Romanya, Polonya’nın 2016’da Vazgeçtiği H225M’yi 757M€’ya Alıyor
Romanya, Polonya’nın on yıl önce vazgeçtiği Airbus H225M Caracal helikopterlerini satın alıyor. İspanyol savunma basını infodefensa’nın 18 Ekim’de yayımladığı habere göre Romanya Savunma Bakanlığı, yaklaşık 757 milyon avro değerinde 12 adet H225M helikopteri için anlaşma yaptı; teslimatlar 2030’a kadar kademeli olarak tamamlanacak.
Satın alma, Avrupa Birliği’nin savunma finansman aracı SAFE (Security Action for Europe) üzerinden gerçekleştiriliyor. Yeni helikopterler, Romanya Hava Kuvvetleri’nin konvansiyonel görevler ile özel kuvvet operasyonlarında kullandığı Puma filosunun yerini alacak.
Polonya’nın 2016’da vazgeçtiği program
H225M’nin öncülü EC725 Caracal, 2015’te Polonya Savunma Bakanlığı tarafından 50 helikopterlik bir program için ön seçilmişti. Ancak Ekim 2016’da sanayi telafi (offset) görüşmeleri anlaşmasız sona erdi. Dönemin Polonya Kalkınma Bakanlığı, Airbus’ın tekliflerinin ekonomik kriterleri karşılamadığını açıkladı. Varşova, sözleşme tutarının en az eşiti büyüklükte -yaklaşık 13,5 milyar zloti (o dönem kurla yaklaşık 3,1 milyar avro)- bir telafi talep ediyordu; bu fark, programın iptalinin gerekçesi oldu. Polonya, iptal sonrasında eşdeğer büyüklükte ağır çok amaçlı bir helikopter alımına yönelmedi.
Polonya bunun yerine farklı platformlara yöneldi: Kara Kuvvetleri için Temmuz 2022’de Leonardo’dan 32 adet AW149 (yaklaşık 1,89 milyar avro, teslimatlar 2023-2029), Deniz Kuvvetleri için 2019’da denizaltı savunma harbi görevlerine yönelik 4 adet AW101, özel kuvvetler için 2019 ve 2021’de toplam 8 adet S-70i Black Hawk ve Ağustos 2024’te Boeing’den 96 adet AH-64E Apache siparişi verdi.
Romanya’da farklı sonucu açıklayan sanayi bağlantısı
Airbus Helicopters Romania, Airbus’ın yüzde 60, Romanya’nın uçak üreticisi IAR’ın yüzde 40 hissesine sahip olduğu bir ortak girişim. Airbus ile IAR arasında H215M ve H145M modellerinin üretimi ve özelleştirilmesine yönelik işbirliği anlaşmaları da bulunuyor. infodefensa’nın analizine göre, aradaki on yıllık fark büyük ölçüde bu sanayi çerçevesiyle açıklanıyor: Romanya’nın hem AB finansmanına hem de Airbus ile yerleşik bir sanayi ilişkisine sahip olması, Polonya’da ise telafi konusunda bir anlaşmaya varılamamış olması.
H225M’nin teknik özellikleri
H225M, Süper Puma ailesinden iki motorlu bir helikopter; Safran Makila 2A1 motorları ve beş palli ana rotoruyla çalışıyor. Tam donanımlı 28 askere kadar taşıma kapasitesine sahip ve 324 km/saat hıza ulaşabiliyor. Menzili 920 kilometre; yardımcı yakıt depolarıyla bu mesafe 1.253 kilometreye kadar uzatılabiliyor. Maksimum askıda yük taşıma kapasitesi 4.750 kilogram. Helikopter hem gemilerden hem kara üslerinden operasyon yürütebiliyor ve buzlanma dahil olumsuz hava koşullarına göre tasarlandı.
İki ülke, aynı helikopter, farklı on yıl
Romanya’nın bugünkü 757 milyon avroluk 12 helikopterlik alımı ile Polonya’nın 2015’te ön seçtiği 50 helikopterlik, yaklaşık 3 milyar avroluk iptal edilen program arasındaki zaman farkı on yıl. İki vakanın da ortak noktası aynı helikopter ailesi; ayrışan nokta ise sanayi işbirliği modeli. Polonya’nın telafi anlaşmazlığı nedeniyle kaybettiği program, bugün Leonardo ve Boeing gibi farklı üreticilerin paylaştığı bir filo karmasıyla dolduruldu. Romanya ise aynı platformu, AB fonlaması ve ortak girişim üzerinden, çok daha küçük bir siparişle de olsa hayata geçiriyor.
SAFE finansmanının rolü
AB’nin SAFE savunma finansman aracı, üye ülkelerin savunma kapasitelerini güçlendirmesi amacıyla devreye alındı ve son dönemde birden fazla Doğu Avrupa ülkesinin tedarik kararlarında rol oynadı. Romanya’nın H225M alımının bu mekanizma üzerinden yapılması, ulusal bütçe baskısını azaltırken AB düzeyinde ortak savunma sanayii tedarik zincirini güçlendirme hedefiyle de örtüşüyor. Bu, aynı zamanda Airbus’ın Avrupa pazarındaki konumunu, özellikle Leonardo ve Sikorsky gibi rakiplerinin güçlü olduğu orta sınıf helikopter segmentinde korumasına da katkı sağlıyor.
Orta sınıf çok amaçlı helikopter pazarında H225M’nin başlıca rakipleri arasında Leonardo’nun AW149’u ve Sikorsky’nin S-70i Black Hawk’ı sayılabilir; her iki model de Polonya’nın 2016 sonrası tercih ettiği platformlar arasında yer alıyor. Romanya’nın aynı segmentte Airbus’ı tercih etmesi, bölgedeki tedarik kararlarının tek bir üreticiye değil, ülkeden ülkeye değişen sanayi ortaklığı ve finansman modeline bağlı kaldığını gösteriyor.
Kaynaklar
Birincil kaynak: infodefensa, “Rumanía comprará los H225M de Airbus que Polonia descartó: ¿por qué?”, 18 Ekim 2026.
