Saab, İsveç’in İlk GlobalEye Uçağını Tanıttı: Baltık’ta NATO’nun Erken Uyarı Gözü

Saab, 15 Ekim 2026’da Linköping tesisinde İsveç Hava Kuvvetleri için üretilen ilk S 106 GlobalEye erken uyarı ve kontrol (AEW&C) uçağını, “061” tescil numarasıyla tanıttı. Uçak şimdi yer ve uçuş testlerine geçecek, ardından İsveç Hava Kuvvetleri’ne teslim edilecek. Tanıtım törenine Savunma Bakanı Pål Jonson, Hava Kuvvetleri Komutanı Tuğgeneral Jonas Wikman ve Saab CEO’su Micael Johansson katıldı.

Sipariş Geçmişi ve Hızlandırılan Takvim

İsveç, Haziran 2022’de iki GlobalEye için 7,3 milyar İsveç Kronu (654,3 milyon avro), Haziran 2024’te ise üçüncü uçak için 2,6 milyar Kron (233 milyon avro) ödedi; toplam sipariş bedeli 9,9 milyar Kron (887,4 milyon avro) oldu. Ülkenin dördüncü bir uçak için opsiyonu da bulunuyor. Orijinal planda iki uçağın 2027’de, bir uçağın 2029’da teslim edilmesi öngörülüyordu; ancak İsveç, iki eski ASC 890 uçağını Ukrayna’ya devretme kararının ardından Ekim 2024’te takvimi öne çekti.

Saab’ın 16 Ekim 2026 itibarıyla elinde 12 kesinleşmiş GlobalEye siparişi bulunuyor: BAE için teslim edilen beş uçak (2020-2024), İsveç için üç, Fransa için iki ve ismi açıklanmayan bir Orta Doğu müşterisi için iki uçak. Fransa’nın Aralık 2025’teki sözleşmesi 12,3 milyar Kron (1,103 milyar avro) değerinde ve 2029-2032 arasında teslim edilecek; Temmuz 2026’daki Orta Doğu sözleşmesi ise 10,1 milyar Kron (905,3 milyon avro) tutarında ve 2030’da teslim planlanıyor. Kanada altı uçak, Hollanda bir uçak için görüşmelerini sürdürüyor; NATO’nun önerdiği on uçaklık pakete eklendiğinde toplam sipariş defteri 29 uçağa ulaşabilir. Saab, yıllık üretim kapasitesini iki uçaktan altıya çıkarmayı hedefliyor.

Teknik Özellikler

GlobalEye, Bombardier Global 6000 iş jetinin Linköping’de güçlendirilmiş gövde ve kanatlar, sırt üstü radar kubbesi, yükseltilmiş elektrik ve soğutma sistemleri ile değiştirilmiş dikey stabilize ve gövde alt çıkıntılarıyla modifiye edilmiş hali. Uçağın kalbinde, GaN tabanlı verici-alıcılara sahip Erieye Extended Range aktif elektronik taramalı dizi (AESA) radarı yer alıyor; 10 metrelik sırt üstü kubbe içinde barınan radarın menzili yaklaşık 350 deniz mili (648-650 km). Saab, bu menzilin önceki Erieye radarlarına göre yüzde 70 artış sağladığını, bunun da teorik olarak gözetim alanında 2,89 kat büyüme anlamına geldiğini belirtiyor.

Radar 300 derecelik azimut kapsama alanı sunuyor; doğrudan ön ve arka yönlerde kapsama azalıyor, uyarlanabilir hüzme yönlendirme ise belirli hedef veya sektörlerde daha uzun süre odaklanabiliyor. Deniz ve kara sensörleri arasında SAR, Ters SAR (gemi sınıflandırma) ve GMTI özellikli Seaspray 7500E X-bant radarı bulunuyor. Pasif ESM/ELINT, AIS, IFF, ADS-B, uydu haberleşmesi ve taktik veri bağlantıları da sisteme entegre; radar izleri ve emisyon verileri görev istasyonlarında birleştirilerek savaş uçakları, deniz unsurları ve kara hava savunmasıyla paylaşılıyor. Uçak, emekli S 100D Argus’un beş saatlik dayanıklılığına karşılık 11 saatten uzun görev süresi sunuyor.

NATO ve Baltık Bağlamı

NATO, 7 Temmuz 2026’da Kasım 2023’teki altı adet Boeing E-7 Wedgetail planını tersine çevirerek en fazla on GlobalEye satın alma kararı aldı. Önerilen program Belçika, Kanada, Danimarka, Almanya, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, Romanya ve İsveç olmak üzere 11 ülkeyi kapsıyor. Hollanda, 10 Eylül 2026’da 2031 teslimatlı bir uçak için niyet mektubu imzaladı; Hollandalı mürettebatın 2028’den itibaren İsveçli personelle birlikte eğitim alması öngörülüyor. İsveç, Fransa ve Hollanda ile birlikte Avrupalı ulusal operatörler altı uçağa, NATO’nun on uçağıyla birlikte bu sayı 16’ya çıkabilir. İsveç’in uçağı Baltık Denizi’ni, Botni Körfezi’ni ve Kuzey İskandinavya yaklaşımlarını izleyecek; İsveç’in NATO’nun ilk ulusal GlobalEye operatörü olması bekleniyor.

Sonuç

İsveç’in ilk uçağı başlangıçta ara (interim) konfigürasyonla teslim alınacak; üçüncü uçağın nihai konfigürasyonda teslim edilmesi planlanıyor. Fransa, Orta Doğu ve İsveç sözleşmeleri arasındaki ekipman farkları nedeniyle uçak başına fiyatlar (Fransa yaklaşık 6,15 milyar Kron, Orta Doğu 5,05 milyar Kron, İsveç 3,3 milyar Kron) doğrudan karşılaştırılamıyor.

Kaynaklar

Army Recognition, “Saab Rolls Out Sweden’s First GlobalEye Early Warning Aircraft to Guard Baltic Sea and NATO’s Northern Flank”, 16 Ekim 2026, armyrecognition.com — Haberin birincil kaynağı; teknik detaylar, sipariş geçmişi ve NATO bağlamı bu haberden derlenmiştir.