F-35’in Gizli Kozu 240 Milyon Dolar Buldu: Kongsberg’in JSM Füzesi Seri Üretime Giriyor
- Sözleşme: 240,9 milyon dolar, Kongsberg D&A (Norveç), Lot 2 üretimi
- Teslimat: Kasım 2028’e kadar (operasyonel füzeler + test donanımı + destek)
- Platform: F-35A (USAF), F-35C (Donanma), F-35B (Deniz Piyadeleri)
- Görev: Hem deniz (anti-gemi) hem kara saldırı — çift rol
- Avantaj: İç silah bölmesinde taşınır → stealth bozulmaz
- Menzil: ~200 km+ (deniz yüzeyinde nap-of-earth profiline göre değişken)
Neden JSM, Neden Şimdi?
F-35 programı hayata geçtiğinde pek çok şey vaat edildi; ama bir şey gözden kaçtı: beşinci nesil savaş uçaklarına uygun, iç bölmeden fırlatılabilen anti-gemi silahı yoktu. JASSM ve LRASM gibi standart uzun menzilli füzeler ya kanat altı askısına ihtiyaç duyuyor — ki bu, F-35’in en değerli özelliği olan düşük radar kesit alanını (RCS) anında mahvediyor — ya da F-35’in bölmesine sığmayacak boyutlarda geliyor. JSM, bu boşluğu kapatmak üzere tasarlandı. Norveç’in Penguin anti-gemi füzesinin mirasını taşıyan Kongsberg mühendisleri, yeni füzeyi neredeyse baştan yeniden tasarlayarak F-35’in iç silah bölmesinin dar ölçülerine sığdırdı.
Şöyle ki, bu küçülme performanstan ödün vermeden gerçekleştirildi. JSM, ~200 km’yi aşan menzili, sea-skimming (deniz yüzeyine yakın uçuş) ve nap-of-earth (arazi takip) profillerini dönüşümlü kullanabilen güzergah planlaması, otonom hedef tanıma ve GPS destekli ataletsel navigasyon sistemiyle donanmış bir silah olarak geliştirildi. İnsansız hava araçlarından savunma sistemlerine uzanan hedef yelpazesine karşı imza yönetimini optimize eden termal görüntü tabanlı terminal rehberliği de sisteme entegre edildi. Sonuçta ortaya çıkan silah, hem deniz hem kara hedeflerine karşı kullanılabilen nadir çift-rol füzesi kategorisine girdi.
Üç Varyant, Tek Füze, Küresel Kapsam
Sözleşmenin özellikle dikkat çekici boyutu, ABD Hava Kuvvetleri’nin F-35A modeliyle başlayan entegrasyon sürecinin şimdi F-35C (denize konuşlanan Donanma versiyonu) ve F-35B’ye (STOVL, kısa kalkış/dikey iniş, Deniz Piyadeleri) de yaygınlaştırılmasıdır. Bu, deniz ortamında F-35C taşıyan uçak gemilerinin standart silah yükünün artık stand-off anti-gemi kapasitesini kapsadığı anlamına geliyor; tek bir F-35B kısa pist veya gemiden kalkarak aynı silahla bir deniz hedefini hedef alabilecek. Hatırlanacağı üzere, önceki nesil carrier-based uçaklar için bu tür çift-rol silah entegrasyonu yıllarca teknik engellerle karşılaşmıştı.
Norveç, Japonya ve Avustralya JSM için bağlayıcı müşteri taahhütleri vermiş ya da ileri aşama değerlendirme süreçlerinde olan ülkeler arasında yer alıyor; Japonya Hava Öz Savunma Kuvvetleri, yerli üretim lisansı görüşmelerini yürütüyor. Bu çok uluslu talep profili, sözleşmeyi salt bir ABD alımından çıkararak potansiyel ihracat gelirinin de bir parçası haline getiriyor. Kongsberg açısından bu; NSM, JSM ve Naval Strike Missile platformlarını büyümekte olan deniz ve hava silahı pazarında bir ailenin parçası olarak konumlandırma stratejisinin önemli bir aşaması.
Türkiye cephesinde bu haber doğrudan değil ama dolaylı olarak ilgi çekici. Türkiye F-35 programından çıkarılmış olsa da Roketsan’ın geliştirdiği SOM-B serisi (Standoff Missile), F-16 ve gelecekte KAAN platformuyla entegrasyon hedefiyle benzer bir stand-off vuruş konseptini sahaya taşıyor; 250+ km menzil, düşük imzalı tasarım ve hem deniz hem kara modları bu iki silahın ortak paydaları arasında sayılabilir. JSM’nin Norveç ve Japonya’ya ihracatı hız kazandıkça, SOM’un da benzer ihracat kapıları için rekabet ortamına girmesi kaçınılmaz görünüyor.
