F-35’siz bir 5. nesil
KAAN’ın 14 yılı
2010’da Türkiye milli muharip uçak kararı aldığında F-35 ortağıydı. 14 yıl sonra Türkiye F-35’in dışında, ama elinde uçan bir 5. nesil muharip uçak var. KAAN’ın hikayesi, sadece bir uçağın değil; bir ülkenin alternatifsiz bırakıldığında nasıl alternatif yarattığının da hikayesi.
2024İlk uçuş
F-35 ortağı bir ülke, kendi avcısını yapma kararı alıyor
Türkiye 2010’da F-35 Joint Strike Fighter programının 3. seviye ortağıydı; aynı zaman SSM masasında bir karar belirdi: milli muharip uçak. Çelişki değildi — bağımlılığa karşı sigorta. O kararın haklı çıkması için sonraki 9 yıl beklenecekti.
TFX Programı resmen başlıyor
Savunma Sanayii İcra Komitesi (SSİK) “Milli Muharip Uçak” projesini onayladı. TUSAŞ ana yüklenici, Aselsan ve TEI ortak ekipler olarak masaya oturdu.
Konsept tasarım
Tek motorlu mu, çift motorlu mu sorusu çözüldü: çift motorlu, F-22 sınıfı low-observable hava üstünlüğü avcısı. Genç mühendis kadrosu Ankara’da kuruldu.
TUSAŞ ile sözleşme
SSM ile TUSAŞ arasında resmi TFX (TF-X) sözleşmesi imzalandı. Fizibilite ve ön tasarım fazı başladı.
BAE Systems ortaklığı
İngiliz BAE Systems ile 100 milyon sterlinlik mühendislik destek anlaşması. Türk mühendisleri Warton tesislerinde eğitim aldı; tasarım metodolojisi taşındı.
Le Bourget’te bir maket, Washington’da bir kararname
2019 Haziran’ında Paris Air Show’da TFX maketi ilk kez uluslararası kamuoyuna gösterildi. Aynı yıl S-400 anlaşmazlığı sonrası Türkiye F-35 programından çıkarıldı. Bir hafta önce sigorta olarak başlatılan proje, bir gecede zorunluluk haline geldi.
TFX markası, logosu
Proje resmi kimliğine kavuştu: TF-X. Aselsan AESA radarı, MİLDAR, Roketsan iç silah yuvası uyumlu BOZDOĞAN/GÖKDOĞAN entegrasyonu masaya yatırıldı.
Paris Air Show maketi
Le Bourget’te 1:1 ölçekli maket dünyaya tanıtıldı. Uluslararası savunma medyası ilk kez Türk 5. nesil kavramıyla yüz yüze geldi.
F-35’ten çıkarılma
Türkiye S-400 alımı sonrası ABD tarafından F-35 programından resmen çıkarıldı. Sipariş edilen 100 F-35’lik filo planı çöktü; TFX zorunluluk halini aldı.
Detay tasarım kilitlendi
Sistem tasarımı kritik tasarım gözden geçirmesini (CDR) geçti. Üretim altyapısı için TUSAŞ Akıncı tesislerinde yeni hangar inşaatı başladı.
Hangardan çıkış: P0 prototipi ve yeni isim
Türkiye 2022 Mart’ında P0 prototipini hangarda gördü; aynı sahne uçağın resmen “KAAN” adını aldığı an oldu. 2023 başında ilk düşük hızlı taksi denemeleri yapıldı; F-110 motoru ile uçak nefes almaya başladı.
Teknofest mockup
Teknofest’te tam ölçekli mockup sergilendi. Halk ilk kez “kendi savaş uçağıyla” doğrudan temas etti — Bayraktar TB2 başarısı sonrası beklenti tavanda.
P0 hangarda gösterildi
İlk prototip P0 (MMU-P0) TUSAŞ Akıncı hangarında basına gösterildi. Uçak henüz uçmadı ama somut.
“KAAN” adı resmi
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın katıldığı törenle uçağa resmi olarak “KAAN” adı verildi — Türk-Moğol kağanlık kültüründen.
İlk yer taksi denemesi
Akıncı pistinde ilk düşük hızlı taksi başarıyla yapıldı. F110-GE-129 motoru çalıştı; aviyonik sistemler ilk uçuş için olgunlaştırılmaya başlandı.
13 dakika, 8 bin feet: Türkiye 5. nesil kulübünde
21 Şubat 2024 sabahı KAAN, TUSAŞ Akıncı pistinden havalandı. 13 dakikalık ilk uçuş, 230 knot hız ve 8 bin feet irtifa ile tamamlandı. Eskortunda Bayraktar Akıncı vardı — bir milli avcı, bir milli SİHA’yla tarihe geçti. Bir yıl içinde Endonezya 48 KAAN için imza attı; Türk avcısı ihracat dosyası açıldı.
İlk uçuş başarılı
KAAN ilk uçuşunu başarıyla tamamladı. 13 dakika, 230 knot, 8.000 feet. Akıncı eskortunda yapılan uçuş, Türkiye’nin 5. nesil hava üstünlüğü avcısı üreten az sayıda ülkeden biri olduğunu tescil etti.
İkinci uçuş, daha geniş zarf
İkinci test uçuşu daha yüksek irtifa ve hız zarfında tamamlandı. Test pilotları sistemlerin beklendiği gibi davrandığını rapor etti.
Endonezya: 48 KAAN
Türkiye ile Endonezya arasında 48 KAAN için 10 milyar dolarlık çerçeve anlaşması imzalandı. KAAN’ın ilk uluslararası müşterisi; Asya-Pasifik’e Türk avcı ihracatı resmen başladı.
TF-35000: yerli motor sırada
TEI’nin geliştirdiği yerli turbofan motor TF-35000, F110-GE-129’un yerine geçecek. Yerli motorlu KAAN, ABD ihracat onayı bağımlılığını sıfıra indirecek.
F-35’in alternatifi değil; Türkiye’nin alternatifi.
2028’de seri teslimat, 2030’larda Block-2/3 yetenekleri, sürü insansız Kızılelma ile entegrasyon — KAAN’ın bir sonraki on yılı, Türkiye’nin hava gücü doktrinini yeniden yazacak. Envanter Medya, Akıncı pistinden ve fabrikadan takip etmeye devam edecek.
Diğer ürün hikayelerine dön →
