Azerbaycan Savunma Sanayii ve Askerî Tedarik Profili
Azerbaycan, Türk savunma sanayiinin en derin müttefiklik ilişkisini kurduğu ülke: 2020 Karabağ Savaşı’nın TB2’yle yazılan sonucu, 2021 Şuşa Beyannamesi’yle hukuki çerçeveye oturdu; bugün Baykar Sumqayıt’ta üretim tesisi kuruyor, ASELSAN ve Roketsan Bakü’nün tedarik mimarisinin kalıcı parçası. Bu ülke dosyası, Güney Kafkasya’nın en yüksek savunma bütçesini yöneten Azerbaycan’ın tedarik yapısını özetler; yeni gelişmelerle güncellenecektir.
60 Saniyede Azerbaycan Savunma Profili
- 2026 savunma+güvenlik bütçesi: ~5,1 milyar $ — devlet bütçesinin ~%21’i, bölgenin en yükseği
- Aktif personel: ~64-80 bin (kaynaklara göre değişir) + ~300 bin rezerv
- Şuşa Beyannamesi (15 Haziran 2021): Türkiye ile karşılıklı yardımlaşma içeren müttefiklik
- IDEF 2025 muhtırası (22 Temmuz 2025): “birine saldırı diğerine sayılır” vurgusu, parlamento onaylı
- JF-17C Block III: Pakistan’la 4,6 milyar $/40 uçak — Pakistan tarihinin en büyük savunma ihracatı
- Baykar Sumqayıt’ta üretim şirketi kurdu; Akıncı filoda, TB2 savaşın sembolü
Ordunun Yapısı ve 2020 Sonrası Dönüşüm
Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri; Kara Kuvvetleri, hava savunmayı da içeren Hava Kuvvetleri ve Hazar Donanması’ndan oluşur; İçişleri İç Birlikleri ile Devlet Sınır Hizmeti yapıyı tamamlar. 2020 zaferi sonrası ordu, Türk modeline göre yeniden yapılandırılıyor: komando tugayları kuruldu, ortak tatbikat temposu yükseldi. 2026 bütçe tasarısında savunma ve ulusal güvenlik toplamı yaklaşık 5,1 milyar dolarla devlet bütçesinin yüzde 21’ine ulaştı — GSYH’ye oranla Güney Kafkasya’nın açık ara en yüksek savunma yükü.
Savunma Sanayii: Bakanlıktan Baykar Tesisine
2005’te kurulan Savunma Sanayii Bakanlığı (MDI) bünyesinde 20’den fazla üretim birimi çalışır. AZAD Systems, İsrail Aeronautics ortaklığıyla başlayan İHA üretimini Zarba kamikaze/keşif İHA’sına taşıdı ve Buzovna’da yeni tesis kuruyor; 2025 itibarıyla 60 ortak üretim Orbiter teslim edildi. ADI 2025’te yerli Khatai-1 zırhlı personel taşıyıcısını tanıttı. En stratejik gelişme Türkiye cephesinde: Baykar Teknoloji Azerbaycan LLC, Sumqayıt Sanayi Parkı’nda kuruldu — hedef, İHA üretiminin Azerbaycan topraklarına taşınması. Bakü’nün ev sahipliğindeki ADEX fuarının 2026 edisyonu 30 Eylül’de açılacak.
Tedarik Görünümü
| Tedarikçi | Sistemler | Durum |
| Türkiye | TB2, Akıncı, ASELSAN/Roketsan sistemleri | TB2 teslim ve muharebe kanıtlı; Akıncı alımı Şubat 2024’te teyitli; ADEX 2024’te ASELFLIR-500 ve TOLUN anlaşmaları |
| Pakistan | JF-17C Block III | Şubat 2024’te 16 uçak/1,6 milyar $; Haziran 2025’te 40 uçak/4,6 milyar $’a genişletildi; ilk teslimatlar 2025 |
| İsrail | Harop, Barak-8, LORA, Hermes 900/450, SkyStriker | 2016-2020’de ithalatın %69’u; 2023 Karabağ operasyonunda kilit rol |
| Belarus | Polonez ÇNRA | 2018-2019, 10 sistem |
| Rusya | Eski dönem zırhlı/topçu envanteri | 2020 sonrası pay fiilen çöktü |
Türkiye ile İlişkiler: Müttefiklikten Ortak Üretime
2020 Karabağ Savaşı’nda TB2’ler — Azerbaycan verilerine göre — 89 T-72, 131 top, 61 çok namlulu roketatar ve 15 hava savunma sistemi dâhil yüzlerce hedefi imha etti; sistem 10 Aralık 2020 Bakü Zafer Geçidi’nde sergilendi. 15 Haziran 2021’de Aliyev ve Erdoğan’ın Şuşa’da imzaladığı Şuşa Beyannamesi, birine yönelik saldırıda karşılıklı yardımlaşmayı, orduların modernizasyonunu ve savunma sanayiinde ortak Ar-Ge ile üretimi kapsayan müttefiklik çerçevesi kurdu. 22 Temmuz 2025’te İstanbul’da (IDEF 2025) imzalanan Karşılıklı Askerî Güvenliğin Güçlendirilmesi Muhtırası Azerbaycan Parlamentosu’nca onaylandı. ADEX 2024’te ASELSAN ile ASELFLIR-500 ve TOLUN tedariki ile elektronik harp, akıllı mühimmat ortak üretimi ve mühimmat hattı anlaşmaları imzalandı. 2024-2025’te en az beş ortak tatbikat yapıldı; Azerbaycan birlikleri Mayıs 2026’da EFES-2026’ya katıldı. Tedarik cephesinin güncel yüzü için kişi dosyası: Agil Gurbanov kimdir?
Türk sanayii için olası eşleşmeler — Envanter Medya’nın açık kaynak değerlendirmesidir, teyitli satış bilgisi değildir. Şuşa çerçevesi ve Sumqayıt tesisi, ilişkinin satıştan ortak üretime evrildiğini gösterir; JF-17’lere Türk aviyoniği entegrasyonu planı üçüncü ülke iş birliğinin somut kanalıdır. Hazar donanması modernizasyonu ve hava savunma katmanlaşması (alçak-orta irtifa) teknik sınıf düzeyinde açık başlıklardır. Ağustos 2026’da gündeme gelen bölgesel savunma paktlarına Azerbaycan’ın katılımı ise spekülasyon aşamasındadır. Bu başlıklarda kamuya yansımış resmî müzakere yoktur.
Sık Sorulan Sorular
Azerbaycan’ın savunma bütçesi ne kadar?
2026 tasarısında savunma+ulusal güvenlik toplamı ~5,1 milyar dolar — devlet bütçesinin ~%21’i, GSYH’nin ~%4,5-5’i.
Şuşa Beyannamesi ne getiriyor?
15 Haziran 2021’de imzalanan müttefiklik beyannamesi; taraflardan birine saldırıda karşılıklı yardımlaşma, ordu modernizasyonu ve savunma sanayiinde ortak Ar-Ge/üretim öngörür.
TB2 savaşta ne yaptı?
Azerbaycan verilerine göre 2020’de 89 tank, 131 top, 61 ÇNRA ve 15 hava savunma sistemi dâhil yüzlerce hedef imha edildi; sistem savaşın sembolü hâline geldi.
Baykar Azerbaycan’da üretim yapacak mı?
Baykar Teknoloji Azerbaycan LLC Sumqayıt Sanayi Parkı’nda kuruldu; hedef İHA üretiminin Azerbaycan’a taşınması. Nisan 2023’te ortak üretim mutabakatı imzalanmıştı.
JF-17 anlaşması ne durumda?
Şubat 2024’teki 16 uçaklık anlaşma Haziran 2025’te 40 uçak/4,6 milyar dolara genişletildi; ilk teslimatlar 2025’te başladı, Türk aviyonik entegrasyonu planlanıyor.
İsrail’in rolü ne?
2016-2020’de ithalatın %69’unu karşıladı; Harop, Barak-8 ve Hermes ailesi envanterde. 2020 sonrası Türkiye-İsrail-Pakistan ekseni tedarikte belirleyici.
Kaynaklar ve Doğrulama Notu
- president.az — Şuşa Beyannamesi tam metni
- SDE/TSKGV — IDEF 2025 muhtırası ve parlamento onayı; ADEX 2024 ASELSAN anlaşmaları
- OC Media — 2026 bütçe tasarısı
- SIPRI — 2016-2020 tedarik payları
- Overt Defense, Army Recognition — JF-17 genişletmesi
- Caspian Post, Defence Turkey — AZAD Systems, Baykar Sumqayıt
- Görsel: 10 Aralık 2020 Bakü Zafer Geçidi’nde Bayraktar TB2 — Azerbaycan Cumhurbaşkanlığı Basın Servisi, CC BY 4.0, Wikimedia Commons
Bu dosyada anlaşma düzeyi (Şuşa, IDEF muhtırası, ADEX anlaşmaları) ile spekülasyon (bölgesel pakt katılımı) açıkça ayrılmıştır; tek kaynaklı iddialar (Barak-8/İskender) kullanılmamıştır.
Son güncelleme: 18 Ağustos 2026 — yeni temas, anlaşma veya teslimat kamuya yansıdıkça güncellenir.
