İtalyan atayla başlayan, yerli motorla biten yolculuk
ATAK ailesinin hikayesi
2007’de TUSAŞ ve AgustaWestland’in Mangusta’dan türettiği T129 ATAK, 17 yıl sonra Türk Kara Havacılık’ın belkemiği. Aynı dönemde Pakistan’a satışı ABD vetosuyla askıya alınan ATAK, yerli TS1400 motoru ve T929 ATAK 2 ile yepyeni bir lige geçiyor.
İtalyan ata, Türk uyarlama: T129 doğuyor
Türk Silahlı Kuvvetleri 2000’lerin başında modern bir taarruz helikopteri arıyordu. ABD AH-1 Cobra’nın yetersiz kaldığı arazi koşulları (yüksek irtifa, sıcak iklim) için yeni nesil gerekiyordu. 2007’de TUSAŞ AgustaWestland A129 Mangusta’yı türetme hakkı kazandı; T129 ATAK programı başladı.
ATAK programı
Türkiye’nin yeni taarruz helikopteri için uluslararası ihale açıldı. Boeing AH-64, Bell AH-1Z ve AgustaWestland A129 yarıştı.
AgustaWestland sözleşmesi
İtalyan-İngiliz AgustaWestland yarışı kazandı. TUSAŞ ana yüklenici, AgustaWestland tasarım ortağı; tasarım Türk koşullarına uyarlandı.
Türk uyarlama tasarımı
Yüksek irtifa-sıcak iklim performansı için motor (LHTEC T800-4A) ve sistemler güçlendirildi. Aselsan aviyonik ve elektronik harp sistemleri entegre edildi.
İlk T129 prototip
İlk prototip TUSAŞ Akıncı tesislerinde tamamlandı. Yer testleri ve ilk uçuş için hazırlıklar başladı.
İlk teslimden Suriye sınırına: T129 göreve hazır
2014 Nisan’ında ilk seri üretim T129 ATAK Kara Havacılık Komutanlığı’na teslim edildi. İki yıl içinde sınır ötesi operasyonlarda — özellikle Suriye ve Kuzey Irak’ta — taktik üstünlüğün belirleyici unsuru oldu.
Sertifikasyon ve seri üretim
T129’un Türk Hava Yolları ve EASA sertifika süreçleri tamamlandı. İlk altı T129 ATAK 28 Nisan 2014’te Kara Havacılık Komutanlığı’na teslim edildi.
Fırat Kalkanı
2016’da Suriye sınır ötesi harekatında T129 yoğun konuşlandırıldı. UMTAS füzeleriyle uzak menzilden zırhlı hedef vurma kabiliyeti sahada ispatlandı.
UMTAS, CIRIT, MİZRAK
Roketsan tarafından geliştirilen UMTAS uzun menzilli tanksavar, CIRIT 70 mm güdümlü roket ve MİZRAK lazer güdümlü silahlar T129’a tam entegre edildi. Yerli mühimmat paketi tamamlandı.
Filipinler ilk dış görüşme
Filipinler ile 6 T129 ATAK için ön anlaşma. Türk taarruz helikopterinin ilk uluslararası müşterisi olma yolunda kapı açıldı.
Pakistan ile imza, Washington’dan veto: Kilitlenen 30 ATAK
2018’de Türkiye, Pakistan ile 30 T129 ATAK için 1.5 milyar dolarlık sözleşme imzaladı — Türk savunma ihracat tarihinin en büyük tek anlaşmalarından biri. Ama ATAK’ın kalbi LHTEC T800 motoru Amerikan yapımıydı; ABD CAATSA yaptırımları kapsamında ihracat lisansı veto edildi. 30 ATAK üretildi, hangardan çıkamadı.
Pakistan ile 1.5 milyar dolar
Pakistan Ordusu için 30 T129 ATAK sözleşmesi imzalandı. Türkiye’nin tek seferdeki en büyük savunma helikopteri ihracat anlaşması.
LHTEC ihracat lisansı vetosu
ABD, Türkiye’nin S-400 alımı sonrası ATAK motorunun Pakistan’a ihracatına izin vermedi. Pakistan ile sözleşme süresi defalarca uzatıldı, sonra askıya alındı.
Yerli motor zorunluluğu
SSB her büyük platforma yerli motor kararını sertleştirdi. TEI’nin TS1400 turboşaft motor projesi T129 ve T929 için kritik öncelik aldı.
T929 ATAK 2 tasarım kilitlendi
10 ton sınıfı, ağır silah taşıyan ATAK 2 (T929) tasarımı kritik tasarım gözden geçirmesini geçti. Yerli motor olgunlaşmadan üretim hazırlığı başladı.
T929 ATAK 2 havalanıyor: Bağımlılıktan bağımsızlığa
28 Nisan 2023’te T929 ATAK 2 ilk uçuşunu başarıyla gerçekleştirdi. Henüz General Electric CT7 motoruyla, ama yerli TS1400’ün adım adım entegrasyonu için yol haritası kilitlendi. T929 sadece daha büyük bir T129 değil — daha ağır silahlar, daha modern aviyonik, ve ABD bağımsız bir geleceğin sembolü.
T929 ATAK 2 ilk uçuş
T929 ATAK 2 TUSAŞ Akıncı pistinden ilk uçuşunu başarıyla tamamladı. 10 ton sınıfı taarruz helikopteri, dünyada bu segmentteki sayılı ülkelerden birine Türkiye’yi soktu.
TS1400 olgunlaşıyor
TEI’nin yerli TS1400 turboşaft motoru kabul testlerinde olgunluk kazandı. T129 ve T629 (insansız) için entegrasyon başladı.
T129 yerli motorla
İlk yerli motor entegre T129 ATAK uçuş testlerine başladı. ABD LHTEC bağımlılığından kurtulan ilk Türk taarruz helikopteri sahaya çıkıyor.
İhracat kapısı açılıyor
Yerli motorlu ATAK ailesi için Asya, Afrika ve Latin Amerika müşterileriyle yeniden görüşme. Pakistan, Filipinler ve Brezilya başta olmak üzere ertelenen anlaşmalar tekrar masada.
İtalyan-İngiliz tasarımla başladı, Türk motorla bağımsızlaşıyor.
T629 insansız taarruz helikopteri, ATAK 2’nin saha olgunluğu ve T925 genel maksat helikopteri — TUSAŞ’ın bir sonraki on yılı, Türk gökyüzünün kalabalığını yerli motorla dolduruyor. Envanter Medya, Akıncı pistinden takip etmeye devam edecek.
Diğer ürün hikayelerine dön →
