Boeing’in MQ-25A Stingray’i Seri Üretime Geçti: ABD Donanması’na 562 Milyon Dolarlık İlk Sözleşme
ABD Donanması, Boeing’e MQ-25A Stingray insansız hava yakıt ikmal uçağının ilk seri üretim (LRIP) partisi için 562 milyon dolarlık sabit fiyatlı teşvikli bir sözleşme verdi. 14 Eylül 2026’da imzalanan anlaşma, programı geliştirme aşamasından düşük hızlı seri üretime taşıyor ve uçak gemisi güvertesinden operasyon yapacak ilk insansız Amerikan askeri hava aracının önünü açıyor.
Bir Bakışta
- Sözleşme değeri 562 milyon dolar; sabit fiyatlı teşvikli (fixed-price incentive) sözleşme türünde imzalandı.
- İlk parti (Lot 1) kapsamında 3 uçak üretilecek; ayrıca ikinci parti (Lot 2) için 3 ek uçağın uzun tedarik süreli bileşenlerine avans finansman sağlanıyor.
- Sözleşmeyle birlikte toplam sipariş edilen MQ-25A sayısı 14’e ulaştı; Donanma’nın toplam program hedefi 76 uçak.
- Stingray, Nisan 2026’da ilk uçuşunu tamamladı ve Mayıs 2026’da üretim onayı (Milestone C) aldı.
- Uçaklar Boeing’in St. Louis ve Mascoutah, Illinois tesislerinde üretiliyor; halihazırda 7 test uçağı üretim hattında.
- İlk teslimatların 2029’da yapılması, Lot 2 sözleşmesinin ise 2027’de imzalanması planlanıyor.
Arka Plan
MQ-25 programı, Donanma’nın uzun süredir aradığı bir çözüme karşılık geliyor: F/A-18E/F Super Hornet filosunun bir kısmının “buddy tanker” rolüyle havada yakıt ikmaline ayrılması, bu uçakların vurucu güç olarak kullanılabilirlik oranını düşürüyordu. Stingray, bu görevi devralarak Super Hornet’leri asıl görevleri olan hava üstünlüğü ve saldırı misyonlarına serbest bırakmayı hedefliyor. Program, güverte operasyonlarına uygun otomatik kalkış-iniş, buddy-refueling donanımı ve gemi entegrasyonu gerektirdiğinden, geliştirme süreci teknik açıdan zorlu geçti; ancak 2026 baharındaki ilk uçuş ve ardından gelen üretim onayı, projeyi takvime uygun şekilde ilerletti. MQ-25 Programı Başkan Yardımcısı Troy Rutherford, sözleşmenin “deniz havacılığını yeniden tanımladıklarını ve otonominin sınırlarını genişlettiklerini” gösterdiğini belirtti.
Programın kökeni, Donanma’nın 2010’lu yıllardaki UCLASS (İnsansız Taşıyıcı Havadan Fırlatmalı Hava Aracı Sistemi) girişimine dayanıyor. UCLASS’ın gizli, uzun menzilli bir vurucu İHA olarak tasarlanması bütçe ve doktrin tartışmalarına yol açınca, Donanma 2016’da projeyi daha dar kapsamlı bir yakıt ikmal görevine indirgeyerek CBARS (Taşıyıcı Bazlı Havadan Yenileme Sistemi) adıyla yeniden tanımladı. Boeing, 2018’de General Atomics ve Lockheed Martin’i geride bırakarak geliştirme sözleşmesini kazandı. Bu geçmiş, MQ-25’in neden saldırı değil, destek görevine odaklandığını ve programın neden bu denli temkinli ilerlediğini açıklıyor.
Türkiye İçin Ne Anlama Geliyor
Türkiye’nin kendi güverte tabanlı insansız hava aracı deneyimi, TCG Anadolu’dan operasyon yapan Bayraktar TB3 ve KIZILELMA ile şekilleniyor; ancak bu platformlar vurucu ve keşif görevlerine odaklanmış durumda, ABD’ninkine benzer özel bir güverte tankeri projesi bulunmuyor. MQ-25A’nın seri üretime geçişi, büyük donanmaların gelecekte hava muharebe filolarını nasıl yapılandıracağına dair bir gösterge niteliğinde: insansız sistemlerin destek görevlerini üstlenmesi, mürettebatlı uçakların savaş rolüne odaklanmasını sağlıyor. Türkiye’nin gelecekteki hafif uçak gemisi ve İHA/SİHA entegrasyon planları için bu model, orta vadede takip edilmesi gereken bir kavram olarak öne çıkıyor.
Sık Sorulan Sorular
MQ-25A Stingray ne işe yarar? Uçak gemisi güvertesinden kalkarak F/A-18 Super Hornet gibi mürettebatlı savaş uçaklarına havada yakıt ikmali yapar ve filonun operasyonel menzilini artırır.
Uçaklar ne zaman göreve başlayacak? İlk seri üretim uçaklarının 2029’da teslim edilmesi, ardından operasyonel test ve değerlendirme sürecine girilmesi bekleniyor.
Toplam kaç adet üretilecek? Donanma’nın program hedefi 76 uçak olup, bu sözleşmeyle sipariş edilen toplam adet 14’e çıktı.
Sözleşme türü neden önemli? Sabit fiyatlı teşvikli sözleşme, maliyet aşımı riskinin bir kısmını üreticiye yükleyerek Donanma’yı bütçe belirsizliğinden kısmen koruyor; bu da erken üretim aşamasındaki programlar için tercih edilen bir model.
