Bosna-Hersek Ordusunun Askeri Gücü: Envanterde Kaç Tank, Helikopter ve İHA Var? (2026)
Bosna-Hersek’in askeri envanteri, 1990’lardaki savaşın ardından birleştirilen ve bugün esas olarak ABD, eski Yugoslav ve Sovyet kökenli teçhizatla ayakta duran bir ordunun fotoğrafını veriyor. Silahlı Kuvvetler 2006’dan beri tek komuta altında; Müşterek Kurmay Saraybosna’da, üç piyade tugayı ile Hava Kuvvetleri ve Hava Savunma Tugayı Operasyonel Komutanlığa bağlı. Savunma bütçesi küçük, platformlar eski; buna karşılık Türkiye ile savunma iş birliği son iki yılda envanteri doğrudan etkiler hale geldi.
Bir Bakışta
- Aktif personel: Global Firepower 18.000 aktif ve 8.000 yedek sayıyor; zorunlu askerlik 1 Ocak 2006’da kaldırıldı, ordu gönüllü esasıyla çalışıyor
- Ana muharebe tankı: Global Firepower 45 tank sayıyor; hepsi 1990’larda ABD’den alınan M60A3 tankları
- Zırhlı araçlar: Global Firepower 892 zırhlı araç sayıyor; M113A2, HMMWV ve eski Yugoslav zırhlılarının yanında 2025’te Türkiye’den 4 Kirpi II geldi
- Topçu ve roketatar: GFP 300 çekili top ve 24 roketatar sayıyor; kundağı motorlu top yok. Omurga 122 mm D-30 obüsleri
- Askeri hava aracı: Global Firepower 15 hava aracı sayıyor ve hepsi helikopter; savaş uçağı yok. Türk yapımı Bayraktar TB2 alımı sürüyor
- Savunma bütçesi: Global Firepower yaklaşık 290 milyon dolar gösteriyor; Wikipedia’daki 2023 verisi 220 milyon dolar ve GSYH’nin yaklaşık yüzde 0,2’si
Not: Aşağıdaki envanter rakamları Global Firepower, IISS The Military Balance ve SIPRI gibi açık kaynaklara dayanan yaklaşık değerlerdir.
Bosna-Hersek Ordusu Hakkında Genel Bilgiler
Bosna-Hersek Silahlı Kuvvetleri, savaş sonrası iki ayrı orduyu 2006’da tek yapıda birleştiren bir kurum. Müşterek Kurmay Başkanlığı Saraybosna’da; Operasyonel Komutanlık 4., 5. ve 6. piyade tugaylarını, taktik destek tugayını ve Hava Kuvvetleri ve Hava Savunma Tugayı’nı çatısı altında topluyor. Destek Komutanlığı personel, eğitim ve lojistik komutanlıklarını yönetiyor. Zorunlu askerlik 1 Ocak 2006’da kaldırıldı.
Global Firepower 2026 sayımında ülke 145 ülke arasında 133. sırada ve Güç Endeksi 3,1291. Aktif personel 18.000, yedek 8.000. Savunma bütçesi Global Firepower’a göre yaklaşık 290 milyon dolar; Wikipedia 2023 için 220 milyon dolar, yani GSYH’nin yaklaşık yüzde 0,2’sini veriyor. Bu seviye, geniş çaplı yenilemeyi dış bağışlara ve ortaklık programlarına bağımlı kılıyor.
Kara envanteri 1990’lardaki Train and Equip programından kalan teçhizata dayanıyor. 45 M60A3 tankı, 80 M113A2 (yalnızca yaklaşık 20’si hizmette), 79 HMMWV ve 840 AT4 ABD’den geldi; üzerine BRDM-2, BOV-1 ve WZ-550 gibi eski Yugoslav, Sovyet ve Çin yapımı araçlar eklenmiş durumda. Topçu omurgası 132 faal ve 168 yedek 122 mm D-30 obüsü; kundağı motorlu top yok.
Hava Kuvvetleri savaş uçağı işletmiyor. Envanter yaklaşık 13 Mi-8/Mi-17 nakliye helikopteri, 9 UH-1H/Huey II ve 4 Gazelle’den oluşuyor. ABD Dışişleri Bakanlığı Mayıs 2025’te AW119Kx helikopterlerinin olası satışını onayladı; bunun teslimatı doğrulanmış değil. Hava savunmasında 20 Kub, 34 Strela-1, 96 Praga ve 47 Bofors 40 mm gibi Soğuk Savaş dönemi sistemleri öne çıkıyor.
Ülkenin Adriyatik’e yalnızca Neum çevresinde yaklaşık 20 km’lik kıyısı var ve donanma yok. Silahlı Kuvvetler yurt dışında da sınırlı bir varlık gösteriyor; Wikipedia 64 konuşlu personel kaydediyor. Güvenlik tablosunda ise AB’nin EUFOR Althea gücü belirleyici: Aralık 2004’ten beri görevde ve Türkiye bu güçte 1994’ten itibaren yer alan ülkelerden biri.
Modernizasyon programı 2032’ye uzanıyor ve M113A2 filosunun yerine 46 yeni araç öngörüyor. NATO ile ortaklık Barış İçin Ortaklık çerçevesinde sürüyor; ülke 2010’da Üyelik Eylem Planı daveti almış olsa da süreç tam olarak ilerlemedi. EUFOR ve Bosna-Hersek Silahlı Kuvvetleri 2026 işbirliği planını imzaladı, Nisan 2026’da Combined Response 26 tatbikatı tamamlandı ve Quick Response 2026 için 22 Ağustos-3 Eylül takvimi açıklandı.
Kara Kuvvetleri Envanteri
| Sistem Türü | Tahmini Adet |
|---|---|
| Ana muharebe tankı | 45 M60A3 (ABD’den 1997 teslimatı); GFP’ye göre yaklaşık 29’u hazır durumda. 1990’lardaki Train and Equip programında Türkiye de yaklaşık 2 milyon dolarlık teçhizat, 10 T-55 tankı dâhil, vermişti |
| Zırhlı personel taşıyıcı ve hafif araçlar | 80 M113A2 (20’si hizmette, kalanı yedekte), 79 HMMWV; ayrıca 17 BRDM-2, 32 BOV-1 ve 11 WZ-550 tipi eski araç. M113 filosunu 2032’ye uzanan programla 46 yeni araçla değiştirme planı var |
| Türk yapımı zırhlı | BMC Kirpi II: 25 Haziran 2025’te Saraybosna Rajlovac Kışlası’nda 4 araç hibe olarak teslim edildi; basın paketin 32 araca çıkabileceğini aktarıyor, ancak teslimat takvimi resmen duyurulmadı |
| Topçu ve havan | 132 faal ve 168 yedek 122 mm D-30 obüsü, 24 adet 105 mm M101; 37 APR-40 (24’ü faal) ve 5 BM-21 roketatar; 460 adet 120 mm M-75 havan (100’ü faal) |
| Tanksavar silahlar | ABD’den 1997’de gelen 840 AT4; RPG-7, MILAN, HJ-8, Metis, Fagot ve Malyutka gibi çok sayıda tanksavar füzesi ve roketi, adetleri açık kaynaklarda net değil |
Hava Kuvvetleri Envanteri
| Platform | Tahmini Adet |
|---|---|
| Toplam askeri hava aracı | 15 (Global Firepower), hepsi helikopter; sabit kanatlı savaş veya taarruz uçağı yok. Hava Kuvvetleri ve Hava Savunma Tugayı Saraybosna ve Banja Luka’dan görev yapıyor |
| Nakliye ve çok maksatlı helikopterler | Yaklaşık 13 Mi-8/Mi-17 (4 Mi-8MTV, 8 Mi-8, 1 Mi-17) ve 9 UH-1H/Huey II (ikisi tahliye görevinde); envanterin omurgası eski Sovyet ve ABD yapımı helikopterler |
| Hafif helikopterler | 4 SA 341 Gazelle; ABD Dışişleri Bakanlığı 21 Mayıs 2025’te AW119Kx helikopterlerinin olası satışını yaklaşık 100 milyon dolarla onayladı, teslimat doğrulanmış değil |
| Silahlı İHA | Bayraktar TB2: Savunma Bakanı Zukan Helez 23 Mart 2026’da 2 TB2 ve birkaç küçük İHA için sürecin tamamlandığını, sözleşmenin Mayıs sonunda imzalanacağını açıkladı. Wikipedia 2 TB2’yi hizmette gösteriyor; teslim tarihi bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı |
| Pist ve eğitim | Helez, TB2’nin yaklaşık 1.200 m pist gerektirdiğini ve Rajlovac pistinin uzatılması gerektiğini söyledi; personel Türkiye’de eğitim alıyor |
Füze ve Hava Savunma Sistemleri
| Sistem | Tür / Not |
|---|---|
| Orta menzilli yüzey hava savunması | 20 adet 2K12 Kub (açık kaynak kayıtlarına göre); Sovyet dönemi sistem, modern bir hava savunma ağının yerini tutmuyor |
| Kısa menzilli ve omuz füzeleri | 34 Strela-1, Strela-10, Strela-3, Igla ve Stinger; adetleri sınırlı biçimde kayıtlı |
| Uçaksavar topları | 96 M53/59 Praga kundağı motorlu çift namlulu, 47 Bofors 40 mm (31 L/60, 16 L/70) ve 30 ZU-23-2 |
| Karşı-İHA | ASELSAN KANGAL FPV karşı-İHA sistemi, Türkiye’den teslim alındı; Helez 2025’te bunu doğruladı |
| Balistik ve seyir füzesi | Yok. En uzun menzilli kara vuruşu 122 mm APR-40 ve BM-21 roketatarlardan geliyor; GFP 24 roketatar sayıyor |
Donanma Gücü
| Sınıf / Tür | Tahmini Adet |
|---|---|
| Deniz kuvvetleri | Yok; Global Firepower deniz varlığı olarak 0 gösteriyor. Silahlı Kuvvetler yalnızca kara ve hava unsurlarından oluşuyor |
| Kıyı şeridi | Neum çevresinde Adriyatik’e yaklaşık 20 km’lik dar bir kıyı var; askeri limanı veya gemisi yok |
| Nehir kabiliyeti | Sava, Drina, Una ve Neretva gibi nehirler için organik bir muharip filo kaydı yok; nehir geçişi istihkâm kabiliyetine bağlı |
| Deniz güvenliği | Kıyı ve deniz güvenliği büyük ölçüde sivil kurumların alanında kalıyor; Silahlı Kuvvetler bu alanda bir görev üstlenmiyor |
| Türk deniz sanayisi için anlamı | Donanma olmadığı için gemi pazarı yok; Türk sanayisinin teması kara, hava ve İHA kalemlerinde yoğunlaşıyor |
Türkiye Bağlantısı: Türk Savunma Sanayii
Türkiye bağı bu serideki en canlı örneklerden biri ve rakamlara yansıyor. Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, Saraybosna’daki EUFOR Türk Temsil Heyeti’ni ziyaretinde Türk Silahlı Kuvvetleri’nin 1994’ten beri Bosna-Hersek’te görev yaptığını vurguladı. Daha eskiye gidildiğinde, 1990’lardaki Train and Equip programında Türkiye’nin yaklaşık 2 milyon dolarlık teçhizat, 10 T-55 tankı dâhil, sağladığı kayıtlı.
En somut adım 25 Haziran 2025’te atıldı: Saraybosna Rajlovac Kışlası’ndaki törende 4 BMC Kirpi II zırhlı aracı Bosna-Hersek Silahlı Kuvvetleri’ne hibe olarak teslim edildi. Törene Savunma Bakanı Zukan Helez ve Türkiye’nin Saraybosna Büyükelçisi Emin Akseki katıldı; Helez, Kirpi II’nin dünyanın en iyi zırhlı araçlarından biri olduğunu söyledi, Akseki ise aracın yüzde 100 Türk savunma sanayisi ürünü olduğunu belirtti. Basın paketin 32 araca ulaşabileceğini aktarıyor, ancak toplam adet ve takvim resmî olarak açıklanmadı.
Helez ayrıca ASELSAN KANGAL FPV karşı-İHA sisteminin daha önce teslim alındığını hatırlattı. İHA tarafında Aralık 2024’te Anadolu Ajansı’na verdiği demeçte 6 Bayraktar TB2 alımından söz etmişti. 23 Mart 2026’da Saraybosna’daki NATO MSPC 26 konferansında ise sürecin tamamlandığını, 2 TB2 ile birkaç küçük İHA için anlaşmanın Mayıs sonunda imzalanacağını açıkladı. Wikipedia 2 TB2’yi hizmette gösteriyor; bağımsız bir teslimat teyidi bulunmadığı için burada teslimat tamamlanmış gibi yazılmıyor.
Bu paket Türk savunma sanayisi açısından iki şey söylüyor. Birincisi, hibe yoluyla başlayan temas hızla ticari alıma ve ikinci kalem olarak İHA’ya doğru genişliyor; Bosna-Hersek’in en eski ve en ağır boşlukları tam da zırhlı araç, karşı-İHA ve silahlı İHA başlıklarında. İkincisi, Bosna-Hersek bütçesi küçük olduğu için pazar hacmi sınırlı kalıyor; buradaki değer, Balkanlar’da Türk platformlarının sahadaki referansı olması. Bölgesel siyasette bu teslimatlara yönelik itirazlar da dile getirildi; envanter analizi açısından önemli olan, platformların Bosna-Hersek Silahlı Kuvvetleri’nin ortak komutası altında kayda geçmesi.
Sıkça Sorulan Sorular
Bosna-Hersek’in kaç tankı var? Global Firepower 2026 sayımı 45 tank veriyor; hepsi 1990’larda ABD’den teslim alınan M60A3 tankları. GFP bunların yaklaşık 29’unun hazır durumda olduğunu tahmin ediyor.
Bosna-Hersek’in savaş uçağı var mı? Hayır. Global Firepower 0 savaş uçağı ve toplam 15 hava aracı sayıyor; hepsi helikopter. Envanterde Mi-8/Mi-17, UH-1H ve Gazelle bulunuyor.
Bosna-Hersek Türkiye’den hangi silahları aldı? 25 Haziran 2025’te 4 BMC Kirpi II zırhlı aracı hibe olarak teslim edildi ve ASELSAN KANGAL FPV karşı-İHA sistemi alındı. Bayraktar TB2 için süreç yürütülüyor; Mart 2026’da bakan sözleşmenin Mayıs sonunda imzalanacağını duyurdu.
Bosna-Hersek’in donanması var mı? Hayır. Ülkenin Adriyatik’e yalnızca Neum çevresinde yaklaşık 20 km’lik kıyısı var ve Global Firepower 0 deniz varlığı sayıyor.
Türkiye Bosna-Hersek’te asker bulunduruyor mu? Evet. Türk Silahlı Kuvvetleri, Milli Savunma Bakanı Güler’in belirttiğine göre 1994’ten beri Bosna-Hersek’te görev yapıyor ve EUFOR Althea çerçevesinde Saraybosna’da bir Türk temsil heyeti bulunuyor.
Son Değerlendirme
Bosna-Hersek envanteri, sayısal olarak küçük ve ağırlıklı olarak eski bir ordunun envanteri: 45 tank, savaş uçağı olmaması ve donanmanın bulunmaması bunu açıkça gösteriyor. Asıl değişim, 2025’ten itibaren Türk yapımı Kirpi II, KANGAL ve planlanan Bayraktar TB2 ile envanterin ilk kez yeni nesil platformlarla beslenmesi. Türkiye bu tabloda hem EUFOR’daki uzun soluklu askeri varlığı hem de somut tedarik adımlarıyla güvenilir bir ortak olarak görünüyor; pazar küçük, ancak Balkanlar’daki referans değeri yüksek.
İlgili Haberler
Kaynaklar
- Global Firepower — Bosna-Hersek
- IISS — The Military Balance
- SIPRI — Silah Transferleri Veritabanı
- Wikipedia — Armed Forces of Bosnia and Herzegovina
- Wikipedia — Equipment of the Armed Forces of Bosnia and Herzegovina
- Wikipedia — Air Force and Anti-Aircraft Defence of Bosnia and Herzegovina
- İstiklal — Türkiye, Bosna Hersek’e Kirpi II zırhlı araçlarını teslim etti
- Bengütürk — Bosna Hersek’ten Bayraktar TB2 hamlesi
- Timeturk — Bosna-Hersek savunmasında Türkiye damgası
