ABDRTX (Raytheon)Hava-YerTanksavarCAS

AGM-65 Maverick

ABD’nin Klasik Hava-Yer Füzesi

Hughes Aircraft tarafından geliştirilen, bugün RTX (Raytheon) tarafından üretilen AGM-65 Maverick; A-10, F-16, F/A-18, AV-8B, F-15E ve daha pek çok ABD ve müttefik uçağında kullanılan klasik bir hava-yer füzesidir. TV/IR/lazer varyantlarıyla zırhlı araç, bunker, küçük gemi ve hava savunma mevzilerini hedef alır. 1972’den bu yana 30+ ülkeye 70.000+ adet üretildi.

İçerik Tablosu

• AGM-65 Maverick Nedir?
• Nasıl Çalışır?
• Varyantlar
• Teknik Özellikler
• Kullanıcı Ülkeler
• 2026’da Maverick — Ukrayna ve Yenileme
• Dünyadaki Emsalleri
• Türkiye Bağlantısı

GenelNasıl Çalışır?VaryantlarÖzelliklerKullanıcılarKarşılaştırma

AGM-65 Maverick Nedir?

AGM-65 Maverick, ABD’nin uzun vadeli hava-yer (AGM — air-to-ground missile) füzesi ailesidir. Orijinal geliştirmeyi Hughes Aircraft 1960’ların sonunda yaptı; üretim 1985’te Raytheon’a (bugün RTX) geçti. İlk varyant AGM-65A 1972’de Vietnam’a yetiştirilemedi ama 1976’da A-10 Thunderbolt II ile birlikte envantere girdi ve hızla ABD’nin temel yakın hava destek (CAS) silahı oldu.

Maverick’i ayıran şey “fırlat-unut” yeteneğidir: pilot hedefi seyircisinde kilitledikten sonra füzeyi fırlatır ve hemen bölgeden ayrılabilir. Bu, A-10 için MANPADS ve hafif hava savunma tehdidinden korunma açısından kritikti. 1991 Körfez Savaşı’nda 5.000+ Maverick kullanıldı; Irak’ın T-55, T-62 ve T-72 tanklarına karşı %85+ isabet kaydedildi.

Nasıl Çalışır?

Maverick’in temel mantığı sadedir: pilot, uçağın hedefleme ekranında hedefi (zırhlı araç, mevzi, bina, gemi) işaretler — füzenin arayıcısı hedefi kilitler — füze fırlatılır — kalan iş füzenin kendisindedir. Üç ana arayıcı tipi vardır:

• EO/TV (B, H, K): Görüntülü kamera arayıcı. Pilot kabin ekranında video görür, hedefin üstüne işaretçiyi getirir, kilitler. Gündüz net hava.
• IR (D, F, G): Görüntülemeli kızılötesi arayıcı. Gece, sis, duman, savaş ortamında çalışır. Tank motor sıcaklığını veya gövde ısı imzasını ayırt eder.
• Lazer (E, E2/L, F): Yarı-aktif lazer arayıcı. Yer veya başka uçaktan aydınlatılan hedefe kilitlenir. Hareketli hedeflerde en doğru varyant.

Varyantlar

• AGM-65A/B: EO/TV arayıcı, 57 kg şekilli yük. B’de “scene magnification” — uzak/küçük hedef yakalama.
• AGM-65D (1986): Görüntülemeli IR arayıcı; ilk her havada gece kullanılabilen varyant.
• AGM-65E: Yarı-aktif lazer + 136 kg ağır penetrator; Deniz Piyade için CAS.
• AGM-65F: IR arayıcı + 136 kg ağır başlık; Donanma’nın anti-gemi varyantı.
• AGM-65G (1989): IR + büyük hedef takip yazılımı + dijital otopilot + 136 kg penetrator.
• AGM-65H: B’nin yeni “tracker” upgrade’i (modern dijital iz sürme).
• AGM-65K: G’nin EO/TV güdüm versiyonu — düşük maliyetli, modern CCD.
• AGM-65L (Laser Maverick II): Hareketli hedef için yeni lazer + dual-mode pakettim.

Teknik Özellikler

Kullanıcı Ülkeler

• 🇺🇸 ABD — A-10, F-16, F/A-18, AV-8B, F-15E, P-3, S-3, AC-130
• 🇹🇷 Türkiye — F-16, F-4 (emekli)
• 🇰🇷 Güney Kore — F-16, F-4E, F-5E
• 🇮🇱 İsrail — F-16, A-4 (emekli)
• 🇩🇪 Almanya — Tornado IDS, F-4F (emekli)
• 🇬🇷 Yunanistan — F-16, A-7 (emekli)
• 🇪🇬 Mısır — F-16
• 🇸🇦 Suudi Arabistan — F-15S, Typhoon, Tornado
• 🇦🇪 BAE — Mirage 2000-9, F-16E/F
• 🇲🇦 Fas — F-16, F-5
• 🇮🇩 Endonezya — F-16
• 🇵🇰 Pakistan — F-16 (sınırlı)
• 🇸🇪 İsveç — Saab 105, AJS 37 Viggen (emekli)
• 🇵🇹 Portekiz — F-16
• 🇫🇮 Finlandiya — F-18C
• 🇨🇭 İsviçre — F-5, F/A-18C
• 🇨🇦 Kanada — CF-18
• 🇪🇸 İspanya — F-18, AV-8B
• 🇮🇹 İtalya — AV-8B, Tornado
• 🇳🇴 Norveç — F-16
• 🇩🇰 Danimarka — F-16
• 🇳🇱 Hollanda — F-16
• 🇧🇪 Belçika — F-16
• 🇸🇬 Singapur — F-5, F-16
• 🇹🇭 Tayland — F-16, F-5
• 🇨🇱 Şili — F-16, F-5
• 🇻🇪 Venezuela — F-16 (kullanılabilir mi tartışmalı)
• 🇿🇦 Güney Afrika — Gripen (sınırlı)

2026’da Maverick — Ukrayna ve Yenileme

Maverick, 1990’lardan bu yana kullanım tepe noktasını çoktan geçmiş bir silah olarak görülse de 2022’den itibaren Ukrayna’ya gönderilen mühimmat paketlerinde AGM-65 stokları yer aldı. Ukrayna Hava Kuvvetleri’nin Su-25 ve sonradan teslim aldığı F-16‘larında, NATO standartlı CAS silahı olarak Maverick birinci tercihtir. ABD, Almanya ve diğer NATO üyelerinin stoklarındaki binlerce eski Maverick, yeniden kalibre edilerek transfer ediliyor.

RTX, aktif Maverick üretimini büyük ölçüde durdurmuş olsa da sürdürülebilirlik ve modernizasyon sözleşmeleri devam ediyor: ABD Hava Kuvvetleri ve Donanma, mevcut stoklarını 2035’e kadar kullanmayı planlıyor. Maverick’in resmi halefi olarak yeni nesil SDB-II/StormBreaker ve JAGM (Joint Air-to-Ground Missile) giriyor; ancak menzil ve maliyet dengesi açısından Maverick bazı rollerde hâlâ rakipsiz.

Dünyadaki Emsalleri

Maverick’in en yakın halefi olarak görülen modern silahlar Brimstone 3 (Birleşik Krallık) ve JAGM‘dir. Her ikisi de dual-mode arayıcı (lazer + radar) kullanır ve Maverick’e göre daha kompakt, hızlı angajman süreçleri sağlar. Ancak Maverick’in 136 kg ağır savaş başlığı, “büyük hedef yıkma” rolünde hâlâ rakipsizdir.

Türkiye Bağlantısı

Türkiye, Maverick’i 1980’lerde F-4E ve F-16 ile birlikte envantere kattı. AGM-65G2 varyantı, Türk Hava Kuvvetleri’nin F-16 Block 30/40/50 filosunda PKK mevzilerine ve sınır ötesi hedeflere karşı 1990’lar boyunca yoğun olarak kullanıldı. Suriye ve Irak operasyonlarında da Maverick aktif rol oynadı.

Türkiye’nin milli alternatifi olarak ROKETSAN’ın geliştirdiği LAÇİN (akıllı bomba kiti tabanlı) ve SOM-J seyir füzesi gibi sistemler, KAAN ve F-16 envanterinde Maverick’in rollerini kademeli olarak devralıyor. Ancak Maverick’in özgül CAS rolü için tam doğrudan bir milli halef hâlâ geliştirme aşamasındadır; bu nedenle TSK’nın Maverick kullanımı 2030’lara kadar süreceğini öngörüyor.