Görsel: ROKETSAN
ROKETSAN SOM (Stand-Off Mühimmatı), ROKETSAN ve TÜBİTAK SAGE ortaklığında geliştirilen, hava platformlarından atılan, uzun menzilli, hassas, otonom yerli seyir füzesidir. Düşman hava savunma sistemlerinin menzili dışından, muharebe sahasının derinliklerindeki korunan kara ve hareketli deniz hedeflerini vurmak için tasarlanan SOM ailesi; F-4 Phantom, F-16 Fighting Falcon üzerinde aktif olarak hizmettedir. SOM-J varyantı ise F-35 Lightning II’nin iç silah yuvasına uyumlu özel tasarımıyla, küresel ölçekte JSF programının ek mühimmat seçeneği olma potansiyeli taşıyan ender Türk ürünlerinden biridir. Birlikte değerlendirildiğinde SOM/SOM-J ailesi; Türkiye’nin stand-off vuruş bağımsızlığını simgeleyen amiral programlardır.
SOM Ailesi: Bir Bakışta
Genel Tanım
SOM ailesi; klasik akıllı bombaların menzil dışı kaldığı, modern hava savunma sistemleriyle korunan derinlik hedeflerine karşı pilotun düşman tehlike zarfının dışından atış yapabilmesini sağlayan bir stand-off mühimmat ailesidir. Belirleyici özellikler:
- Düşük radar kesit alanı (RCS): Stealth gövde tasarımı.
- Otonom uçuş: Atış sonrası pilot manevra alabilir.
- Veri bağlantısı: Uçuş esnasında hedef güncelleme ve görev iptal.
- Çoklu güdüm modu: ANS (atalet), KKS (GPS), YRNS/GRNS (yer/görüntü referanslı), OHA (otomatik hedef algılama).
- IIR arayıcı: Terminal fazda hassas vuruş.
- Karşı tedbirlere dayanıklılık: EW ortamında görev sürekliliği.
Görev Profilleri
Teknik Özellikler — SOM vs SOM-J
| Özellik | SOM | SOM-J |
|---|---|---|
| Uzunluk | ~4 m | ~3,9 m |
| Ağırlık | ~600 kg | ~540 kg |
| Harp başı ağırlığı | ~230 kg | ~140 kg |
| Harp başı tipi | HE-frag (A/B1) + ardışık delici (B2) | HE, frag, zırh delici |
| Menzil | 250 km (135 nmi) | 275 km (150 nmi) |
| Güdüm modları | ANS, KKS, YRNS/GRNS, OHA, IIR | INS, GPS, TERCOM, görüntü, ATR, IIR |
| Hız | Subsonic | Subsonic |
| Platformlar | F-4, F-16, AKINCI | F-35 (iç yuva), F-16, KAAN (planlı) |
SOM Aile Varyantları
- SOM-A: Standart kara saldırı varyantı; HE-frag harp başlı.
- SOM-B1: IIR arayıcılı, gemisavar/kara stand-off varyantı.
- SOM-B2: Ardışık delici (penetrator) harp başı, sertleştirilmiş hedefler için.
- SOM-C1: Görüntü-tabanlı arayıcılı kara hedef varyantı.
- SOM-J: F-35 JSF iç silah yuvası uyumlu özel tasarım — daha kısa, daha hafif.
- SOM-T (planlı): Türk yerli motor seçenekleriyle uzun menzilli gelişim.
Platformlar
- F-16 Fighting Falcon: Türk Hava Kuvvetleri’nin standart SOM atış platformu.
- F-4E 2020 Terminator: Modernize edilmiş F-4 filosu üzerinde test edilen ilk platform.
- F-35 Lightning II: SOM-J için tasarım hedefi — iç silah yuvasına stealth uyumlu.
- Bayraktar AKINCI: SOM-A taşıma kabiliyeti — SİHA’dan ilk seyir füzesi atışı dünya prömiyeri (AKINCI + SOM-A, 2021).
- KAAN (gelecekte): Türk Milli Muharip Uçak için SOM-J entegrasyonu planlanıyor.
- HÜRJET (gelecekte): Hafif taarruz konfigürasyonu.
Operatörler ve Statü
- Türk Hava Kuvvetleri: SOM-A/B1/B2 aktif kullanımda; envantere alındı.
- Lockheed Martin (eski ortak): SOM-J’nin F-35 entegrasyonu için ROKETSAN ile 2014’te ortak geliştirme anlaşması; ABD’nin Türkiye’yi F-35 programından çıkarması sonrası ortaklık askıya alındı.
- İhracat: Çoklu ülkeyle müzakereler — Azerbaycan, Pakistan, Polonya gibi NATO-uyumlu ortaklar dahil.
SOM ailesinin Bayraktar AKINCI’dan atılan SOM-A dünya rekoru (2021); SİHA’dan ilk seyir füzesi atışı olarak tarihe geçti. Bu kombinasyon, Türk SİHA + Türk akıllı mühimmat ekosisteminin küresel bir ilk başarı kazandığının somut göstergesi.
Operasyonel Kullanım
- 2011: SOM-A’nın F-4E 2020’den ilk başarılı atışı.
- 2015+: Türk Hava Kuvvetleri F-16 filosuna SOM entegrasyonu.
- 2021: AKINCI’dan SOM-A atışı — SİHA’dan ilk seyir füzesi atışı dünya rekoru.
- 2022+: Sınır ötesi operasyonlarda derinlik hedeflerine karşı kullanım.
Türk Stand-Off Mühimmat Ekosistemi
SOM ailesi; ROKETSAN ve TÜBİTAK SAGE’in uzun menzilli yerli hassas vuruş portföyünün havadan atışlı omurgasıdır. Tam aile değerlendirmesi:
- SOM / SOM-J: Hava-yer stand-off seyir füzesi (250-275 km).
- ATMACA: Deniz-yer stand-off (220+ km, fırkateyn lançer).
- KARA ATMACA: Kara-yer stand-off (280 km, mobil lançer).
- ÇAKIR: Çok platformlu seyir füzesi (150+ km).
- GEZGİN: Uzun menzilli seyir füzesi geliştirme programı.
- TAYFUN: Balistik füze (565+ km).
Bu portföy birlikte değerlendirildiğinde Türkiye; stand-off vuruş bağımsızlığını yerli üretimle inşa eden az sayıdaki ülkeden biri konumunda.
Karşılaştırma: Sınıfındaki Sistemler
- AGM-158 JASSM (ABD): 370+ km menzil; stealth — üst sınıf referansı.
- AGM-158C LRASM (ABD): 200+ nmi; anti-ship.
- Storm Shadow / SCALP-EG (UK/Fransa): 250+ km.
- KEPD 350 Taurus (Almanya): 500+ km — derinlik penetrasyonu.
- RBS-15 Mk4 (İsveç): 300+ km — çok platformlu.
- Kh-101 (Rusya): 2.500+ km — stratejik üst sınıf.
Özet Tablo
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Tip | Havadan karaya/satha stand-off seyir füzesi |
| Üretici | ROKETSAN + TÜBİTAK SAGE |
| Üyeler | SOM-A/B1/B2/C1, SOM-J |
| Menzil | SOM 250 km / SOM-J 275 km |
| Ağırlık | SOM ~600 kg / SOM-J ~540 kg |
| Güdüm | INS + GPS + TERCOM + görüntü + IIR arayıcı |
| Platformlar | F-16, F-4, AKINCI / F-35, KAAN (SOM-J) |
| Özel başarı | SİHA’dan (AKINCI) ilk seyir füzesi atışı — dünya rekoru (2021) |
Kaynaklar:
- ROKETSAN — SOM Stand-Off Mühimmatı Resmi Sayfa
- ROKETSAN — SOM-J Resmi Sayfa
- Görsel: ROKETSAN ürün görseli.