Topçu tugayının komutanı 80 kilometre öteden ateş açacak; hedef koordinatı isteniyor, ama gökyüzü kapalı, bulutlar 1.500 metre seviyesinde. Yüksek irtifadan uçan İHA bu durumda işe yaramıyor — bulutların üstünden hedef göremiyor. HAVELSAN BOZBEY, tam bu sahnede uçan “bulut altı” sabit kanatlı bir otonom İHA. Bulutun altına süzülüp, hedefi kameranın altına alıyor; koordinatı topçuya yolluyor.
BOZBEY, HAVELSAN’ın insansız hava aracı ailesinin önemli üyelerinden biri ve POYRAZ’a göre çok daha uzun süre havada kalabiliyor. 6 saate kadar görev, 80 kilometre data link menzili ve dört metrelik kanat açıklığıyla taktik seviyede bir keşif gözü.
Bir Bakışta
“Bulut Altı” Ne Demek?
Birçok orta-büyük İHA — Anka, TB2 — operasyonel irtifa olarak bulut tabanının üstünü tercih eder. Yakıt verimi yüksek, görüş geniş. Ama meteoroloji “kapalı, sis var” dediğinde bu İHA’lar hedefi göremez hâle gelir. BOZBEY, düşük irtifada — bulut tabanının altında çalışmak üzere tasarlandı. Görev irtifası 8.000 ft (yaklaşık 2.400 m), tavan irtifası 11.000 ft. Yani Türkiye’nin çoğu bölgesinde bulutların altında, hedefin yakınında uçabiliyor.
Pist gerektirmiyor; dikey iniş-kalkış (VTOL) sistemiyle bir tarlanın ortasında kalkıp aynı yere inebiliyor. Kalkışı elektrik motoru, seyri benzin motoru yapıyor — yani hibrit bir mimariden gelen verim.
Görev Profilleri
80 km’ye kadar hedef koordinatı kestirimi ve düzeltme
Sınır boyunca otonom, uzun süreli keşif
Yangın yayılım haritası, sıcak nokta takibi
Geniş alan tarama, termal ile canlı tespiti
Petrol-gaz ve elektrik hatlarında kaçak/arıza tespiti
Geniş tarım arazileri için kuş bakışı analiz
Teknik Özellikler
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Tip | Sabit kanatlı, VTOL, otonom İHA |
| Maks. Kalkış Ağırlığı | 40 kg (faydalı yük dahil) |
| Kanat Açıklığı | 4 m |
| Uzunluk | 2 m |
| Faydalı Yük | 3 kg |
| Data Link Menzili | 80 km’ye kadar |
| Seyir Hızı | 80–85 km/sa (43–46 knot) |
| İtki | Benzin motoru (seyir) + elektrik motoru (VTOL) |
| Görev Süresi | 6 saate kadar |
| Tavan İrtifa | 11.000 ft (~3.350 m) |
| Görev İrtifası | 8.000 ft (~2.400 m) |
| Sensör | EO/IR/LRF tümleşik kamera |
| GNSS | 8 antenli CRPA — karıştırma önleyici |
Yazılım Tarafı: CRPA ve Otonomi
Modern İHA’larda en büyük tehdit fiziksel değil; GPS karıştırma ve sahteleme. Düşman bir kamyon kasasındaki vericiyle bölgenin GPS sinyalini boğabiliyor. BOZBEY, bu tehdide karşı sekiz antenli CRPA (Controlled Reception Pattern Antenna) sistemi taşıyor — gelen karıştırma yönünü tespit edip o yönden gelen sinyali bloke ediyor. Bu, taktik seviyedeki birçok İHA’da olmayan bir özellik.
Diğer otonomi yetenekleri: hedef koordinat kestirimi (kameradaki bir noktanın gerçek dünya koordinatını hesaplama), link kopmasında otomatik eve dönüş, telemetri yedekliliği. Hafif yağmurda görev yapma — bulut altı İHA olduğu için Türkiye iklimine uygun.
Türk Sanayi Bağlamı
BOZBEY, BAHA ile birlikte HAVELSAN’ın “bulut altı” stratejisinin omurgası. İkisi de aynı uçuş prensibinde ama farklı ölçeklerde — BAHA daha küçük (28 kg, 2 saat), BOZBEY daha büyük (40 kg, 6 saat). Aynı zamanda BULUT — daha büyük kanatlı, 6 saat görev — aile içindeki üst sınır. Üç İHA aynı sürü altyapısında çalışabiliyor; bu, “tek operatör, üç farklı kabiliyet” pratiğini mümkün kılıyor.
Özet Tablo
| Konu | Özet |
|---|---|
| Ne işe yarar? | Bulutlu havada bile düşük irtifada keşif yapan sabit kanatlı İHA |
| Özelliği | 6 saat görev, 80 km link, GPS karıştırmaya dayanıklı CRPA |
| Avantajı | Pist gerektirmez, VTOL, Türkiye iklimine uygun |
| Türkiye için? | Topçu, sınır, yangın gibi hava şartlarına dayanıklı taktik İHA ihtiyacı |