KARTAL Nedir? Ne İşe Yarar? Türk Hava Kuvvetleri’nin Yerli Hava İhbar ve Komuta Kontrol Sistemi

Görsel: HAVELSAN

Bir Ülkenin Gökyüzü Nasıl İzlenir?

Türkiye’nin haritasına bakın: 800 bin kilometrekare yüzey, 8 bin kilometre kara sınırı, üç deniz. Her gün bu hava sahasında binlerce yolcu uçağı, onlarca askerî uçak, sivil drone, balon ve zaman zaman yabancı keşif uçağı dolaşıyor. Bunların hangisi dost, hangisi tehdit; hangisi rotasını sapıttı, hangisi balistik füze; hangisi sınır ötesi bir radar yayını, hangisi sivil havacılık trafiği? Bu soruları saniyeler içinde cevaplamak, modern bir devletin egemenlik tanımının bir parçası. HAVELSAN’ın KARTAL sistemi tam burada devreye giriyor.

Resmi adıyla KARTAL Hava İhbar ve Komuta Kontrol Sistemi, Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nın milli komuta kontrol omurgası. Stratejik seviyede karargâhın, operatif seviyede hava harekât merkezinin, taktik seviyede sahadaki radar mevziinin ve hava savunma birliğinin aynı resmi paylaşmasını sağlıyor. Yıllar içinde HAVELSAN’ın HvBS (Hava Kuvvetleri Bilgi Sistemi), Barış Kartalı ve TMRK projelerinde biriken bilgi birikimi, KARTAL’da tek bir yazılım çatısı altında toplandı.

Bir Bakışta

Sahadaki Mevziinden Karargâhın Ekranına

KARTAL üç seviyede aynı anda çalışıyor: yerdeki radarın gördüğü bir ize taktik seviyede işlenip “düşman/dost” etiketi ekleniyor; o iz birden fazla radarda birleştirilip filo komutanına müşterek bir hava resmi olarak veriliyor; aynı resim bir üst seviyede operatif hava harekât merkezine, en üstte ise stratejik komutanlığa düz veri akışı olarak gidiyor. Üstelik aynı sistem birden çok veri bağını birbirine çeviriyor — bir Link-16 mesajı, eski bir Link-11 ağına oradan da kara birliğinin kullandığı VMF’e tek bir komutla geçebiliyor. Bu, askerî terimiyle LMC2 (Link Management and Cross Coupling) yeteneği.

Çelik Kubbe ile İlişkisi

Türkiye, son yıllarda HİSAR-A+, HİSAR-O+, SİPER, KORKUT ve GÜRZ gibi hava savunma katmanlarını “Çelik Kubbe” konsepti altında topluyor. Bu konseptin işe yaraması için bir orta sinir sistemine ihtiyaç var: kim neyi görüyor, kim neyi vuracak, hangi katman hangi tehdide karşı devrede? KARTAL, bu kararı veren beyin. HİSAR’a yakın hedef, SİPER’e uzun menzilli tehdit, KORKUT’a alçaktan gelen sürü drone tahsis ediyor; aynı anda Türk Hava Kuvvetleri’nin uçaklarını çakışmayan rotalara yönlendiriyor; sivil havacılığı bilgilendiriyor. Çelik Kubbe metafor; KARTAL onun çalışmasını mümkün kılan yazılım.

Teknik Özellikler

Türkiye İçin Ne Anlama Geliyor?

KARTAL’ın asıl önemi tek bir özelliğinde değil; Türkiye’nin hava sahasını yerli yazılımla yönetebilir hale gelmesinde. NATO ülkelerinin çoğu hava komuta kontrolünü ortak ittifak sistemleri üzerinden yapıyor; bu çoğu zaman avantaj, ama kriz anlarında bağımlılık demek. KARTAL ile Türkiye, hem NATO standartlarında müttefiklerle aynı resmi paylaşabiliyor hem de gerektiğinde sistemi kendi başına çalıştırabiliyor. Yapay zekâ destekli silah tahsisi, Çelik Kubbe’nin ölçeklenmesini kolaylaştıran kritik bir adım; sürü drone gibi son nesil tehditlerin yalnızca insan operatörle yönetilemeyeceği bir çağda KARTAL bu otomasyon katmanını içeriden kuruyor.

Özet

Kaynaklar:

• HAVELSAN KARTAL Resmi Sayfası
• HAVELSAN Kurumsal