Savunmada kuantum atağı: 2027 Yıllık Program ve HIT-Kuantum çağrısı ne söylüyor?

Türkiye’nin savunma sanayiinde kuantum teknolojileri, yapay zekâ, otonom sistemler ve hipersonik alanlarındaki Ar-Ge faaliyetleri 2027 Yıllık Program’da yer alıyor. Programa göre Kuantum Teknoloji Yol Haritası kapsamında Ar-Ge çalışmaları yürütülecek. Sık karıştırılan bir nokta var: 300 milyon dolarlık HIT-Kuantum çağrısı savunma sanayii ya da SSB programı değil, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın HIT-30 programının bir çağrısı.

Son güncelleme: 2 Kasım 2026

2027 Yıllık Program’da kuantum ne kadar yer tutuyor?

Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın hazırladığı 2027 Yıllık Program’ın savunma bölümünü Anadolu Ajansı’nın aktardığı metin üzerinden okuyabiliyoruz; resmî dokümanın kendisine bu yazı yazılırken ulaşamadık. AA’nın aktardığına göre program, Kuantum Teknoloji Yol Haritası kapsamında Ar-Ge çalışmalarının yürütüleceğini, yapay zekâ, otonom sistemler ve hipersonik teknolojilerde de faaliyetlerin süreceğini belirtiyor. Aynı metinde 2027 hedefleri de var: yerlilik oranı yüzde 84, savunma ve havacılık ihracatı 11,5 milyar dolar, ciro 28 milyar dolar, istihdam yaklaşık 138 bin. Bu hedefleri ayrıntılı ele aldığımız 2027 Yıllık Program yazımıza bakabilirsiniz.

Programdaki ifadeler niyet ve plan dili taşıyor. Hangi projenin hangi bütçeyle, hangi takvimle yürüyeceği metinde yer almıyor ve biz de proje sayısı ya da bütçe uydurmuyoruz.

Kuantum Teknoloji Yol Haritası nedir?

Yol haritasının resmî yayımlanmış metnine ulaşamadık. Temmuz 2025 tarihli bir basın haberine göre çalışma, TÜBİTAK öncülüğünde kamu kurumları, üniversiteler, özel sektör ve sivil toplumun katıldığı bir çalışma grubuyla yürütülüyordu ve ilk taslak tamamlanma aşamasındaydı. Yani yol haritası savunmaya özel bir belge olarak değil, ulusal bir çerçeve olarak tarif ediliyor. Savunma sanayiinin bu çerçeveden nasıl pay alacağı, resmî metin yayımlanmadan kesin söylenemez.

HIT-Kuantum: kimin çağrısı, ne için?

HIT-Kuantum, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı altında yer alıyor. Bakanlığın HIT-30 sayfasındaki tanıma göre çağrı üç ihtiyaca dayanıyor: kuantum hesaplama hizmeti sunabilecek yüksek kapasiteli altyapılar, araştırma merkezleri, üniversiteler ve özel sektör için ölçeklenebilir bir kuantum donanım ve yazılım ekosistemi, ayrıca bu altyapılar üzerinde katma değerli çözümler ve nitelikli insan kaynağı. Amaç, ülkenin kuantum ekosistemini güçlendirmek ve bölgesel liderlik. Çağrı sayfasında bütçe rakamı yok; 300 milyon dolarlık destek bütçesi, Ekim 2025’te Bakan Mehmet Fatih Kacır’ın duyurduğu dört çağrılık paketle ilgili basın aktarımlarında geçiyor.

Bu ayrım önemli. HIT-Kuantum ağırlıklı olarak sivil bir hesaplama altyapısı çağrısı; savunmaya dolaylı katkısı olabilir ama savunma bütçesinin ya da SSB’nin kalemi değil.

Kuantum savunmada ne işe yarıyor?

• Kuantum sensörler: Avrupa Komisyonu’nun Temmuz 2025 tarihli Quantum Europe Strategy belgesi, gravimetri, manyetometri ve ataletsel seyrüsefer gibi alanları savunma açısından önemli yetenekler olarak sayıyor. Japonya’nın kuantum sensörle denizaltı tespiti çalışması ve kuantum saatli radar ağı denemesi bu alandaki uygulamalara örnek.
• Haberleşme: Kuantum anahtar dağıtımı gibi yöntemlerle güvenli iletişim. İngiltere’nin ulusal stratejisi 2035 için kuantum ağı hedefi koyuyor.
• Hesaplama: Simülasyon ve optimizasyon uygulamaları; olgunluk düzeyi hâlâ erken.
• Kripto: ABD NIST, Ağustos 2024’te kuantum sonrası şifreleme için FIPS 203, 204 ve 205 standartlarını yayımladı. Tüm bu alanı kuantum teknolojileri ve askerî uygulamalar yazımızda anlattık.

Küresel pazar tahmini ve ihracat bağlamı

McKinsey’in Nisan 2026 tarihli Quantum Technology Monitor’üne göre kuantum teknolojileri pazarının 2035’te 60 ila 100 milyar dolara ulaşması bekleniyor; bunun 43–71 milyar dolarını hesaplama oluşturuyor. Bir önceki baskıda (2025) üç alanın toplamı için yaklaşık 97 milyar dolar öngörülmüş, algılama için 7–10, haberleşme için 11–15 milyar dolar verilmişti. Bunlar küresel pazar tahminleri; Türkiye’nin bu pazardan alacağı payı gösteren bir hedef ya da tahmin yok.

Savunma ve havacılık ihracatı ise somut veri: SSB Başkanı Haluk Görgün’ün açıkladığı ve SSB 2025 Faaliyet Raporu’nda yer alan rakama göre 2025’te ihracat 10 milyar 54 milyon dolar oldu (9,87 milyar dolar mal, 184 milyon dolar hizmet).

Diğer ülkeler nasıl ilerliyor?

İngiltere, 2024’ten başlayarak on yıl için 2,5 milyar sterlinlik taahhüt içeren Ulusal Kuantum Stratejisi yürütüyor; 2030 hedefleri arasında uydu sinyalinden bağımsız kuantum seyrüsefer ve savunmayı da kapsayan ağlı sensörler var. AB, Temmuz 2025’te Quantum Europe Strategy’yi yayımladı ve 2026’ya kadar bir Quantum Sensing Space and Defence Technology Roadmap hazırlama sözü verdi. Türkiye’yi bu çerçevede, ulusal çağrılarını ve yol haritasını yeni şekillendiren bir oyuncu olarak konumlandırmak daha doğru; nihai sonuçlar henüz ölçülebilir değil. SSB’nin gelecekteki teknoloji alanları yazısı, kurumun önceliklerini ayrıca özetliyor.

Sıkça sorulan sorular

HIT-Kuantum çağrısı kime ait?

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın HIT-30 programı kapsamındaki bir çağrı. Savunma Sanayii Başkanlığı’nın programı değil.

Kuantum savunmada hangi alanlarda kullanılıyor?

Başlıca sensörler (seyrüsefer, manyetometri, gravimetri), güvenli haberleşme, hesaplama ve kuantum sonrası kriptografi.

Küresel kuantum pazarı ne kadar büyüyecek?

McKinsey’in 2026 baskısı, 2035 için 60–100 milyar dolar aralığını veriyor.

Yıllık Program kuantum için bütçe ya da proje sayısı veriyor mu?

Elimizdeki aktarımda bütçe ya da proje sayısı yok; yalnızca Ar-Ge çalışmalarının yürütüleceği belirtiliyor.

Kaynaklar

• Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, HIT-30 çağrıları: https://hit30.sanayi.gov.tr/cagrilar
• SSB 2025 Faaliyet Raporu: https://www.ssb.gov.tr/storage/img/2025-yili-faaliyet-raporu.pdf
• Anadolu Ajansı, 2027 Yıllık Program haberi: https://www.foreks.com/haber/detay/6ae06435b16ee1777f55f9e8/AA/tr/savunma-sanayisinde-yerlilik-artacak-kuresel-rekabet-gucu-yukselecek-27-10-26/
• McKinsey, The Year of Quantum (2025): https://www.mckinsey.com/capabilities/tech-and-ai/our-insights/the-year-of-quantum-from-concept-to-reality-in-2025
• PostQuantum, McKinsey Quantum Technology Monitor 2026 değerlendirmesi: https://postquantum.com/industry-news/mckinsey-quantum-monitor-2026/
• Avrupa Komisyonu, Quantum Europe Strategy: https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/quantum-europe-strategy
• UK Government, National Quantum Strategy Missions: https://www.gov.uk/government/publications/national-quantum-strategy/national-quantum-strategy-missions
• NIST, Post-Quantum Cryptography FIPS: https://csrc.nist.gov/news/2024/postquantum-cryptography-fips-approved