Tempest / GCAP Nedir? Ne İşe Yarar? BAE Systems Liderliğinde 6. Nesil Avrupa-Asya Savaş Uçağı
Birleşik Krallık, İtalya ve Japonya’nın 2022’de birleştirdiği GCAP (Global Combat Air Programme) — eski adıyla Tempest — BAE Systems liderliğinde 6. nesil savaş uçağı projesi. 2035’te göreve girmesi planlanan uçak, Eurofighter Typhoon ve F-2’nin halefi olacak. Türkiye’nin KAAN programı paralel zaman çizelgesi ve doğrudan rakip konumda.
Nedir?
GCAP, Birleşik Krallık FCAS-Tempest ve Japonya F-X programlarının birleşmesiyle 2022’de Roma’da imzalanan üçlü 6. nesil savaş uçağı programı. Lider entegratör BAE Systems (UK), kanat ortakları Leonardo (IT) ve Mitsubishi Heavy Industries (JP). Motor MBDA-Rolls Royce ortaklığında, AESA radar Leonardo BlackHawk, missionsystem Edgewing (BAE+Leonardo+JAIEC ortak girişim).
Ne İşe Yarar?
GCAP, F-35 Block 4 ve F-22 Raptor’un yerini almak üzere tasarlanan çok rollü hava üstünlüğü + stand-off saldırı platformu. Süpercruise (sonyakıcı kullanmadan süpersonik), düşük RKM, AI co-pilot, uydu/uydu-altı sensör füzyonu, doğrudan enerji silahları (DEW) ve insansız wingman (Tempest Loyal Wingman) entegre edilecek. AESA radarı, mevcut Captor-E’den 10 kat daha güçlü olacak.
Teknik Özellikler
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Sınıf | 6. nesil çok rollü savaş uçağı (FCAS sınıfı) |
| Konfigürasyon | Tek motorlu (büyük olasılıkla iki motorlu), delta kanat, kuyruksuz |
| Maksimum hız | Mach 2+ (tahmini) |
| Süpercruise | Evet |
| Menzil | 3.000+ km |
| AESA radar | Leonardo BlackHawk, MIMO geniş bantlı |
| Mission Systems | Edgewing AI co-pilot, sensör füzyonu, EW |
| Silahlar | Meteor, SPEAR 3, FC/ASW, DEW (planlı) |
| IOC | 2035 planlı |
Kim Aldı, Kaça?
GCAP toplam program değeri 100+ milyar sterlin tahminine ulaşıyor. İngiltere \%33, İtalya \%33, Japonya \%33 finansman katkısı. Birleşik Krallık ilk üretim siparişi planı 150—200 uçak, İtalya 100, Japonya 250+. İhracat için Suudi Arabistan, BAE, Avustralya potansiyel müşteri.
| Paydaş | Sanayi lideri | Pay | Hedef sipariş |
|---|---|---|---|
| Birleşik Krallık | BAE Systems | %33 | 150—200 |
| İtalya | Leonardo | %33 | 100 |
| Japonya | Mitsubishi Heavy Industries | %33 | 250+ |
| Suudi Arabistan (potansiyel) | BAE saudi | – | – |
| Avustralya (potansiyel) | – | – | – |
Türk Emsali ile Karşılaştırma
Türkiye’nin GCAP eşdeğeri KAAN (MMU) — TUSAŞ liderliğinde geliştirilen 5+ nesil savaş uçağı. KAAN 2024’te ilk uçuşunu yaptı, IOC 2028, FOC 2032 planlı. Süpercruise yetenekli, AESA radar (MURAD), milli motor (TF-6000/TF-35000) ve TF-X yaklaşımıyla GCAP’tan 3—5 yıl önde teslimat sağlayacak.
| Kıstas | GCAP (Tempest) | KAAN (TUSAŞ) | F-35 (referans) |
|---|---|---|---|
| Nesil | 6. | 5+ | 5. |
| İlk uçuş | 2027 (planlı) | 2024 (gerçekleşti) | 2006 |
| IOC | 2035 | 2028 | 2015 |
| Konfigürasyon | Delta, kuyruksuz | Çift motorlu, kuyruklu | Tek motorlu, kuyruklu |
| Süpercruise | Evet | Evet | Hayır |
| AESA | Leonardo BlackHawk | ASELSAN MURAD | APG-81 |
| AI co-pilot | Evet | Evet (planlı) | Sınırlı |
| Maliyet/uçak | ~150 M£ (tahmini) | ~80 M$ (tahmini) | ~80 M$ |
Sıkça Sorulanlar
Tempest neden GCAP oldu?
KAAN, GCAP’a karşı rekabet edebilir mi?
GCAP’a Türkiye katılabilir mi?
Hangi motor kullanılacak?
KAAN-GCAP ihracat çakışması nerede olacak?
Sonuç
GCAP, Avrupa-Asya 6. nesil hava üstünlüğü projesi. Türkiye’nin KAAN programı zaman ve maliyet avantajıyla doğrudan rakip; 2028—2035 arası ihracat pazarında belirleyici dönem olacak. KAAN’ın daha erken operasyonel olması, Türk savunma sanayinin küresel hava platformu pazarındaki konumunu sağlamlaştırıyor.
Kaynaklar
- Wikipedia: Global Combat Air Programme
- BAE Systems Tempest press room
- Leonardo Edgewing announcements
- TUSAŞ KAAN ürün sayfası
- Janes Combat Aircraft 2024
