WESCAM MX-15 Nedir? Bayraktar TB2’nin Eski Gözü ve Kanada İhracat Krizi
Kanada İhracat Krizi — TB2 ve Yerlileşme
2020 Eylül-Kasım İkinci Karabağ Savaşı‘nda Azerbaycan, Türk yapımı Bayraktar TB2’leri Ermeni ordusuna karşı yoğun kullandı. TB2’lerin etkili olduğu vuruşların büyük bölümünde WESCAM MX-15D sensörünün lazer hedef göstericisi kritik rol oynadı — TB2 MAM-L akıllı mühimmatını bu lazerle hedefledi.
Savaş sonrası Ekim 2020‘de Kanada hükümeti, Türkiye’ye WESCAM MX-15D ihracat lisanslarını askıya aldı. Nisan 2021‘de bu askıya alma resmi iptale dönüştü — gerekçe: Karabağ’da sivil zayiat iddiaları ve Türk savunma ihracat politikası.
Bu kriz Türkiye için kritik bir uyandırma çağrısı: ihracat ettiği İHA’nın en kritik sensörü, yabancı bir ülkenin tek taraflı politik kararıyla kesilebiliyordu.
Türkiye’nin yanıtı (yerlileşme hızlandı):
- Aselsan CATS (Common Aperture Targeting System) — TB2 için yerli EO/IR gimbal.
- Aselsan CATS-501 — geliştirilmiş varyant.
- Aselsan ASELFLIR-300T — ANKA ve büyük İHA’lar için.
- Aselsan ASELPOD — savaş uçağı sensör podu.
2021 itibarıyla TB2’lerin yeni ihracat versiyonları CATS ile teslim edilmeye başlandı. 2023’te Aselsan, CATS’in WESCAM MX-15 ile aynı sınıfta olduğunu duyurdu. Bayraktar AKINCI ve TB3, hibrit veya tam CATS yapılandırması ile geliyor.
Stratejik ders: Türk savunma sanayisinde “kritik sensör bağımlılığı sona ermeli” yaklaşımı, WESCAM krizinden sonra resmi devlet politikası seviyesine çıktı. Bu, sonraki yıllarda tam millî üretim tercihinin (motor, EH süiti, AESA radar) genel bir reflekse dönüşmesinin köşe taşı.
Teknik Özellikler
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Tip | Hava platform EO/IR gimbal sensör sistemi |
| Üretici | L3Harris WESCAM (Burlington, Ontario, Kanada) |
| Çap | ≈38 cm (15 inç) |
| Ağırlık | ≈45 kg (MX-15D) |
| Sensörler | EO (HD renkli), IR (termal), LRF (lazer mesafe), lazer hedef göstericisi (D varyantı), lazer aydınlatıcı |
| Stabilizasyon | 4 eksenli giroskopik |
| Zoom | Kontinü, geniş açıdan dar açıya |
| Platform | TB2 (2014-2020), Heron TP, Patroller, ScanEagle, AW139, P-3, MQ-1C Gray Eagle |
| Servis | 2000+ |
| İhracat | 50+ ülke |
| Türk Kullanım | 2014-2020 TB2 standart; 2020 sonrası iptal — yerine Aselsan CATS |
Türkiye Yerlileşme Refleksi
- 2020 Karabağ kriz başlangıcı
- Ekim 2020: Kanada askıya aldı
- Nisan 2021: resmi iptal
- Yerli yanıt: Aselsan CATS
- TB2 yeni versiyon: CATS standartlı
- ANKA: ASELFLIR-300T
- Devlet politikası: kritik sensör bağımlılığı sona ersin
- WESCAM krizi millî üretim refleksinin köşe taşı
Dünyadaki Emsalleri
| Gimbal | Üretici / Ülke | Sınıf | Platform |
|---|---|---|---|
| WESCAM MX-15 | L3Harris — 🇨🇦/🇺🇸 | Orta İHA | TB2 (eski), Heron, ScanEagle |
| CATS / CATS-501 | Aselsan — 🇹🇷 | Orta İHA | TB2 (yeni), TB3 |
| ASELFLIR-300T | Aselsan — 🇹🇷 | Büyük İHA | ANKA, AKINCI |
| MX-20 | L3Harris — 🇨🇦/🇺🇸 | Büyük İHA | Reaper, Heron TP |
| MTS-B | Raytheon — 🇺🇸 | Büyük İHA | MQ-9 Reaper |
| Picosar Compass | Hensoldt — 🇩🇪 | Hafif İHA | mini-İHA |
| Star SAFIRE | FLIR/Teledyne — 🇺🇸 | Helikopter/Sabit | UH-60, SAR |
