ALTAY Tankının Tedarik Zinciri: Zırh, Güç Grubu ve Atış Kontrolde Hangi Firmalar Var?

ALTAY tedarik zinciri, Türk kara sistemleri sanayiinin yetkinliklerini olduğu kadar kırılganlıklarını da en açık biçimde gösteren örnektir. Zırh, atış kontrol, ana top ve aktif koruma gibi alanlarda yüksek yerlilik sağlanırken; güç grubu konusunda yaşanan dışa bağımlılık ve ardından başlatılan yerli motor çalışmaları, projenin seyrini belirleyen ana etken olmuştur. Envanter Medya, milli tankın arkasındaki sanayi ağını resmi ve açık kaynaklara dayalı olarak derledi.

ALTAY nedir?

ALTAY, Türkiye’nin yerli imkânlarla geliştirdiği ana muharebe tankıdır (MBT). Modern bir muharebe tankında aranan zırh koruması, ateş gücü, hareket kabiliyeti ve durumsal farkındalık unsurlarını yerli alt sistemlerle bütünleştirmeyi hedefleyen proje, Türk kara sistemleri sanayiinin amiral gemisi konumundadır.

Projenin geliştirme süreci iki ana evreye ayrılır. Prototip ve tasarım evresinde ana yüklenici Otokar olmuş; bu dönemde dört prototip üretilerek kapsamlı testlerden geçirilmiştir. Seri üretim aşamasının ana yükleniciliği ise sonradan BMC’ye verilmiştir. Bu geçiş, ALTAY programının kurumsal yapısındaki en önemli dönüm noktalarından biridir.

İlk seri üretim ALTAY tanklarının teslim süreci, güç grubu konusunda yaşanan gelişmelere bağlı olarak şekillenmiştir. Tankın atış kontrol, zırh ve silah sistemleri büyük ölçüde olgunlaşmış durumdayken; motor ve transmisyondan oluşan güç grubu, projenin tamamlanma takvimini doğrudan etkileyen başlık olmuştur.

ALTAY’da ana yüklenici kim?

ALTAY’ın ana yüklenicilik yapısı zaman içinde değişmiştir. Prototip evresinde Otokar, tankın tasarımını ve ilk prototiplerin üretimini üstlenmiştir. Otokar bu süreçte tankın temel mimarisini ortaya koymuş ve testlerini yürütmüştür.

Seri üretim sözleşmesi ise BMC‘ye verilmiştir. BMC, seri üretim hattının kurulması, üretim süreçlerinin yönetilmesi ve tankın envantere kazandırılmasından sorumlu ana yüklenici konumundadır. Bu ikili yapı, tasarım birikiminin Otokar’da, seri üretim sorumluluğunun ise BMC’de toplandığı bir model ortaya çıkarmıştır.

Her iki firma da geniş bir alt yüklenici ağıyla çalışmakta; ASELSAN, ROKETSAN ve MKE gibi kurumlar tankın kritik alt sistemlerini tedarik etmektedir.

ALTAY’ın atış kontrol ve elektronik sistemlerinde kim var?

Tankın ateş gücünün isabetini belirleyen atış kontrol sistemi ASELSAN tarafından geliştirilmektedir. ASELSAN’ın VOLKAN atış kontrol sistemi; nişancı ve komutan nişangahları, termal görüş sistemleri ve balistik hesaplama unsurlarını kapsamaktadır. Bu sistem, tankın hareket halindeyken dahi hedefi vurabilmesini sağlayan kritik bir bileşendir.

ASELSAN ayrıca tankın aktif koruma sistemi AKKOR‘u da geliştirmektedir. Aktif koruma sistemleri, tanka yönelen tanksavar füzelerini ve roketlerini tespit edip etkisiz hale getirmeyi amaçlayan modern bir savunma katmanıdır. Uzaktan komutalı silah istasyonu ve durumsal farkındalık sistemleri de ASELSAN’ın katkı sağladığı alanlar arasındadır.

ALTAY’ın zırh ve ana topunda hangi kurumlar öne çıkıyor?

Tankın koruma kabiliyetinin temelini oluşturan zırh sistemleri ROKETSAN ve MKE (Makina ve Kimya Endüstrisi) tarafından geliştirilmektedir. ROKETSAN’ın kompozit ve reaktif zırh çözümleri, tankı farklı tehdit türlerine karşı korumayı amaçlamaktadır.

Tankın ana silahı olan 120 mm top ise MKE tarafından üretilmektedir. Ana topun yerli üretimi, tankın en kritik ateş gücü bileşeninin dışa bağımlılık olmadan tedarik edilebilmesi açısından önemli bir yerlileşme adımıdır. MKE ayrıca tank mühimmatı üretiminde de rol almaktadır.

ALTAY’ın güç grubu neden bu kadar kritik?

ALTAY programının en uzun süredir tartışılan başlığı güç grubudur. Güç grubu; tankı hareket ettiren motor ve gücü tekerleklere/paletlere aktaran transmisyondan oluşur ve bir tankın hareket kabiliyetinin kalbidir.

Programın başlangıcında güç grubunun yabancı menşeli motor ve transmisyonla karşılanması planlanmıştı. Ancak yaşanan ihracat lisansı ve tedarik kısıtları, bu planın hayata geçirilmesini zorlaştırmıştır. Bu durum, Türkiye’yi güç grubu konusunda alternatif çözümlere yöneltmiştir.

İlk seri üretim partisi için geçici bir güç grubu çözümüne başvurulurken; kalıcı çözüm olarak yerli güç grubu (BATU) geliştirme çalışmaları başlatılmıştır. Yerli motor ve transmisyonun olgunlaşması, ALTAY’ın tam anlamıyla bağımsız bir tedarik zincirine kavuşması açısından belirleyici olacaktır. Güç grubunun kesin teknik konfigürasyonu ve seri üretimdeki güncel durumu, resmi kaynaklarda zaman zaman güncellenen bir başlıktır; bu nedenle haberde kesin model isimleri yerine sürecin genel çerçevesi aktarılmıştır.

ALTAY tedarik zinciri tablosu

ALTAY programının kronolojisi

ALTAY’ın tedarik zinciri neden stratejik?

ALTAY, Türk kara sistemleri sanayiinin yetkinlik ve kırılganlıklarını aynı anda gösteren bir vaka çalışmasıdır. Atış kontrol, zırh, ana top ve aktif koruma gibi alanlarda ulaşılan yüksek yerlilik, Türkiye’nin kara platformu alt sistemlerinde önemli bir olgunluğa eriştiğini ortaya koymaktadır.

Buna karşılık güç grubu konusundaki süreç, kritik bir teknolojinin dışa bağımlı kalmasının bir programın tamamını nasıl etkileyebileceğini somut biçimde göstermiştir. Bu deneyim, Türk savunma sanayiinde yalnızca platform değil, kritik bileşen yerlileştirmesinin de ne denli önemli olduğunu kanıtlamış; yerli motor programlarına verilen önceliği artırmıştır.

İhracat açısından ALTAY, tamamlanmış bir milli tank olarak uluslararası pazarda Türk kara sistemlerinin görünürlüğünü artırma potansiyeli taşımaktadır. Ancak tank ihracatı; güç grubu dahil tüm alt sistemlerin tedarik güvenliğine ve alıcı ülke gereksinimlerine bağlı çok değişkenli bir alandır.

Hangi alanlarda açık kaynak bilgisi sınırlı?

• İlk seri parti güç grubunun kesin motor/transmisyon modeli
• Yerli güç grubunun (BATU) seri üretime giriş takvimi
• Zırh paketinin koruma seviyesi ve kompozisyonu (gizlilik kapsamında)
• Aktif koruma sisteminin envantere giriş durumu
• Toplam seri üretim adetleri ve teslimat takvimi

Kaynaklar

• Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB)
• BMC
• Otokar
• ASELSAN
• ROKETSAN
• MKE

▶ 3 platformu karşılaştırın →