ULAQ AUSV Nedir? Ne İşe Yarar? Türkiye’nin İlk Yerli Silahlı İnsansız Deniz Aracı

Görsel: rhk111 (CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons)

Mavi Vatan’ın Yeni Hayaleti

Yıllarca havada Bayraktar TB2, ANKA gibi insansız uçaklarımız konuşuldu. Şimdi sıra denizde. Türkiye’nin ilk silahlı insansız deniz aracı (SİDA) ULAQ, Antalya’daki Ares Shipyard tersanesi ve Ankara’daki Meteksan Savunma’nın ortak ürünü. Adından da anlaşıldığı gibi “ulak” sözcüğünden geliyor — denizde haber götüren, görev yapan, vurabilen küçük bir tekne.

ULAQ aslında küçük bir hücumbot kadar uzunlukta (11 metre). Ama içinde insan yok. Uzaktan, kıyıdan veya bir başka gemiden komuta ediliyor. Üzerinde lazer güdümlü Cirit roketleri, UMTAS gibi tanksavar füzeleri taşıyor. Görevini bitirip kıyıya dönüyor — kamikaze dronlar gibi tek seferlik değil, defalarca kullanılabiliyor.

ULAQ ilk kez 28 Ekim 2020’de tanıtıldı, ilk atış testini 27 Nisan 2021’de gerçekleştirdi. Yerden lazerle aydınlatılan hedefi başarıyla vurdu. Türk Deniz Kuvvetleri’nin envanterine girmek üzere seri üretim başladı.

Bir Bakışta ULAQ

Bu rakamların gündelik karşılığı şu: ULAQ Marmaris’ten çıkıp Yunanistan kıyısındaki Rodos’a kadar gidip dönebilecek menzile sahip. Saatte 80 km hızla — yani bir hücumbotun yarısı kadar — sessizce yaklaşıp ateş açabiliyor. 2 ton silah-yakıt taşıyor; bu üzerine 4 adet UMTAS füzesi ve birkaç Cirit roketi anlamına geliyor.

ULAQ Tam Olarak Ne Yapıyor?

Beş ana görev için tasarlandı. Her birini sade dille özetleyelim:

O Tarihî Atış: 27 Nisan 2021

ULAQ Nisan 2021’de ilk silah denemesini gerçekleştirdi. Test sırasında ULAQ kıyıdan komuta edildi, üzerindeki Cirit lazer güdümlü roketle yerden lazerle aydınlatılan hedefe ateş etti. Roket hedefi tam vurdu. Bu, dünyada bu sınıfta yerli ortaklıkla yapılmış az sayıdaki başarılı testlerden biri sayıldı.

O günden sonra ULAQ testler yapmaya devam etti, ihracat ilgisi de gelmeye başladı. Körfez ülkeleri başta olmak üzere ULAQ’a benzer bir araç arayan donanmalar potansiyel müşteri olarak görülüyor.

Teknik Özellikler

Ortaklığın Hikâyesi: Ares ve Meteksan

ULAQ aslında iki şirketin bir araya gelmesinin ürünü. Antalya merkezli Ares Shipyard Türkiye’nin en gelişmiş özel askeri tersanelerinden biri; daha önce devriye botları, hücumbotlar ve tabur botları üretti. Ankara merkezli Meteksan Savunma ise radar, haberleşme ve insansız sistemler yazılımı konusunda uzmanlaşmış bir şirket.

İkili 2018’de güçlerini birleştirdi. Ares’in tekne tasarımı + Meteksan’ın elektroniği — ULAQ doğdu. 2020’de ilk gövde üretildi, 2021’de atış testi başarılı oldu. Bugün proje hem TSK için hem de ihracat için seri üretim aşamasında.

Türk SİDA Ailesi’nin Üyeleri

ULAQ tek başına değil. Türkiye’nin silahlı insansız deniz aracı programları çoklu üretici tarafından sürdürülüyor:

• ULAQ (Ares + Meteksan): İlk ve en bilinen SİDA. 11 metre, 400 km menzilli.
• SANCAR (HAVELSAN): 15 metre, daha büyük ve daha fazla yük taşıyan SİDA. TCG Anadolu üzerinde sergilendi.
• SİDA (STM): STM’in kendi versiyonu, insansız yüzey ve sualtı araçları ailesinin parçası.
• YAKTU (STM): STM’in kamikaze SİDA’sı — tek seferlik intihar tipi insansız tekne.
• TENGİZ XLUUV (STM): İnsansız deniz altı aracı — ULAQ’ın yüzey kuzeni denizin derinliklerinde.

Türkiye İçin Ne Anlama Geliyor?

ULAQ ve SİDA programları, Türk Donanması’nın “Mavi Vatan” doktrininin önemli bir parçası. Türkiye geniş bir deniz alanına sahip — Karadeniz, Marmara, Ege, Akdeniz, doğu Akdeniz, Kıbrıs çevresi. Bu kadar geniş bir alanı klasik gemilerle 24 saat izlemek imkânsız ve çok pahalı. ULAQ gibi insansız küçük tekneler ise az bütçe ile çok geniş alana yayılabiliyor.

Üstüne, ULAQ ihracat potansiyeli yüksek bir ürün. NATO standartlarında, yerli üretim, dış kısıtlamadan etkilenmiyor. Körfez ülkeleri, Asya pasifik ülkeleri ve Afrika kıyı ülkeleri için cazip bir alternatif. SAHA EXPO gibi fuarlarda yoğun ilgi gördü.

Bir başka kritik nokta: ULAQ Türk savunma sanayisinin deniz alanındaki ilk büyük insansız atılımı. Havada Bayraktar TB2 nasıl bir devrim yarattıysa, ULAQ ve kardeşleri de denizde benzer bir dönüşümün başlangıcı olabilir.

Özet

Kaynaklar:

• Vikipedi ULAQ Maddesi (kamuya açık teknik bilgiler) ve Ares Shipyard – Meteksan Savunma resmi açıklamaları — teknik özellikler ve program geçmişi
• Görsel: rhk111 — Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0 lisanslı tanıtım maketi fotoğrafı.