ASELSAN ve ROKETSAN İlişkisi: Ortaklık mı, Rekabet mi, Tamamlayıcılık mı?

Türk savunma sanayiinin iki amiral gemisi ASELSAN ve ROKETSAN, kamuoyunda sık sık aynı cümlede anılır. Ancak ikisi arasındaki bağ, “iki devlet şirketi” ifadesinin ima ettiğinden daha katmanlıdır: bir yanda doğrudan bir hisse ilişkisi (ASELSAN’ın ROKETSAN’daki payı), diğer yanda ortak bir çatı vakıf (TSKGV), üçüncü katmanda ise hava savunmasından gemisavar füzelere uzanan bir dizi projede iş bölümü vardır. Bu üç katman birbirinden farklı hukuki ve ticari anlamlar taşır; hepsini “ortaklık” diye tek kelimeye sıkıştırmak yanıltıcı olur.

Bu analizde iki şirketin sahiplik yapısını, görev dağılımını ve hangi alanlarda tamamlayıcı, hangi alanlarda potansiyel olarak örtüşen (dolayısıyla rekabete açık) olduklarını, kamuya açık ve doğrulanabilir veriler üzerinden ele alıyoruz.

Sahiplik: ASELSAN’ın ROKETSAN’da yüzde 15 payı var

En somut bağ, doğrudan hisse ortaklığıdır. ROKETSAN’ın ortaklık yapısında ASELSAN’ın yüzde 15 payı bulunur. Bu, ASELSAN’ın ROKETSAN üzerinde tek başına yönetsel kontrol sağladığı anlamına gelmez — çoğunluk hissesi (yüzde 55,5) çatı kurum TSKGV’dedir (Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı). Kalan paylar MKE (yüzde 15), Vakıfbank (yüzde 10) ve HAVELSAN (yüzde 4,5) arasında dağılmıştır.

Bu tablo iki şeyi aynı anda gösterir. Birincisi, ASELSAN ROKETSAN’ın “azınlık ortağıdır” — yani ROKETSAN’ın kârından ve stratejik yönelimlerinden pay sahibidir, ancak ROKETSAN’ı yönetmez. İkincisi, aynı çatı vakfına bağlı olmak, iki şirketi “tek şirket” ya da tek elden yönetilen bir yapı hâline getirmez; her ikisi de ayrı tüzel kişiliğe, ayrı yönetim kuruluna ve ayrı ürün stratejisine sahiptir.

Not: Tüm veriler 2024 mali yılına aittir. Gelir rakamları farklı kaynak metodolojileriyle (şirket faaliyet raporu vs. SIPRI silah geliri) derlendiği için doğrudan birebir kıyas yerine büyüklük mertebesi olarak okunmalıdır.

Görev dağılımı: “Kim neyi yapıyor?”

İki şirketin teknolojik uzmanlık alanları büyük ölçüde birbirini tamamlar. Kabaca çerçevelemek gerekirse: ASELSAN algılama, komuta-kontrol ve güdüm elektroniği tarafında; ROKETSAN ise füze gövdesi, itki (roket motoru) ve harp başlığı tarafında yoğunlaşır. Bir hava savunma sisteminde “hedefi gören radar” ile “hedefe giden füze” ayrı mühendislik disiplinleridir; bu ayrım, iki şirketin neden bu kadar çok projede yan yana çalıştığını açıklar.

Aşağıdaki tablo, kamuya açıklanmış başlıca projelerdeki genel iş bölümünü özetler. Burada dikkat edilmesi gereken nokta şudur: bu projeler çoğunlukla çok ortaklıdır; ASELSAN ve ROKETSAN dışında TÜBİTAK SAGE, MKE gibi kuruluşlar da rol alır. Aşağıdaki dağılım, açıklanmış genel çerçeveyi yansıtır; her alt bileşenin tam sözleşme rolü kamuya açık olmayabilir.

Not: Çelik Kubbe ve HİSAR/SİPER programları TÜBİTAK SAGE ve MKE gibi ek kuruluşların katkısıyla yürütülür. Tablo, açıklanmış rol çerçevesini özetler; münferit alt sistem sözleşmelerinin tümü kamuya açık değildir.

Tamamlayıcılık nerede biter, örtüşme nerede başlar?

İki şirketin ilişkisini yalnızca “kusursuz iş bölümü” olarak resmetmek eksik olur. Bazı teknoloji alanlarında kabiliyetler örtüşebilir. Örneğin roket ve füze sistemlerinin bir kısmında kullanılan bazı elektronik alt bileşenler (güdüm, sensör) hem ASELSAN’ın hem de ROKETSAN’ın kendi bünyesinde geliştirdiği yetkinliklere denk gelebilir. Bu tür örtüşmeler, savunma ekosistemlerinde olağandır ve her zaman “rekabet” anlamına gelmez; çoğu zaman aynı kabiliyetin farklı projelerde farklı ölçeklerde konumlanmasıdır.

Örtüşmenin yönetimi, büyük ölçüde tedarik makamı olan Savunma Sanayii Başkanlığı’nın (SSB) proje bazlı iş paylaşımı kararlarıyla şekillenir. SSB, bir düzenleyici, tedarik makamı ve ekosistem koordinatörü olarak hangi kuruluşun hangi role yerleştirileceğini belirler. Yani ASELSAN ile ROKETSAN arasındaki denge, iki şirketin “kendi aralarında pazarlığı” kadar, üstteki tedarik mimarisinin de sonucudur.

İki şirket birbirinin müşterisi de olabilir

Sahiplik ve proje ortaklığının yanı sıra, üçüncü bir ilişki biçimi daha vardır: tedarikçi-müşteri ilişkisi. ASELSAN, ROKETSAN’ın ürettiği bir füze sistemine güdüm ya da arayıcı başlık sağladığında, aslında ROKETSAN’ın alt sistem tedarikçisi konumundadır. Aynı şekilde, farklı bir projede roller tersine dönebilir. Bu esneklik, iki şirketin “sabit bir hiyerarşi” içinde değil, projeden projeye değişen bir iş bölümü içinde çalıştığını gösterir.

Dolayısıyla “ASELSAN mı büyük, ROKETSAN mı önemli?” gibi bir kıyas, ilişkinin doğasını yanlış kavrar. İkisi ürün yelpazesi, ölçek ve odak bakımından farklı kulvarlardadır: ASELSAN daha geniş bir elektronik-yazılım-sistem yelpazesine yayılırken, ROKETSAN füze ve roket teknolojilerinde derinleşen bir uzman kuruluştur.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynakça

1. TSKGV Ortaklıklar ve 2024 Faaliyet Raporu — tskgv.org.tr. Çatı vakıf ve iştiraklerin hisse yapısı için birincil kaynak.
2. ASELSAN 2024 Faaliyet Raporu — aselsan.com. Gelir, çalışan ve iştirak bilgileri.
3. ROKETSAN kurumsal bilgiler — roketsan.com.tr. Ortaklık yapısı ve ürün portföyü.
4. SIPRI Top 100 (2024) Fact Sheet — sipri.org. Küresel karşılaştırmalı silah geliri verileri.
5. Defense News Top 100 (2025 listesi, FY2024) — Daily Sabah / AA aktarımları. Sıralama verileri.