KAAN P1 Gökyüzüyle Buluştu: SAHA Expo’da 20 Uçak Sözleşmesi Damgası
Türk havacılık tarihinin belki de en kritik dönüm noktası, 2026 yılının ortasında iki ayrı cephede aynı anda yaşandı. TUSAŞ’ın (Türk Havacılık ve Uzay Sanayii) geliştirdiği KAAN milli muharip uçağının ikinci prototipi P1, Mayıs-Haziran 2026 sürecinde uçuş test programına dahil olurken İstanbul’da kapılarını açan SAHA Expo fuarında Savunma Sanayii Başkanlığı ile TUSAŞ arasında tarihi bir alım sözleşmesi imzalandı. Bu iki gelişme bir arada değerlendirildiğinde Türkiye’nin milli muharip uçak programının artık saf araştırma-geliştirme aşamasının ötesine geçtiği, sistematik seri üretim hazırlığına girdiği açıkça ortaya çıkıyor.
Üç Prototip, Üç Farklı Görev
KAAN programının prototip stratejisini anlamak için önce uçakların neden birden fazla yapıldığını kavramak gerekiyor. Havacılık testlerinde tek bir prototip hem hava araçları hem de kara test ekipmanlarını aynı anda bağlar; ikinci ve üçüncü gövdeler farklı test senaryolarının eş zamanlı yürütülmesine olanak tanıyarak programı aylarca, hatta yıllarca kısaltabilir. P0, KAAN’ın 2023’teki ilk uçuşunu gerçekleştiren ve temel uçuş karakteristiklerini doğrulayan protipti. P1 ve P2 ise çok daha gelişmiş aviyonik paketler ve uçuş kontrol sistemleri (fly-by-wire yazılımı) ile donatılmış; yani asıl savaş sistemi mimarisini test edecek gövdeler bunlar. Army Recognition’ın aktardığı bilgilere göre her iki prototip de Nisan 2026’dan itibaren uçuş test programına entegre edildi. P3’ün ise 2026 sonu ile 2027 başı arasında ilk uçuşunu yapması bekleniyor.
Bu takvim önemsiz görünebilir; ancak F-35 programıyla kıyaslandığında bağlam netleşiyor. Lockheed Martin, F-35’in ilk uçuşundan seri üretime onay alana kadar yaklaşık 10 yıl harcadı ve bu süreçte binlerce test saati biriktirdi. KAAN’da ise SSB ile TUSAŞ, seri üretim sözleşmesini prototip testi henüz tamamlanmadan imzaladı — bu risk iştahının bilinçli ve hesaplı bir tercih olduğunu gösteriyor.
SAHA Expo Sözleşmesi: 20 Uçak, 2028-2030 Takvimi
SAHA Expo 2026’da imzalanan Block-10 alım sözleşmesi, KAAN programının bütçe ve teslimat takvimi açısından ilk resmi taahhüdü niteliğinde. Sözleşme kapsamında 20 adet KAAN’ın 2028’de başlayıp 2030’a kadar sürecek bir takvimle Türk Hava Kuvvetleri’ne teslim edilmesi öngörülüyor. “Block-10” ifadesi, yazılım ve donanım açısından ilk operasyonel yapılandırmayı tanımlıyor; ilerleyen süreçte Block-20 ve Block-30 konfigürasyonlarıyla yerli motor entegrasyonu ve gelişmiş silah paketlerinin eklenmesi planlanıyor.
20 adetlik başlangıç siparişi, Türk Hava Kuvvetleri’nin F-16 filoyla yaşadığı geçiş sürecini yönetme kapasitesini de doğrudan ilgilendiriyor. Kuvvetler halihazırda yaklaşık 240 F-16 işletmekte; bu uçakların önemli bir bölümü 2030’ların ortasından itibaren ömür sonu sorunlarıyla yüzleşecek. 20 uçaklık ilk teslimat filoyu tek başına yenileyemez, ancak eğitim altyapısı, bakım ekosistemi ve operasyonel doktrin oluşturulması için kritik bir kütleyi temsil ediyor.
Motor Meselesi: Programın Aşil Tendonu
KAAN’ın en çok tartışılan teknik zafiyeti motor bağımlılığı olmayı sürdürüyor. Şu an prototipler General Electric’in F110-GE-129 turbofan motoruyla (askeri itki ~76 kN, art yakıcılı ~129 kN) uçuyor — aynı motor F-16C/D’lerde de kullanılıyor. Bu tercih anlaşılır bir mühendislik pragmatizmi: sertifikalı, güvenilir ve test altyapısı mevcut bir motor, prototip testlerini hızlandırıyor. Ancak seri üretim konfigürasyonunda F110 yalnızca geçici bir çözüm; Türkiye’nin TEI (Türk Motor Sanayii) bünyesinde geliştirdiği TF-6000 yerli turbofan motoru, uzun vadeli hedef.
TEI’nin TF-6000 programı, KAAN’ın bağımsız operasyonel kapasitesinin temel koşulu. F-35 krizi döneminde ABD’nin motor ihracatını kısıtlayabileceği endişesi, yerli motor konusundaki aciliyeti artırdı. TF-6000’in KAAN’a entegrasyonu ise en erken 2030’ların başına tarihlendiriliyor — bu da ilk 20 Block-10 uçağın F110 ile hizmet göreceği anlamına geliyor.
KAAN vs F-16 Block 70 vs Eurofighter Typhoon
| Özellik | KAAN (Block-10) | F-16 Block 70 | Eurofighter Typhoon |
|---|---|---|---|
| Nesil | 4.5+ | 4+ | 4.5 |
| Motor (Maks. İtki) | F110: ~129 kN (art yakıcılı) | F110/F100: ~129 kN | EJ200 ×2: ~180 kN |
| Çift Motor | Evet | Hayır | Evet |
| AESA Radar | Block-20’de planlı | APG-83 (standart) | CAPTOR-E (opsiyonel) |
| Maks. Kalkış Ağırlığı | ~27 ton (tahmin) | ~21.7 ton | ~23.5 ton |
| Muharebe Yarıçapı | >1.000 km (hedef) | ~550 km | ~1.390 km |
| İlk Teslimat | 2028 | Mevcut | Mevcut |
| Yerli Oran | >%65 (hedef) | <%10 | %70-80 |
İhracat Kapısı Aralanıyor mu?
TUSAŞ, 2025’te ISO 500 Türkiye listesinde 141 milyar TL net üretim satışıyla 7. sıraya yükselerek savunma sanayiinin ekonomik ağırlığını bir kez daha tescil ettirdi. Bu büyüme hikayesinin bir sonraki bölümünü ihracat yazacak. KAAN için potansiyel ihracat müşterileri arasında Azerbaycan, Özbekistan ve belirli Körfez ülkeleri isim olarak öne çıkıyor; ancak herhangi bir bağlayıcı anlaşma henüz kamuoyuyla paylaşılmadı. Block-10’un operasyonel olgunluğa ulaşması ve özellikle AESA radar entegrasyonunun tamamlanması, ihracat müzakerelerinin somutlaşmasında belirleyici eşikler olacak.
