Savunma Sanayii Başkanlığı Nedir, Ne İş Yapar?
Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB), Türkiye’nin savunma ve güvenlik ihtiyaçlarını yerli ve millî imkânlarla karşılamak üzere Cumhurbaşkanlığına bağlı çalışan; savunma projelerinin ihtiyaç tanımından sözleşmeye, tasarımdan teste, seri üretimden ihracata kadar bütün sürecini yöneten ve koordine eden merkezî kamu kurumudur. SSB kendisi silah, uçak veya gemi üretmez; ASELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN, HAVELSAN gibi şirketlerin ürettiği projelerin planlanmasını, sözleşmesini, takvimini, testini ve kabulünü yönetir.
SSB Nedir? Kısa Tanım
Savunma Sanayii Başkanlığı, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin, Emniyet Genel Müdürlüğü’nün, Jandarma Genel Komutanlığı’nın ve Sahil Güvenlik Komutanlığı’nın modern silah, araç, gereç ve sistem ihtiyaçlarını millî imkânlarla karşılamak amacıyla kurulmuş, savunma sanayii projelerini uçtan uca yöneten bir kamu kurumudur. Kurum; ihtiyacın belirlenmesinden tedarik modeline, sözleşmeden teste, seri üretimden ihracata kadar tüm süreçte devletin koordinasyon merkezi görevini üstlenir.
SSB Neden Kuruldu?
Türkiye, 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı sonrasında bazı müttefik ülkelerin uyguladığı silah ambargosuyla karşılaşmış, bu durum savunma alanında dışa bağımlılığın ne kadar riskli olabileceğini göstermişti. Bu tecrübenin ardından millî savunma sanayiini kurumsal bir yapıyla geliştirme ihtiyacı doğdu. 7 Kasım 1985 tarihli ve 3238 sayılı “Savunma Sanayii ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun” ile “Savunma Sanayii Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı” adıyla kuruldu. Kurum zaman içinde “Savunma Sanayii Müsteşarlığı” adını aldı; 10 Temmuz 2018’de Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle Cumhurbaşkanlığına bağlandı ve bugünkü adı olan “Savunma Sanayii Başkanlığı”na kavuştu.
SSB Hangi Kuruma Bağlı?
SSB, 2018’deki yeniden yapılanmadan bu yana doğrudan Türkiye Cumhurbaşkanlığına bağlı çalışır. Bir bakanlık değildir; Millî Savunma Bakanlığından (MSB) ayrı, kendine özgü görev ve yetkilere sahip bir başkanlıktır. Kurumun stratejik kararları, üyeleri arasında Cumhurbaşkanının da bulunduğu Savunma Sanayii İcra Komitesi tarafından alınır; SSB bu kararları uygular ve projeleri yürütür.
SSB’nin Temel Görevleri
3238 sayılı Kanun ve 7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nde tanımlanan görevler arasında şunlar öne çıkar:
- Savunma Sanayii İcra Komitesi kararlarını uygulamak, proje bazında alım programlarını sözleşmeye bağlamak
- Millî sanayi kabiliyetlerini savunma ihtiyaçlarına göre yeniden düzenlemek, yeni teşebbüsleri teşvik etmek
- Savunma sanayii ürünlerinin ihracatı ve offset (sanayi katılımı) ticaretini koordine etmek
- Üretilen ürünün sözleşme şartlarına, kalite standartlarına uygunluğunu denetlemek
- Savunma Sanayii Destekleme Fonu’ndan proje finansmanı sağlamak, gerektiğinde yerli/yabancı sermayeli şirketler kurmak veya bu şirketlere iştirak etmek
SSB Ürün mü Üretir? SSB’nin Fabrikası Var mı?
Hayır. SSB’nin kendine ait bir üretim fabrikası yoktur ve doğrudan ürün üretmez. Tank, uçak, gemi, radar gibi sistemleri ASELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN, HAVELSAN, FNSS, Otokar gibi şirketler tasarlar ve üretir. SSB’nin rolü; bu üretimin hangi ihtiyaca göre, hangi model ve takvimle, hangi sözleşme koşullarında yapılacağını belirlemek, süreci baştan sona yönetmek ve denetlemektir.
Şirketler Üretiyorsa SSB Ne İşe Yarıyor?
Bu, vatandaşların en çok merak ettiği sorulardan biridir. Örneği somutlaştırmak için bir kuvvet komutanlığının yeni bir taarruz/keşif helikopterine ihtiyaç duyduğunu varsayalım:
| Taraf | Görevi |
|---|---|
| Kullanıcı makam (örn. kuvvet komutanlığı) | Operasyonel ihtiyacı ve görev senaryosunu tanımlar, testlere katılır, ürünü sahada kullanır, geri bildirim verir |
| SSB | İhtiyacı projeye dönüştürür, tedarik modelini belirler, fizibiliteyi yaptırır, ana yükleniciyi seçer, sözleşmeyi kurar, takvim ve maliyeti izler, test-kabul süreçlerini koordine eder, yerlileştirme ve ihracatı teşvik eder |
| Şirket (örn. TUSAŞ, ASELSAN) | Mühendislik, tasarım, üretim, entegrasyon, test desteği, teknik dokümantasyon ve lojistik destek sağlar |
Yani bir savunma ürününün ortaya çıkması yalnızca üretim hattından ibaret değildir. İhtiyacın tanımlanmasından test ve kabule, finansmandan alt yüklenici yönetimine kadar uzanan bu süreç, SSB’nin koordinasyonunda çok sayıda kurum ve şirketin ortak çalışmasıyla yürütülür.
SSB ile MSB Arasındaki Fark Nedir?
Millî Savunma Bakanlığı (MSB), Türk Silahlı Kuvvetleri’nin sevk ve idaresinden, personel, eğitim ve genel savunma politikasından sorumlu bakanlıktır. SSB ise savunma sanayii projelerinin yönetiminden, tedarik süreçlerinden ve sanayi ekosisteminin koordinasyonundan sorumludur. MSB “hangi kabiliyete ihtiyaç var” sorusunun bir tarafı olabilir; SSB ise “bu ihtiyaç nasıl bir projeye, hangi şirkete ve hangi sözleşmeye dönüşecek” sorusunu yönetir.
SSB ile TSKGV Arasındaki Fark Nedir?
Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı (TSKGV), 1974’te “Türk Kara Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı” adıyla kurulmuş, 3388 sayılı Kanun’la bugünkü yapısına kavuşmuş özel hukuk tüzel kişiliğine sahip bir vakıftır. TSKGV; ASELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN, HAVELSAN, ASPİLSAN ENERJİ ve İŞBİR Elektrik gibi şirketlerin sermayedarıdır — yani bu şirketlerin hisselerine sahiptir. Gelirlerini şirket temettülerinden, gayrimenkul kira gelirlerinden, IDEF fuarından ve vatandaş bağışlarından elde eder.
SSB ile TSKGV birbirinden tamamen farklı yapılardır: SSB bir kamu kurumu olarak projeleri ve sözleşmeleri yönetir; TSKGV ise bir vakıf olarak savunma şirketlerinin sermayedarlığını ve stratejik gözetimini üstlenir. TSKGV, SSB’nin proje yönetimi anlamında yerini tutmaz; SSB de TSKGV şirketlerinin doğrudan sahibi değildir.
| Yapı | Temel rol | Üretim yapar mı? | Proje yönetir mi? | Şirket hissedarlığı |
|---|---|---|---|---|
| SSB | Kamu proje ve ekosistem yönetimi | Hayır | Evet | Yok |
| TSKGV | Vakıf, sermayedarlık ve stratejik gözetim | Doğrudan değil | Hayır | Evet (ASELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN, HAVELSAN vb.) |
| MSB/TSK | Savunma politikası ve kullanıcı ihtiyacı | Hayır | Kullanıcı/ihtiyaç makamı rolü | Yok |
| ASELSAN/TUSAŞ vb. | Mühendislik ve üretim | Evet | Yüklenici olarak | Şirket yapısına göre değişir |
ASELSAN kimin, TUSAŞ kimin? Her ikisi de büyük ölçüde TSKGV sermayedarlığında faaliyet gösterir; ASELSAN hisselerinin bir kısmı halka açıktır (Borsa İstanbul’da işlem görür). SSB bu şirketlerin sahibi değil, projelerde sözleşme tarafı ve koordinatörüdür.
Bir Savunma Projesi SSB’de Nasıl İlerler?
Genel hatlarıyla bir proje şu aşamalardan geçer: operasyonel ihtiyacın ortaya çıkması, ihtiyacın tanımlanması, fizibilite, tedarik modelinin belirlenmesi (yurt içi geliştirme, hazır alım, ortak üretim, lisans altında üretim vb.), yüklenici seçimi ve sözleşme, kavramsal ve kritik tasarım, prototip üretimi, test ve kalifikasyon, kabul, seri üretim, envantere giriş ve son olarak yaşam döngüsü desteği ile ihracat. Bu aşamalar her projede birebir aynı sırayla ve aynı sürede ilerlemez; projenin türüne, tedarik modeline ve teknolojik olgunluğuna göre değişir.
GÖKBEY Örneği: Roller Nasıl Paylaşılıyor?
T625 GÖKBEY çok maksatlı helikopter projesi, SSB’nin koordinasyon rolünü somutlaştıran iyi bir örnektir. Projede TUSAŞ ana yüklenici olarak platform geliştirme ve entegrasyonu, TEI (TUSAŞ Motor Sanayii) yerli motor geliştirmeyi, ASELSAN ve çok sayıda yerli alt yüklenici ise avionik ve alt sistemleri üstlenmiştir. SSB bu çok paydaşlı yapıda sözleşme ve proje yönetimini, test ve sertifikasyon takibini, kullanıcı makamla şirketler arasındaki koordinasyonu sağlamıştır. GÖKBEY, “kim yaptı” sorusunun tek bir kuruma indirgenemeyeceğinin; SSB koordinasyonunda ana yüklenici, motor üreticisi, alt sistem şirketleri ve kullanıcı makamların birlikte çalıştığı bir ekosistem projesi olduğunun örneğidir.
SSB’nin İhracat ve Ekosistem Rolü
SSB, savunma ürünlerinin ihracatını ve offset (sanayi katılımı) anlaşmalarını koordine eder; KOBİ’lerin ve alt yüklenicilerin büyük projelere katılımını destekleyen programlar yürütür; Savunma Sanayii Akademi aracılığıyla sektörün insan kaynağı ihtiyacına katkı sağlar. Başkanımız Prof. Dr. Haluk Görgün’ün koordinasyonunda; Türk savunma ve havacılık sanayiinin ihracatı son bir yılda 10,5 milyar doları aşmış, sektör 185’i aşkın ülkeye ürün ve hizmet sunar hâle gelmiştir. Bu büyüme, tek bir kurumun değil; SSB’nin koordine ettiği geniş bir şirket, üniversite ve alt yüklenici ekosisteminin ortak sonucudur.
Savunma Sanayii Destekleme Fonu Nedir?
3238 sayılı Kanun’la kurulan Savunma Sanayii Destekleme Fonu, savunma sanayii projelerinin finansmanında kullanılan temel kamu kaynağıdır. SSB bu fondan proje kredisi verebilir, yurt içinden veya yurt dışından kredi temin edebilir, gerektiğinde yerli veya yabancı sermayeli şirketler kurabilir ya da bu tür şirketlere iştirak edebilir. Fonun kaynakları arasında bütçe transferleri, çeşitli kanunlarla belirlenmiş gelir payları ve proje bazlı katkılar yer alır. Ancak her projenin finansman modeli aynı değildir: bazı projeler tamamen SSB/devlet finansmanıyla, bazıları yüklenici şirketin öz kaynaklarıyla, bazıları ise karma modellerle yürütülür. Bu nedenle “SSB bütün projelerin parasını tek başına öder” gibi genelleyici bir ifade doğru değildir.
Tedarik Modelleri: Her Proje Aynı Yolla İlerlemez
SSB, bir ihtiyacı projeye dönüştürürken farklı tedarik modelleri arasından seçim yapar. Başlıca modeller şunlardır:
- Yurt içi geliştirme / özgün tasarım: İhtiyaç duyulan sistemin sıfırdan yerli mühendislikle tasarlanıp geliştirilmesi (örnek: KAAN, ALTAY, MİLGEM).
- Hazır alım: Piyasada mevcut, ihtiyacı doğrudan karşılayan bir ürünün satın alınması.
- Ortak üretim / ortak geliştirme: Yabancı bir firma ile teknoloji ve üretim payının paylaşıldığı model.
- Lisans altında üretim: Yabancı bir tasarımın lisans anlaşmasıyla yurt içinde üretilmesi.
- Modernizasyon: Envanterde bulunan bir sistemin yeni teknolojilerle güncellenmesi.
Model seçimi; teknolojik olgunluk, maliyet, takvim, yerlileştirme hedefi ve sanayi altyapısının o anki kabiliyetine göre belirlenir.
Yanlış Bilinenler
Yanlış: SSB bütün silahları kendi fabrikasında üretir.
Doğru: SSB’nin temel rolü ihtiyacın projelendirilmesi, tedarik modelinin kurulması, sözleşme ve proje yönetimi, test-kabul süreçlerinin koordinasyonudur. Üretimi yüklenici şirketler yapar.
Yanlış: TSKGV ile SSB aynı kurumdur.
Doğru: TSKGV bir vakıf ve şirket sermayedarıdır; SSB ise Cumhurbaşkanlığına bağlı, projeleri yöneten bir kamu kurumudur.
Yanlış: SSB bir bakanlıktır ve MSB ile aynı işi yapar.
Doğru: SSB bir başkanlıktır; MSB savunma politikası ve TSK’nin sevk-idaresinden, SSB ise savunma sanayii projelerinin tedarik ve sözleşme yönetiminden sorumludur.
Sık Sorulan Sorular
SSB ne iş yapar?
Türkiye’nin savunma ve güvenlik ihtiyaçlarını millî imkânlarla karşılamak üzere savunma projelerini planlar, sözleşmeye bağlar, tedarik sürecini ve sanayi ekosistemini yönetir.
SSB silah üretiyor mu?
Hayır, üretimi ASELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN gibi şirketler yapar; SSB süreci koordine eder.
SSB’nin fabrikası var mı?
Hayır, SSB’ye ait bir üretim tesisi bulunmaz.
SSB hangi kuruma bağlı?
2018’den bu yana doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlıdır.
SSB ile MSB arasındaki fark nedir?
MSB savunma politikası ve TSK’nin idaresinden, SSB savunma sanayii projelerinin tedarik ve sözleşme yönetiminden sorumludur.
SSB ile TSKGV arasındaki fark nedir?
TSKGV bir vakıf ve şirket sermayedarıdır; SSB kamu projelerini yöneten bir başkanlıktır.
Savunma şirketleri SSB’ye mi bağlı?
Hayır, çoğu şirket TSKGV sermayedarlığında veya kendi şirket yapısında faaliyet gösterir; SSB ile sözleşme ilişkisi içindedir.
SSB projelerin parasını mı ödüyor?
SSB, Savunma Sanayii Destekleme Fonu’nu yönetir ve proje finansmanında rol alır; ancak her projenin finansman modeli farklılık gösterebilir.
SSB Başkanı kimdir?
SSB Başkanlığı görevini Prof. Dr. Haluk Görgün yürütmektedir.
Bir ürün TSK envanterine nasıl girer?
Prototip, test, kalifikasyon ve kabul süreçlerinin ardından seri üretime geçilir; teslim edilen ürün eğitim ve lojistik destek süreçleriyle birliklere ulaştırılır.
Kaynakça
- 3238 Sayılı Savunma Sanayii ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun, Resmî Gazete
- 7 Sayılı Savunma Sanayii Başkanlığı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi
- Savunma Sanayii Başkanlığı resmî internet sitesi (ssb.gov.tr)
- Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı resmî internet sitesi (tskgv.org.tr)
- Sayıştay Başkanlığı, Savunma Sanayii Başkanlığı Denetim Raporları
Son güncelleme: 23 Temmuz 2026
