Mi-28NM
Mil Helikopter üretimi çift mürettebatlı, ağır taarruz helikopteri. Mi-28 ailesi Sovyetler döneminde Apache’ye karşılık tasarlandı; Mi-28NM bu ailenin en modernize varyantıdır. 30 mm 2A42 top, 16 × Vikhr veya Ataka füze, 80 × 80 mm S-8 roket; gelişmiş aviyonik ve gece görüş ile donatıldı. Ukrayna savaşında Rus kara birliklerinin yakın hava destek omurgasını oluşturdu.
Mi-28NM Havoc Nedir?
Mi-28 Havoc, 1980’lerde Sovyet Mil tarafından ABD AH-64 Apache’ye karşılık olarak geliştirilen ağır taarruz helikopteridir. NATO bunu “Havoc” kod adıyla isimlendirdi. Klasik tandem (önde atışçı, arkada pilot) çift mürettebatlı yapı; çift motor, zırhlı kabin, dış silah yükü. Apache ile aynı tasarım felsefesinde.
Erken varyantlar (Mi-28A, Mi-28N) Sovyet finansman krizleri nedeniyle gecikmeli operasyonel oldu; ancak 2000’li yıllardan itibaren Rus Hava-Uzay Kuvvetleri envanterinde kalıcı yer aldı. Mi-28NM 2019’da operasyonel olan en yeni varyantıdır:
- Yeni aviyonik — modern dijital ekranlar, glass kokpit.
- Gelişmiş elektro-optik başlık — gece, sis, IR.
- 9M120-1M Ataka ve Vikhr-M ATGM integrasyonu.
- İkiz radar — geniş alan ve mmW hedef.
- L-370 Vitebsk EH süiti — füze uyarı ve karıştırma.
- Süratli rotor ve aerodinamik iyileştirmeler.
Suriye, Ukrayna ve Kuzey Kafkasya operasyonlarında aktif kullanıldı. Ancak Ukrayna savaşı Mi-28’in zayıflıklarını gösterdi: Stinger ve MANPADS tehditlerine karşı zayıf, alçaktan uçma zorunda kaldı, yere yakın atışlar Ukrayna piyade taarruzlarına karşı kayıplara neden oldu. Buna karşın yakın hava desteğinin omurgası olmaya devam etti.
Teknik Özellikler
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Tip | Çift mürettebatlı taarruz helikopteri |
| Üretici | Mil Helikopter — Rostec (Rusya) |
| Mürettebat | 2 (önde atışçı, arkada pilot) |
| Uzunluk | 17,01 m |
| Rotor Çapı | 17,2 m |
| Maks. Kalkış Ağırlığı | ≈11.500 kg |
| Motor | 2 × Klimov TV3-117VMA / VK-2500 |
| Güç | 2 × 2.200 SHP |
| Maks. Hız | ≈324 km/sa (NM varyantında yüksek) |
| Görev Menzili | ≈450 km |
| Servis Tavanı | 5.700 m |
| Top | Shipunov 2A42 30 mm zincirli top, 250 atım |
| Roket | 80 × 80 mm S-8 (4 pod × 20) |
| ATGM | 16 × 9M120 Ataka veya Vikhr-M lazer ışın güdümü |
| Hava-Hava | Igla / Strelets MANPADS |
| EH | L-370 Vitebsk pasif/aktif EH |
| Servis | 2019+ (NM); orijinal Mi-28N 2009+ |
Ukrayna Savaşı Tecrübesi
- Rus Hava-Uzay Kuvvetleri’nin standart taarruz helikopteri
- Yakın hava desteği omurgası
- Ukrayna MANPADS tehlikesi nedeniyle alçaktan uçma zorunluluğu
- Yere yakın atışlar Stinger riskine açık
- Çeşitli adetlerde kayıplar raporlandı
- Buna karşın Ka-52 ile birlikte kullanılmaya devam
- Apache’den daha kısa menzilli ATGM dezavantaj
- Yeni Izdeliye 305 LMUR füzesi ile menzil uzatılma çabası
Dünyadaki Emsalleri
| Helikopter | Üretici / Ülke | Top | Füze |
|---|---|---|---|
| Mi-28NM | Mil — 🇷🇺 | 30 mm 2A42 | 16× Vikhr/Ataka |
| AH-64E Apache | Boeing — 🇺🇸 | 30 mm M230 | 16× Hellfire |
| Ka-52 Alligator | Kamov — 🇷🇺 | 30 mm 2A42 | Vikhr/Hermes-A |
| T129 ATAK | TUSAŞ — 🇹🇷 | 20 mm 3-namlu | UMTAS/CİRİT |
| ATAK-II / T929 | TUSAŞ — 🇹🇷 | 30 mm | UMTAS/CİRİT/SOM-J |
| Z-10 | Changhe — 🇨🇳 | 23 mm | HJ-10 |
| Tiger HAD | Airbus — 🇪🇺 | 30 mm | Hellfire/Spike |