KAAN
Türkiye’nin 5. nesil yerli ve milli muharip uçağı. F-22 ve Su-57 sınıfında, düşük gözlemlenebilirlik (stealth) özelliklerine sahip çift motorlu çok-rollü savaş jeti.
KAAN Nedir?
KAAN (Türkçe Geleneksel hükümdar unvanı), TUSAŞ (Türk Havacılık ve Uzay Sanayii) liderliğinde geliştirilen Türkiye’nin 5. nesil milli muharip uçağıdır. Proje önceden TF-X ve Milli Muharip Uçak (MMU) adlarıyla anılmıştır. F-16 filolarını ikame edecek, F-35 alımının askıya alınması nedeniyle ortaya çıkan stratejik açığı kapatacak ve Türk Hava Kuvvetleri’nin gelecek 30 yılını şekillendirecek kritik öneme sahip bir projedir.
İlk uçuşunu 21 Şubat 2024’te başarıyla gerçekleştirmiştir. Geliştirme aşamasında F-110 motor kullanılmakta, seri üretimde yerli ve milli motor (TRMotor TF35000 sınıfı) hedeflenmektedir. Çift motorlu, çift kuyruklu, çift düşey kanatlı, klasik bir 5. nesil aerodinamiği takip eden tasarım F-22 Raptor ve Su-57 ile yapısal benzerlikler taşır.
Stealth (Düşük Gözlemlenebilirlik) Özellikleri
KAAN, 5. nesil savaş uçaklarının üç temel özelliğini taşır:
- Düşük radar kesit alanı (RCS) — özel gövde geometrisi ve radar-emici malzemeler
- İç silah haznesi — bombalar/füzeler dış asıya değil iç hazneye yerleştirilir
- Sensör füzyonu — AESA radar, IRST, EW, EO/IR sistemlerinin tek bir “durumsal farkındalık” ekranına aktarımı
Yerli Bileşenler
- AESA Radar — ASELSAN MURAD AESA
- Elektronik harp süiti — ASELSAN
- Aviyonik ve görev sistemleri — HAVELSAN entegrasyonu
- Misyon bilgisayarı — TUSAŞ
- Pilot helmet sistemi — yerli
- Silah entegrasyonu — GÖKDOĞAN, BOZDOĞAN, SOM-J, TRG-230 ve hava-yer silahları
Teknik Özellikler
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Tip | 5. nesil çok-rollü muharip uçak |
| Üretici | TUSAŞ |
| İlk Uçuş | 21 Şubat 2024 |
| Mürettebat | 1 (tek pilot) / 2 (eğitim varyantı) |
| Uzunluk | ~21 m |
| Kanat Açıklığı | ~14 m |
| Motor | 2 × General Electric F110-GE-129 (geçici, prototip), yerli motor hedef |
| Maks. Hız | Mach 1.8+ |
| Tavan İrtifa | 16.700 m (55.000 ft) |
| Menzil | ~1.000 nm muharebe yarıçapı (öngörülen) |
| Silah Sistemleri | İç hazne + dış asılı, GÖKDOĞAN/BOZDOĞAN/SOM-J/TRG-230 entegrasyonu |
| Hedef Envantere Giriş | 2028-2029 ilk seri teslimat |
Öne Çıkan Özellikler
- Türkiye’nin ilk yerli 5. nesil savaş jeti
- 2024’te ilk uçuş — Türk havacılık tarihinin dönüm noktası
- Stealth aerodinamik tasarım
- Çift motorlu, çift kuyruklu
- ASELSAN MURAD AESA radar
- İç silah haznesi
- Sensör füzyonu ve durumsal farkındalık
- F-35 alternatifi olarak konumlanma
Kullanıcılar ve Operasyonel Kullanım
- 🇹🇷 Türk Hava Kuvvetleri (planlanan ana kullanıcı)
- 🇦🇿 Azerbaycan (potansiyel ilk ihracat müşterisi)
İhracat ve Dünya Görünürlüğü
KAAN, 5. nesil savaş jeti üreten ülkeler kulübüne (ABD, Rusya, Çin) Türkiye’yi sokma hedefini taşır. Endonezya ile ortak üretim/teknoloji paylaşımı anlaşması bulunmakta, Pakistan ve Suudi Arabistan da potansiyel müşteriler arasındadır. F-35 dışındaki batılı ülkelere 5. nesil opsiyonu sunan tek alternatif olabilir.
Dünyadaki Emsalleri
| Sistem | Üretici / Ülke | Nesil | Statü |
|---|---|---|---|
| KAAN | TUSAŞ — 🇹🇷 | 5. nesil | Test (2024) |
| F-22 Raptor | Lockheed Martin — 🇺🇸 | 5. nesil | Operasyonel (ihraç edilmiyor) |
| F-35 Lightning II | Lockheed Martin — 🇺🇸 | 5. nesil | Operasyonel |
| Su-57 Felon | Sukhoi — 🇷🇺 | 5. nesil | Sınırlı operasyon |
| J-20 Mighty Dragon | Chengdu — 🇨🇳 | 5. nesil | Operasyonel |
| J-35/FC-31 | Shenyang — 🇨🇳 | 5. nesil | Geliştirme/seri üretim |
| KF-21 Boramae | KAI — 🇰🇷 | 4.5+/5. nesil | Test |
| GCAP/Tempest | BAE+Leonardo+MHI — 🇬🇧🇮🇹🇯🇵 | 6. nesil | Geliştirme |
KAAN, KF-21 Boramae ile en yakın muadildir — her ikisi de batılı bir 4.5/5. nesil köprüsünü hedefler. F-22’nin ihracat yasağı ve F-35’in politik kısıtları, KAAN’a uluslararası pazarda alan açar.