Görsel: ROKETSAN
ROKETSAN CİRİT, ROKETSAN tarafından geliştirilen, 70 milimetre (2.75 inç) çaplı lazer güdümlü hassas vuruş füzesidir. Klasik güdümsüz 70 mm roketler ile pahalı güdümlü tanksavar füzeleri arasındaki taktik boşluğu kapatmak üzere tasarlanan CİRİT; hafif zırhlı / zırhsız hedeflere karşı kara, hava ve deniz platformlarından atılabilen ekonomik bir hassas vuruş çözümüdür. Türkiye’nin sınıfında ilk yerli güdümlü mühimmatı olarak tarihe geçen sistem; T-129 ATAK, T-70 (Genel Maksat Helikopter), Bayraktar TB2 ve çok sayıda kara/deniz platformunda envanterdedir.
Bir Bakışta CİRİT
Genel Tanım
CİRİT; modern muharebede ihtiyaç duyulan düşük maliyet × yüksek hassasiyet denklemini çözmek için tasarlandı. Güdümsüz 70 mm Hydra/CRV-7 roketlerine kıyasla çok daha düşük yan hasar ve çok daha yüksek isabet; UMTAS gibi büyük çaplı anti-tank füzelerine kıyasla çok daha düşük birim maliyet. Bu denge, sistemin yaygınlığını açıklayan ana nedendir. Belirleyici tasarım özellikleri:
- MEMS tabanlı atalet ölçü birimi (IMU) ve lazer arayıcı hibrit güdüm.
- Düşük dumanlı kompozit katı yakıtlı motor — atış noktasını gizler.
- STANAG 3733 standardındaki tüm NATO lazer hedefleyicileriyle uyumlu.
- Çok amaçlı harp başı: zırh delici + parça etkili + yangın bombası işlevlerini birlikte sunar.
- Çoklu platform entegrasyonu: Tek mühimmat ile karada, havada, denizde kullanım.
Görev Profilleri
Teknik Özellikler
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Çap | 70 mm (2.75 inç) |
| Uzunluk | 1,9 m |
| Ağırlık | 15 kg (atış tüpü hariç) |
| Etkili menzil | 8 km |
| Harp başı tipleri | Çok amaçlı (zırh delici + parça + yangın) / Yüksek patlayıcı (personel) |
| Güdüm sistemi | MEMS IMU + lazer arayıcı |
| Lazer uyum standardı | STANAG 3733 (NATO standardı) |
| Motor | Düşük dumanlı kompozit katı yakıt |
Varyantlar / Sürümler
- CİRİT MPF (Multi-Purpose Fuze): Çok amaçlı harp başı; standart varyant.
- CİRİT HE (High Explosive): Yüksek patlayıcı, personel hedef varyantı.
- CİRİT-Air (havadan atışlı): T-129 ATAK, T-70, AH-1W ve TB2 platformlarına optimize.
- CİRİT-Land: Kara konuşlu çoklu lançer (LAW-MIL) entegrasyonu.
- CİRİT-Sea: Korvet ve hızlı hücumbotlara entegre deniz konuşlu varyant.
- YATAĞAN (Naval CIRIT, çoklu fırlatıcı): Deniz platformları için modüler launcher sistemi.
Platformlar
- Hava (rotary): T-129 ATAK, T-70 Genel Maksat Helikopter, AH-1W SuperCobra, AS532 Cougar, Bell 407.
- İnsansız: Bayraktar TB2, AKINCI, ANKA-S, AKSUNGUR.
- Kara: KAPLAN, EJDER YALÇIN, COBRA II, AMAZON 4×4 (entegrasyon kit’i ile).
- Deniz: Korvet, hücumbot, sahil koruma botları.
Operatörler ve Envanter
- Türk Silahlı Kuvvetleri: Aktif kullanım; binlerce mühimmat üretildi/teslim edildi.
- BAE (Birleşik Arap Emirlikleri): İhracat operatörü.
- Suudi Arabistan, Pakistan, Cezayir, Filipinler, Tunus: Müzakere veya teslim aşamasında.
- Toplam ihracat: 10’a yakın ülke; rakam artıyor.
CİRİT; sınıfında dünyada APKWS II (BAE Systems, ABD) ve LOGIR (G. Kore) ile birlikte sayılı operasyonel 70 mm lazer güdümlü mühimmatlardan biri. Türkiye’nin tam yerli ürettiği ve ihraç ettiği kalemler arasında uluslararası başarı sıralamasında üst sıralarda.
Operasyonel Kullanım
- 2012+: Türk Kara Kuvvetleri Güneydoğu Anadolu operasyonlarında yoğun kullanım.
- 2016+: Suriye’de Fırat Kalkanı, Zeytin Dalı, Barış Pınarı, İlkbahar Kalkanı operasyonları — TB2 ve ATAK platformlarından sahada belirleyici rol.
- 2020: Libya UMH desteği — TB2’lerin CİRİT atışları.
- 2020: Azerbaycan-Ermenistan savaşı — TB2 + CİRİT kombinasyonu.
- 2022+: Pençe-Kilit, Pençe-Şimşek operasyonlarında.
Türk Yerli Mühimmat Bağlamı
CİRİT; ROKETSAN’ın UMTAS / L-UMTAS (uzun menzilli tanksavar), OMTAS (orta menzilli), KARAOK (kısa menzilli), TANOK (tank topu), TEBER (güdüm kiti), MAM-L / MAM-C / MAM-T (mini akıllı mühimmat), METE (mini füze), ALPAGUT (dolanan mühimmat) ile birlikte oluşan yerli hassas mühimmat ailesinin taktik seviye basamağı. Bu portföy; Türkiye’yi yerli akıllı mühimmat geliştirme tarafında dünyada sayılı üreticilerden biri konumuna taşıdı.
Karşılaştırma: Sınıfındaki Sistemler
- APKWS II (BAE Systems, ABD): 70 mm; standart Hydra’ya güdüm kiti — sınıfının küresel referansı.
- Brimstone 3 (UK, MBDA): Daha ağır (50 kg) ama benzer yarı-güdümlü rol.
- Spike SR (İsrail): Omuzdan atışlı; farklı kategori.
- LOGIR (G. Kore): 70 mm laser-guided; CİRİT muadili.
- AGR-20 APKWS / Talon (BAE-UAE): Diğer 70 mm güdümlü roket varyantı.
Özet Tablo
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Tip | Lazer güdümlü 70 mm hassas vuruş füzesi |
| Üretici | ROKETSAN |
| Çap | 70 mm |
| Menzil | 8 km |
| Ağırlık | 15 kg |
| Güdüm | MEMS IMU + lazer arayıcı (STANAG 3733) |
| Harp başı | Çok amaçlı / yüksek patlayıcı |
| Platformlar | Hava (helikopter+SİHA) + Kara + Deniz |
| Statü | Aktif üretim — TSK envanteri + 10+ ülke ihracat |
Kaynaklar:
- ROKETSAN — CİRİT Lazer Güdümlü Füze Resmi Sayfa
- Görsel: ROKETSAN ürün görseli.