Ukroboronprom Kimin? Devlet mi, Özel mi?
Bir zamanlar “devlet fonlarının eridiği yer” olarak anılan dev, savaşın ortasında dünyanın en hızlı büyüyen savunma şirketlerinden birine dönüştü. Ukroboronprom, dört yılda gelirini ikiye katlayıp Defense News’in küresel ilk 50 listesine giren Ukrayna’nın devlet savunma çatısıdır.
İçerik Tablosu
Nedir?
Ukroboronprom (resmi adıyla bugün “Ukrayna Savunma Sanayii” Anonim Şirketi — JSC Ukrainian Defense Industry), Ukrayna’nın stratejik silah ve askeri teçhizat üreticisi olan devlet savunma holdingidir. Ülkenin savunmasında stratejik öneme sahip devlet kuruluşlarını tek çatı altında toplayan şirket, yaklaşık 67.000 nitelikli çalışan istihdam etmektedir.
Şirket 2010 yılında, savunma sanayisindeki yönetim verimliliğini düzenlemek ve Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’nin silah ihtiyacını karşılamak üzere kurulmuştur. Kuruluşunun ilk on yılı, verimsizlik ve yolsuzluk tartışmalarıyla geçmiş; ancak 2021’de çıkarılan bir yasayla holding anonim şirkete dönüştürülerek kurumsal yönetim ilkeleri ve bağımsız üyelerden oluşan bir denetim kurulu getirilmiştir.
Rusya’nın 2022’deki tam ölçekli işgalinin ardından Ukroboronprom, Ukrayna savunma sanayisinin omurgası hâline gelmiştir. Şirket 2024’te 3 milyar doları aşan savunma geliri açıklayarak (2023’teki 2,2 milyar dolardan %36,3 artış) Defense News’in 2025 Top 100 listesinde 49. sıraya yerleşmiştir. 2025 yılında ise üretimini 1,5 kat artırmıştır.
Yapı ve Temel Bilgiler
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Kuruluş | 2010 (2021’de anonim şirkete dönüştürüldü) |
| Resmi ad | JSC “Ukrainian Defense Industry” (Ukrayna Savunma Sanayii AŞ) |
| Merkez | Kiev, Ukrayna |
| Sahiplik | %100 devlet (Ukrayna Hükümeti) |
| Çalışan | ~67.000 |
| Gelir (2023) | ~2,2 milyar USD |
| Gelir (2024) | ~3 milyar USD (+%36,3) |
| Defense News Top 100 | 2025’te 49. sıra |
| 2025 üretim artışı | ~1,5 kat |
Üretim ve Ürünler
| Kategori | Örnekler |
|---|---|
| Topçu sistemleri | Bohdana 155 mm kundağı motorlu obüs (2025 sonunda ayda ~20-36 adet üretim) |
| Füzeler | Neptune gemisavar / kara saldırı seyir füzesi |
| İHA / drone | Geniş bir özel firma ekosistemiyle yılda 1,5 milyon+ FPV drone |
| Mühimmat | Yıllık 200.000+ topçu mermisi |
| Zırhlı araçlar | Zırhlı muharebe ve destek araçları, modernizasyon |
| Hava & deniz | Uçak bakım-onarım, gemi ve deniz sistemleri |
Reform ve Dönüşüm
2023 yazında başlayan reformlarla Ukroboronprom yeniden yapılandırılarak JSC “Ukrayna Savunma Sanayii”ne dönüştürülmüştür. Reformun amacı, büyük devlet işletmelerinin baskınlığını azaltmak, üretimin önemli bir bölümünü özel sektöre devretmek, yatırım süreçlerini kolaylaştırmak ve özel/uluslararası ortaklarla ortak girişimlerin önünü açmaktı. 2025 itibarıyla özel firmalar Ukrayna savunma üretiminin büyük kısmını üstlenmiş; FPV drone gibi bazı alanlarda bu oran %90’a ulaşmıştır. Bohdana obüsleri gibi sistemlerin üretimi, yabancı hükümetlerin doğrudan Ukraynalı firmaları finanse etmesine imkân tanıyan “Danimarka modeli” ile desteklenmektedir.
Türkiye’deki Muadili
Ukroboronprom gibi tek bir devlet savunma çatı şirketinin Türkiye’de doğrudan birebir karşılığı yoktur. Türkiye’de bu rolü, koordinasyon ve tedarik tarafında Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB), mülkiyet/vakıf tarafında ise Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı (TSKGV) üstlenir. TSKGV; ASELSAN, ROKETSAN, TUSAŞ, HAVELSAN ve ASFAT gibi büyük şirketlerin ana hissedarıdır. Dolayısıyla Ukroboronprom’un işlevi, Türkiye’de SSB + TSKGV + bu şirketlerin toplamına denk gelir.
SSS
Ukroboronprom devlet mi özel mi?
%100 devlet mülkiyetindedir; 2021’de anonim şirkete (JSC) dönüştürülmüş, kurumsal yönetim ve bağımsız denetim kurulu getirilmiştir.
Yeni adı nedir?
Resmî adı “Ukrainian Defense Industry” (Ukrayna Savunma Sanayii AŞ) olarak değişmiştir; ancak kamuoyunda hâlâ Ukroboronprom olarak anılır.
Ne üretir?
Topçu (Bohdana), Neptune seyir füzesi, zırhlı araçlar, mühimmat, drone ve uçak/gemi bakım sistemleri başta olmak üzere geniş bir yelpaze.
Ne kadar büyük?
2024’te 3 milyar doları aşan geliriyle Defense News’in küresel ilk 50 savunma şirketi arasına girmiştir.
