HAVELSAN Ne İş Yapar? İş Alanları ve Bir Projenin Yaşam Döngüsü
HAVELSAN, temelde bir savunma yazılımı ve sistem entegrasyonu şirketidir. Gemi, uçak ya da zırhlı araç üretmez; bu platformları “akıllı” hâle getiren yazılım katmanını üretir. Bir savaş gemisinin sensörlerini, silahlarını ve muhabere sistemlerini tek ekranda birleştiren komuta-kontrol yazılımı, pilotları gerçek uçak olmadan eğiten simülatörler, insansız araçlara görevini kendi başına yaptıran otonomi yazılımı ve kamu kurumlarının dijital altyapısı, şirketin fiilen ne iş yaptığının somut örnekleridir.
1982’de kurulan ve merkezi Ankara’da bulunan şirketin sermayesinin yaklaşık %98’i Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı’na (TSKGV) ait. Bu yazıda, açık kaynaklara dayanarak HAVELSAN’ın hangi işleri yaptığını, iş alanlarını ve bir projenin fikirden sahaya nasıl gittiğini ele alıyoruz. Şirketin genel tanımı için HAVELSAN nedir? yazımıza bakabilirsiniz.
HAVELSAN aslında ne yapar? Yazılım evi modeli
Savunma sanayisinde görünen yüz genellikle platform üreticileridir: tersaneler, uçak ve zırhlı araç fabrikaları. Oysa bu platformları savaş alanında işe yarar kılan yazılım katmanı büyük ölçüde HAVELSAN gibi şirketler tarafından üretilir. Bu yüzden HAVELSAN’ı bir “yazılım ve sistem evi” olarak tanımlamak doğru olur: donanımı başka firmalar üretir, HAVELSAN o donanımı düşünen, karar veren ve haberleşen bir bütüne dönüştürür.
Şirketin işi çoğunlukla dört adımdan oluşur: kullanıcının (çoğu zaman Türk Silahlı Kuvvetleri veya bir kamu kurumu) ihtiyacını analiz etmek, bu ihtiyaca özel yazılımı geliştirmek, yazılımı platformdaki mevcut donanım ve sensörlerle entegre etmek ve son olarak kullanıcıyı bu sistem üzerinde eğitmek. HAVELSAN bu nedenle yalnızca “kod yazan” değil, aynı zamanda entegrasyon ve eğitim hizmeti veren bir kurumdur.
HAVELSAN’ın dört ana iş alanı
Şirket, işlerini resmî olarak dört ana faaliyet alanında toplar. Her alan, farklı bir savunma veya kamu ihtiyacına karşılık gelir.
1) Komuta-kontrol ve savaş yönetim teknolojileri
HAVELSAN’ın en bilinen işi budur. GENESIS, 1999’dan itibaren Gabya sınıfı fırkateynlerin modernizasyonu için geliştirilen ve Türkiye’nin ilk yerli savaş yönetim sistemi olan yazılımdır. ADVENT ise 2010’lu yıllardan itibaren geliştirilen, ağ-merkezli ve birden çok platformu bir ağ üzerinden birbirine bağlayan yeni nesil sistemdir. Bu sistemler bir savaş gemisinin “beyni” gibi çalışır: radar, sonar, silah ve muhabere verilerini tek ortak resimde birleştirip komutana karar desteği verir. Bu iş kolu, geniş anlamıyla C4ISR alanına girer.
2) Eğitim ve simülasyon teknolojileri
HAVELSAN, hem askerî hem sivil platformlar için tam görev simülatörleri üretir. T129 ATAK helikopteri için geliştirilen ATAKSİM simülatörü, S-70 ve Cougar gibi helikopterlere yönelik eğitim sistemleri ve sivil uçuş simülatörleri bu alanda öne çıkar. Simülatörlerin işi, ekiplere acil durum ve muharebe senaryolarını gerçek platformu riske atmadan tekrar tekrar çalıştırma imkânı vermektir. Bu, hem maliyeti düşürür hem de gerçek uçuşta yapılamayacak riskli senaryoların güvenle prova edilmesini sağlar.
3) Yurt ve siber güvenlik çözümleri
Bu alanda HAVELSAN, kritik altyapıların korunması, siber izleme ve veri güvenliği ürünleri geliştirir. Amaç, savunma ve kamu ağlarının dış tehditlere karşı korunması ve saldırıların erkenden tespit edilmesidir. Şirketin yapay zekâ platformu bünyesindeki güvenlik modülü, yapay zekâ destekli zafiyet tespiti ve anomali analizi gibi işlevler sunar.
4) Yönetim bilişim sistemleri ve kamu projeleri
HAVELSAN’ın işi yalnızca askerî alanla sınırlı değildir. Kamu kurumlarının dijital dönüşümü, veri yönetimi ve büyük ölçekli bilişim projeleri de şirketin faaliyet alanına girer. Şirket, açık kaynaklarda seçim, tapu-kadastro ve e-devlet gibi kamu bilişim projeleriyle anılır. Bu tür projeler, HAVELSAN’ın savunma dışındaki mühendislik kapasitesini gösterir.
İnsansız, otonom sistemler ve yapay zekâ
Son yıllarda bu dört alana bir de insansız/otonom sistemler ve yapay zekâ eklenmiştir. BARKAN insansız kara aracı (İKA), KAPGAN daha ağır sınıf bir İKA ve BAHA bulutaltı otonom insansız hava aracı bu iş kolunun ürünleridir. HAVELSAN ayrıca Yonca-Onuk tersanesiyle ortak geliştirilen silahlı insansız deniz aracı SANCAR’ın görev yönetim yazılımını sağlar. Bu araçlarda ortak hedef, sadece uzaktan kumanda değil; otonom ve sürü hâlinde görev yapabilme kabiliyetidir. Şirket bunu “dijital birlik” kavramıyla anlatır: farklı platformların tek komuta merkezinden bir sürü gibi yönetilmesi.
Bir HAVELSAN projesi nasıl işler?
HAVELSAN’ın işini somutlaştıran şey, bir projenin izlediği yoldur. Tipik bir savunma yazılımı projesi kabaca şu aşamalardan geçer:
- İhtiyaç analizi: Kullanıcı kurumun (ör. Deniz Kuvvetleri) operasyonel gereksinimlerinin çıkarılması.
- Yazılım geliştirme: Savaş yönetim sistemi, simülatör ya da otonomi yazılımının o ihtiyaca özel olarak yazılması.
- Entegrasyon: Yazılımın platformdaki radar, silah, muhabere ve diğer alt sistemlerle birlikte çalışacak şekilde bütünleştirilmesi.
- Test ve doğrulama: Sistemin gerçek koşullara yakın senaryolarda sınanması.
- Eğitim ve idame: Kullanıcının sistem üzerinde eğitilmesi ve yazılımın ömür boyu güncellenip desteklenmesi.
Bu döngü, HAVELSAN’ın işinin neden tek seferlik bir satıştan ibaret olmadığını da açıklar: bir savaş yönetim sistemi ya da simülatör, platformun ömrü boyunca güncellenen ve desteklenen canlı bir üründür.
Özetle HAVELSAN ne iş yapar?
| İş alanı | Ne yapar | Örnek ürün / çıktı |
|---|---|---|
| Komuta-kontrol | Platform sensör ve silahlarını tek ekranda birleştirir | ADVENT, GENESIS |
| Eğitim ve simülasyon | Gerçek platform olmadan eğitim ortamı kurar | ATAKSİM, uçuş simülatörleri |
| Yurt ve siber güvenlik | Kritik altyapı ve ağları korur | Siber izleme, güvenlik modülü |
| Yönetim bilişim | Kamu dijital dönüşümü ve veri yönetimi | Kamu bilişim projeleri |
| İnsansız / otonom | Araçlara otonom görev kabiliyeti kazandırır | BARKAN, KAPGAN, BAHA, SANCAR |
| Yapay zekâ | Kuruma özel, kapalı ağda çalışan YZ platformu | HAVELSAN MAIN |
Sık sorulan sorular
HAVELSAN gemi veya uçak üretir mi?
Hayır. HAVELSAN platform üreticisi değildir; gemi, uçak ya da zırhlı araç yapmaz. Bu platformların yazılımını ve sistem entegrasyonunu sağlar.
HAVELSAN’ın en temel işi nedir?
Savunma yazılımı ve sistem entegrasyonu. En bilinen işi, savaş gemileri için geliştirdiği ADVENT ve GENESIS savaş yönetim sistemleridir.
HAVELSAN sadece askerî işler mi yapar?
Hayır. Askerî projelerin yanında kamu kurumlarının dijital dönüşümü, veri yönetimi ve büyük ölçekli bilişim projeleri de şirketin işleri arasındadır.
HAVELSAN insansız sistemler üretir mi?
Evet. BARKAN ve KAPGAN insansız kara araçları, BAHA insansız hava aracı ve SANCAR insansız deniz aracının yazılımı bu iş kolunda yer alır.
HAVELSAN yapay zekâ ile ne yapar?
HAVELSAN MAIN adlı kurumsal yapay zekâ platformu, kuruma ait verilerle eğitilebilen ve kapalı ağlarda çalışabilen bir sistemdir; güvenlik tarafında zafiyet tespiti ve anomali analizi gibi işlevler sunar.
Kaynaklar
- HAVELSAN Kurumsal ve Ürün Sayfaları (ADVENT, GENESIS, BARKAN, BAHA, SANCAR, MAIN) — havelsan.com
- TSKGV, İştirakler — tskgv.org.tr
- Savunma Sanayii Başkanlığı proje bilgileri — ssb.gov.tr
