CİRİT Füzesi: 2.75 inç Lazer Güdümlü Roketin Künyesi

CİRİT, ROKETSAN tarafından geliştirilen 2.75 inç (70 mm) sınıfında lazer güdümlü bir füzedir. Menzili 1,5-8 km, ağırlığı yaklaşık 15 kg, uzunluğu 1,9 metredir. Yarı-aktif lazer güdümüyle hafif zırhlı ve hareketli hedeflere hassas vuruş yapar; T129 ATAK, Cobra helikopterleri ve insansız hava araçlarından atılır. Seri üretimi 2011 civarında başlamış, 5.000’den fazla füze teslim edilmiştir.

CİRİT nedir?

CİRİT, ROKETSAN’ın 2.75 inç (70 mm) sınıfındaki standart güdümsüz roketleri, lazer güdümlü bir hassas füzeye dönüştürme ihtiyacından doğan bir sistemdir. Klasik 2.75 inç roketler onlarca yıldır helikopter ve uçaklarda salkım halinde kullanılmış, ancak isabet hassasiyeti sınırlı kalmıştır. CİRİT, bu kalibreye yarı-aktif lazer arayıcı ve ataletsel seyir sistemi ekleyerek, tek atışta hareketli ve hafif zırhlı hedeflerin hassas biçimde vurulmasını mümkün kılar.

Adını Türk süvari geleneğindeki cirit sporundan alan füze, güdümsüz 2.75 inç roket ile büyük tanksavar füzeleri arasındaki boşluğu doldurur. Bir Hellfire sınıfı füze CİRİT’e göre çok daha ağır ve pahalıdır; güdümsüz roket ise ucuz ama isabetsizdir. CİRİT, 15 kg ağırlığı ve orta menziliyle bu iki uç arasında maliyet-etkin bir orta seçenek sunar. Bu sayede bir platform, aynı taşıma kapasitesinde çok sayıda hassas mühimmat taşıyabilir.

Sistemin seri üretimi 2011 civarında başlamış ve bugüne dek 5.000’den fazla füze teslim edilmiştir. CİRİT, Türk Silahlı Kuvvetleri envanterinde geniş biçimde yer alır ve ROKETSAN’ın en çok üretilen ve ihraç edilen güdümlü mühimmatlarından biri olmuştur.

Teknik özellikleri ve nasıl çalışır

CİRİT’in çalışma prensibi yarı-aktif lazer güdümüne dayanır. Hedef, platform üzerindeki veya harici bir lazer işaretleyici tarafından lazer ışınıyla aydınlatılır; füzenin burnundaki arayıcı başlık, hedeften yansıyan lazer enerjisini algılayarak füzeyi bu noktaya yönlendirir. Fırlatma sonrası ilk seyir fazında INS/MEMS-IMU ataletsel birimi devreye girer, terminal fazda ise lazer arayıcı hedefe kilitlenir. Güdüm, NATO’nun STANAG 3733 lazer kodlama standardıyla uyumludur; bu, farklı platformlar ve müttefik lazer işaretleyicilerle birlikte çalışabilme sağlar.

Füzenin menzili 1,5 ila 8 km arasındadır. (ROKETSAN’ın resmî sayfasındaki “15-8” ifadesi bir dizgi hatasıdır; doğru alt sınır 1,5 km’dir.) Alt sınır, yakın mesafede güvenli fırlatma ve arayıcının kilitlenmesi için gereken minimum irtifayı yansıtırken, üst sınır lazer aydınlatmasının etkin olduğu azami mesafeyi ifade eder. Bu menzil, taarruz helikopterlerinin ve İHA’ların çoğu görev profilini kapsar.

• Harp başlığı: Yaklaşık 3 kg çok amaçlı / yüksek patlayıcı (HE); hafif zırhlı araç, mevzi ve personel hedeflerine karşı etkilidir.
• Tahrik: Az dumanlı katı yakıtlı roket motoru; atış konumunun düşman tarafından tespit edilme olasılığını azaltır.
• Boyut: 1,9 m uzunluk, 70 mm çap, 15 kg ağırlık — standart 2.75 inç lançer altyapısıyla uyumlu.
• Güdüm: Ataletsel seyir + terminal yarı-aktif lazer, ateşle-gözlem-yönlendir mantığıyla çalışır.

CİRİT’in 2.75 inç kalibreye uyumu, mevcut roket lançerlerinin (örneğin standart 19’lu veya daha küçük pod’ların) modifiye edilerek kullanılabilmesini sağlar. Bu, hem envanterdeki altyapının değerlendirilmesi hem de bir platforma çok sayıda hassas mühimmat sığdırılması açısından önemli bir avantajdır.

CİRİT, uluslararası pazarda 2.75 inç lazer güdümlü füze sınıfında yer alır. Bu sınıfın en bilinen muadilleri, ABD menşeli APKWS ve DAGR sistemleridir. Aşağıdaki tablo CİRİT’i bu muadillerle sınıf düzeyinde karşılaştırır; kesin performans değerleri üreticiler tarafından farklı şekilde açıklandığından tablo sınıf/rol karşılaştırması amaçlıdır.

Platformlar, kullanıcılar ve ihracat

CİRİT, geniş bir platform yelpazesine entegre edilebilecek şekilde tasarlanmıştır. Birincil hava platformu T129 ATAK taarruz helikopteridir; ayrıca Cobra / Super Cobra (AH-1) helikopterlerinden, çeşitli insansız hava araçlarından ve Hürkuş silahlı eğitim/hafif taarruz uçağından atılabilir. Hava platformlarının yanı sıra sistem, kara ve deniz platformlarına da adapte edilebilir; bu çok yönlülük, tek bir mühimmat ailesinin farklı kuvvet unsurlarınca kullanılmasını sağlar.

Ana kullanıcı Türk Silahlı Kuvvetleri’dir. Sistemi kullanan bir diğer devlet Birleşik Arap Emirlikleri‘dir. Açık kaynaklara göre CİRİT’in ihracat edildiği ülkeler arasında Arnavutluk, Bahreyn, Bangladeş, Çad, İspanya ve Filipinler yer alır. Toplam teslimat sayısı 5.000’i aşmıştır; bu, sistemin hem yurt içinde hem de uluslararası pazarda kabul gördüğünü gösterir.

Savunma ihracatının doğası gereği, her ülkeye satılan miktar ve konfigürasyon çoğunlukla ayrıntılı biçimde açıklanmaz. Yukarıdaki ülke listesi açık kaynaklara dayanır; sözleşme büyüklükleri ve teslimat takvimleri resmî olarak teyit edilmediği ölçüde ihtiyatla değerlendirilmelidir.

Türk savunma sanayiindeki yeri ve avantajları

CİRİT, Türkiye’nin yerli hassas güdümlü mühimmat kabiliyetinin sembol ürünlerinden biridir. 2.75 inç sınıfına lazer güdümü kazandırarak, hem birim başına isabet olasılığını yükseltmiş hem de yan hasarı azaltmıştır. Güdümsüz roketlere kıyasla çok daha hassas, büyük tanksavar füzelerine kıyasla çok daha ekonomik olması, onu asimetrik ve konvansiyonel çatışma senaryolarının ikisinde de tercih edilen bir seçenek haline getirmiştir.

Sistemin en belirgin avantajları şunlardır: yaygın 2.75 inç lançer altyapısıyla uyum, düşük maliyet-yüksek isabet dengesi, çok sayıda platforma entegrasyon esnekliği ve müttefik lazer işaretleyicilerle uyumlu STANAG 3733 güdümü. 5.000’i aşan teslimat ve çok sayıda ihracat müşterisi, ürünün olgunlaşmış ve saha kanıtlı bir sistem olduğunu gösterir.

Sınırlamalar açısından ise CİRİT, yarı-aktif lazer güdümüne bağlıdır; bu, hedefin fırlatma boyunca lazerle aydınlatılmasını gerektirir. Yoğun toz, duman veya olumsuz hava koşulları lazer güdümünün etkinliğini azaltabilir. Ayrıca ~3 kg’lık harp başlığı, ana muharebe tanklarının ön zırhı gibi ağır korunmalı hedeflere karşı değil, hafif zırhlı ve hareketli hedeflere karşı optimize edilmiştir. Bu görevler için ROKETSAN, tandem HEAT başlıklı UMTAS/L-UMTAS gibi ağır tanksavar füzelerini ayrı bir aile olarak sunar.

Sık Sorulan Sorular

CİRİT füzesinin menzili kaç kilometredir?

CİRİT’in menzili 1,5 ile 8 km arasındadır. ROKETSAN’ın resmî sayfasında görülen “15-8” ifadesi bir dizgi hatasıdır; doğru alt sınır 1,5 km’dir.

CİRİT hangi platformlardan atılır?

Birincil platform T129 ATAK taarruz helikopteridir. Ayrıca Cobra/Super Cobra helikopterleri, insansız hava araçları, Hürkuş silahlı eğitim uçağı ile kara ve deniz platformlarından atılabilir.

CİRİT nasıl güdümlenir?

CİRİT, ilk seyir fazında INS/MEMS-IMU ataletsel birimini, terminal fazda ise yarı-aktif lazer arayıcıyı kullanır. Hedef lazerle aydınlatılır ve füze yansıyan lazer enerjisine yönlenir. Güdüm, NATO STANAG 3733 standardıyla uyumludur.

CİRİT’in muadili hangi sistemlerdir?

CİRİT, 2.75 inç lazer güdümlü füze sınıfında yer alır. En bilinen muadilleri ABD menşeli APKWS (AGR-20) ve DAGR sistemleridir.

CİRİT hangi ülkelere ihraç edildi?

Açık kaynaklara göre CİRİT’in ihracat edildiği ülkeler arasında Arnavutluk, Bahreyn, Bangladeş, Çad, İspanya ve Filipinler yer alır. Ana kullanıcılar Türk Silahlı Kuvvetleri ve Birleşik Arap Emirlikleri’dir.

CİRİT ne zaman hizmete girdi ve kaç adet üretildi?

CİRİT’in seri üretimi 2011 civarında başlamıştır. Bugüne kadar 5.000’den fazla füze teslim edilmiştir; bu, onu ROKETSAN’ın en çok üretilen güdümlü mühimmatlarından biri yapar.

Kaynaklar

• ROKETSAN resmî — roketsan.com.tr
• STANAG 3733 lazer güdüm kodlama standardı (NATO)
• Açık kaynak savunma yayınları ve ihracat kayıtları (Janes, defense-news derlemeleri)
• Şirket ve açık kaynak kayıtları, 22 Temmuz 2026 itibarıyla doğrulanmıştır

İlgili İçerikler