İngiltere, Watchkeeper yerine Tekever AR5’i seçti: 400 milyon sterline kadar program
İngiltere Savunma Bakanlığı, Kara Kuvvetleri’nin uzun menzilli gözetleme insansız hava aracı ihtiyacı için Tekever AR5‘i seçti. Bakanlığın 24 Temmuz 2026’da yayımladığı resmî duyuruya göre program, on yıla yayılan bir yapı içinde 400 milyon sterline kadar bir bütçeye ulaşabilecek.
Seçim, İngiliz ordusunun 2014’ten bu yana kullandığı ve hizmet ömrünün sonuna yaklaşan Watchkeeper filosunun yerini alacak. Savunma Bakanı Wes Streeting duyuruda, “personelimize gelişen tehditlerin önünde kalmasını sağlayacak teçhizatı sunmak için İngiltere merkezli Tekever AR5 dronunu seçtik” ifadesini kullandı.
Kaç uçak, hangi takvimde?
Defence Industry Europe’un aktardığı bilgilere göre ilk sipariş 6 adet AR5 için verilecek; 2029’a kadar toplam sayının 24’e kadar çıkabileceği belirtiliyor. İlk uçakların 2026 yılı içinde hizmete girmesi bekleniyor. Sözleşmenin idame ve destek ayağı en az beş yıl olarak tanımlandı ve uzatma opsiyonları içeriyor. UK Defence Journal’ın haberine göre bakanlık, sözleşmenin ilk beş yıllık dilimini 136 milyon sterlin olarak değerlendiriyor.
Bu tablo, 400 milyon sterlinlik rakamın tek seferde harcanacak bir bedel değil, opsiyonlar ve destek kalemleri dâhil on yıllık tavan olduğunu gösteriyor. Kesinleşmiş taahhüt ile azami program büyüklüğü arasındaki bu fark, savunma tedarik duyurularında sıkça karıştırılan bir nokta.
İhale sonuçsuz kalınca tek kaynağa gidildi
Tedarikin dikkat çeken yanı, izlenen yol. FlightGlobal’in aktardığına göre bakanlık, Watchkeeper’ın halefini belirlemek üzere Project Corvus adıyla rekabete açık bir ihale süreci yürütmüştü. İhalenin 13 Şubat’taki son teklif tarihine kadar sekiz istekli başvuru yaptı; ancak bakanlık bu tekliflerin hiçbirini uygun bulmadı.
Bunun üzerine süreç, tek kaynaktan tedarik yöntemiyle Tekever üzerinden sonuçlandırıldı. Rekabetçi bir ihalenin uygun teklif alamaması, teknik şartnamenin piyasadaki mevcut ürünlerle örtüşmediği ya da fiyat ve teslim takvimi beklentilerinin karşılanamadığı durumlarda görülebiliyor. Bakanlık, uygun bulunmama gerekçelerine dair ayrıntı paylaşmadı.
AR5’in teknik özellikleri
Açık kaynaklarda ve üretici bilgilerinde yer alan verilere göre AR5, azami kalkış ağırlığı yaklaşık 180 kilogram, kanat açıklığı 7,3 metre ve gövde uzunluğu 4 metre olan sabit kanatlı bir insansız hava aracı. Uçak, çift motorlu yapısıyla 20 saate kadar havada kalabiliyor ve 50 kilograma kadar gözetleme faydalı yükü taşıyabiliyor.
Platform, uydu haberleşmesi üzerinden görüş hattı dışında görev yapabiliyor; otomatik kalkış ve iniş kabiliyeti bulunuyor. Kısa ve hazırlıksız pistlerden operasyona uygun tasarımı, aracı sabit üs altyapısına bağımlı olmaktan çıkarıyor. Bu sınıftaki diğer platformlarla karşılaştırma için dünyanın en uzun süre havada kalan İHA’ları dosyamıza bakılabilir.
Burada bir ayrım yapmak gerekiyor: 20 saatlik değer azami havada kalış süresini ifade ediyor. Faydalı yük ağırlığı, irtifa ve hava koşullarına bağlı olarak operasyonel görev süresi bu değerin altında kalabiliyor.
{fab}
Üretim Swindon’da, istihdam iki bölgede
Uçaklar, Tekever’in İngiltere’nin Swindon kentinde kurduğu yeni üretim tesisinde imal edilecek. Bakanlığın duyurusunda program, Güney Batı İngiltere ve Galler’deki istihdamı destekleyen bir yatırım olarak sunuldu. Bu vurgu, Avrupa’da savunma alımlarının giderek yerli üretim kapasitesi ve istihdam gerekçesiyle birlikte anlatıldığı yeni bir eğilimin parçası.
Tekever, Portekiz kökenli bir şirket olmakla birlikte İngiltere’de üretim ve mühendislik kapasitesi kurmuş durumda. AR5, İngiltere adına Manş Denizi’ndeki küçük tekne geçişlerinin izlenmesi görevlerinde kullanılmış; ayrıca Ukrayna’da operasyonel kullanıma girmişti. Sistemin savaş ortamında kullanılmış olması, bakanlık açısından olgunluk göstergesi olarak değerlendirilebilecek unsurlardan biri.
Türkiye açısından anlamı
Avrupa’da orta sınıf keşif-gözetleme İHA pazarı son yıllarda hızla büyüyor ve bu pazarda Türk üreticiler de rekabet ediyor. İngiltere’nin ülke içinde üretim yapan bir tedarikçiyi tercih etmesi, Avrupa ülkelerinin bu alanda dışarıdan hazır alım yerine kendi topraklarında üretim kapasitesi kurmaya yönelen tutumunu gösteriyor.
Bu eğilim, Türk savunma sanayii firmaları için iki yönlü bir tablo oluşturuyor. Bir yandan doğrudan hazır platform ihracatında rekabet sertleşiyor; öte yandan ortak üretim, alt sistem tedariki ve yerelleştirme modelleri üzerinden pazara giriş yolları önem kazanıyor. İngiltere’nin insansız sistemler alanındaki diğer hamleleri için Apache helikopterlerine otonom yardımcı drone geliştirme programına ilişkin haberimiz incelenebilir.
Watchkeeper’ın hizmetten çıkarılması, aynı zamanda Avrupa’da 2010’lu yılların taktik İHA nesli için bir dönemin kapanmakta olduğuna işaret ediyor. Yerlerini alan sistemler daha uzun havada kalış, uydu haberleşmesi ve modüler faydalı yük mimarisi etrafında şekilleniyor.
Kaynaklar
- İngiltere Savunma Bakanlığı (GOV.UK) resmî duyurusu – “Fleet of spy drones to equip British soldiers and back jobs in South West England and Wales” – 24 Temmuz 2026. Program bütçesi, Savunma Bakanı Wes Streeting’in açıklaması ve istihdam boyutu için kullanıldı. Bağlantı: https://www.gov.uk/government/news/fleet-of-spy-drones-to-equip-british-soldiers-and-back-jobs-in-south-west-england-and-wales
- FlightGlobal – “Tekever takes Corvus win to provide Watchkeeper UAV successor” – Temmuz 2026. Project Corvus ihalesinin sonuçsuz kalması ve tek kaynaktan tedarike geçilmesi için kullanıldı. Bağlantı: https://www.flightglobal.com/archive/2026/07/tekever-takes-corvus-win-to-provide-watchkeeper-uav-successor/
- Defence Industry Europe – “UK selects Tekever AR5 in up to £400 million Army drone programme” – 25 Temmuz 2026. Teslimat adetleri, takvim, destek süresi ve AR5’in teknik verileri için kullanıldı. Bağlantı: https://defence-industry.eu/uk-selects-tekever-ar5-in-up-to-400-million-army-drone-programme-as-europe-expands-battlefield-surveillance-and-domestic-production/
- UK Defence Journal – “British Army to replace Watchkeeper with Tekever AR5 drones” – 25 Temmuz 2026. Sözleşmenin ilk beş yıllık dilimi ve Swindon üretim tesisi için kullanıldı. Bağlantı: https://ukdefencejournal.org.uk/british-army-to-replace-watchkeeper-with-tekever-ar5-drones/
