rakipler
En büyük müşteri ABD hükûmeti ve onun ana yükleniciler zinciri. Deniz tarafında Bechtel Plant Machinery gibi ana kuruluşlar, nükleer sivil tarafta Westinghouse müşteri. Rakipler segmente göre değişir: savunma elektroniğinde Mercury Systems gibi şirketler, bu rekabeti Mercury Systems ile karşılaştırmamızda ele aldık.
Türkiye Açısından
Türkiye’de dayanıklı gömülü bilgisayar alanında yerli üreticiler var; örneğin Electra IC’nin VPX ürünleri. Bu, bir sıralama değil, yalnızca alandaki yerli oyunculara işaret.
Sıkça Sorulan Sorular
S: Curtiss-Wright hâlâ uçak üretiyor mu?
C: Hayır. 1948’de uçak bölümünü kapattı; bugün bileşen ve alt sistem üretiyor.
S: En büyük işi ne?
C: 2025’in son çeyreğinde Deniz ve Güç bölümü 417 milyon dolarla en büyük satış payına sahipti.
S: Nükleer alanda ne yapıyor?
C: ABD donanmasının nükleer gemileri için pompa ve jeneratör, AP1000 reaktörleri için soğutucu pompası üretiyor.
S: Savunma geliri ne kadar?
C: Şirket toplam satışı yaklaşık 3,5 milyar dolar; savunmaya ayrılan pay ayrıca raporlanıyor, kesin yüzde için yatırımcı raporlarına bakın.
S: Şirket nerede?
C: Merkezi Davidson, Kuzey Carolina, ABD.
Kaynaklar: Curtiss-Wright 2025 dördüncü çeyrek ve yıl sonu sonuç duyurusu (11 Şubat 2026), Curtiss-Wright Deniz ve Güç sayfası, Bechtel Plant Machinery sözleşme duyurusu (2021), Wikipedia (Curtiss-Wright).

