AB, Mühimmat ve İHA Üretimi İçin Kritik Hammaddelere 21,1 Milyar Avroluk Yatırım Seferberliği Başlattı
Avrupa Komisyonu, 20 Ekim’de Avrupa Kritik Hammaddeler Yasası kapsamında 16 üye ülkede 46 yeni stratejik projeyi seçtiğini açıkladı. Projelerin toplam yatırım ihtiyacı 21,1 milyar avro olarak hesaplanıyor. Komisyon’un Ortak Araştırma Merkezi’nin ikili kullanımlı teknolojilerdeki bağımlılıkları analiz ettiği çalışmaya göre, bu hammaddeler mühimmattan İHA’lara, zırhlı araçlardan radarlara kadar geniş bir askeri ekipman yelpazesinde kullanılıyor.
Seçilen 46 proje; 8 çıkarma, 11 işleme, 19 geri dönüşüm ve birden fazla aşamayı kapsayan 8 entegre proje olarak dağılıyor. Bunlar, AB topraklarında daha önce seçilmiş 47 projeye eklenerek toplam stratejik proje sayısını 93’e çıkarıyor. Komisyon ayrıca tedarik çeşitlendirmesi amacıyla üçüncü ülkelerde 13 projeyi daha stratejik olarak tanıdı. RESourceEU planının başlangıcından bu yana İnovasyon Fonu, devlet yardımları ve Avrupa Yatırım Bankası aracılığıyla 2 milyar avronun üzerinde finansal destek seferber edildiği belirtiliyor.
Tungsten, magnezyum ve nadir toprak elementleri öne çıkıyor
Yeni projelerin üçü tungsten üzerine kuruluyor; metalin yoğunluğu, sertliği ve ısıya dayanıklılığı nedeniyle belirli mühimmat türleri, ısıya maruz kalan bileşenler ve havacılık ekipmanlarında kritik rol oynadığı vurgulanıyor. İki proje magnezyum işlemeye odaklanırken, dört proje elektrik motorları, aktüatörler ve endüstriyel sistemlerde kullanılan kalıcı mıknatıslar için nadir toprak elementlerini kapsıyor. Komisyon, galyum, germanyum, grafit ve nadir toprak elementlerini, üretimin az sayıda ülkede yoğunlaşması nedeniyle tedarik kesintisi riski taşıyan malzemeler olarak işaretliyor.
Yasa kapsamında 2030 hedefleri de netleşiyor: AB içi çıkarmanın yıllık tüketimin en az yüzde 10’unu, işlemenin yüzde 40’ını, geri dönüşümün ise yüzde 25’ini karşılaması öngörülüyor. Ayrıca herhangi bir kritik hammaddenin ilgili işleme aşamasında tek bir üçüncü ülkeden gelen payının yıllık tüketimin yüzde 65’ini aşmaması hedefleniyor — bu çerçeve, tek bir tedarikçi ülkeye bağımlılığı sınırlamayı amaçlıyor.
İspanya’dan iki yeni proje
Haberde İspanya’ya ayrılan bölümde, Ciudad Real’deki Puertollano’da El Moto tungsten madeni yakınında kurulacak bir tungsten işleme tesisi ile A Coruña’daki Touro ve O Pino bakır madeninin yeniden faaliyete geçirilmesi stratejik proje listesine eklendi. Bu ikisiyle birlikte İspanya’nın tanınan proje sayısı 9’a yükseldi (önceki 7 projeye ek olarak). Bakır madeni projesinin yalnızca savunma amaçlı olmadığı özellikle belirtiliyor.
Savunma sanayii için ne anlama geliyor?
Stratejik proje statüsü, hızlandırılmış izin süreçleri ve finansman araçlarına erişim sağlıyor, ancak Komisyon’un her projeyi doğrudan finanse edeceği anlamına gelmiyor; projelerin hayata geçmesi teknik fizibilite, izinler, finansman ve tedarik sözleşmelerine bağlı kalıyor. Haberde 46 projenin şirket veya tesis bazında tam listesi, ya da 21,1 milyar avronun proje veya hammadde bazında dağılımı paylaşılmadı. Yine de paket, Avrupa savunma sanayiinin mühimmat ve İHA üretimindeki darboğazlardan biri olan hammadde tedarikini, kıta içi kapasiteyle güvence altına alma çabasının somut bir göstergesi olarak öne çıkıyor — ki bu konu, Rusya-Ukrayna savaşından bu yana Avrupa savunma gündeminin en kritik başlıklarından biri haline gelmişti.
Türkiye açısından bakıldığında, AB’nin hammadde güvenliğine verdiği bu ağırlık, ASELSAN ve ROKETSAN gibi mühimmat ve elektronik harp sistemi üreticilerinin de parçası olduğu Avrupa tedarik zincirlerindeki rekabeti etkileyebilecek bir gelişme. Kritik hammaddelerde tek bir ülkeye bağımlılığı sınırlama hedefi, orta vadede Avrupalı savunma şirketlerinin tedarikçi çeşitlendirmesi arayışını da hızlandırabilir.
Kaynaklar
- Infodefensa, “Europa moviliza 21.100 millones para asegurar las materias primas estratégicas para fabricar munición, drones y sistemas militares”, Ángel Luis de Santos, 20 Ekim 2026. Avrupa Komisyonu’nun proje seçimi, rakamlar ve İspanya’ya ait detaylar için kaynak olarak kullanıldı.
