F-22 Raptor
Lockheed Martin üretimi, dünyanın ilk operasyonel 5. nesil hava üstünlüğü savaş jeti. F119 motorları ile süpercruise, ileri stealth, sensör füzyonu ve thrust vectoring nozzle. ABD Hava Kuvvetleri için 187 üretildi, ihracat ABD Kongresi tarafından yasaklı.
F-22 Raptor Nedir?
F-22 Raptor, Lockheed Martin tarafından üretilen dünyanın ilk operasyonel 5. nesil hava üstünlüğü savaş uçağıdır. İlk uçuş 7 Eylül 1997, operasyonel 2005‘tir. ATF (Advanced Tactical Fighter) programı kapsamında F-15 Eagle’ın halefi olarak geliştirildi.
F-22; F119-PW-100 motorları ile dünyanın ilk thrust vectoring (itki vektör) kabiliyeti ve süpercruise (afterburner’sız Mach 1.5+ uzun süreli supersonik uçuş) sunan savaş uçağıdır. İleri stealth profili, sensör füzyonu ve AN/APG-77 AESA radar ile dönemini değiştirdi.
Toplam 187 adet üretildi (ilk plan 750 idi). 2011’de üretim durduruldu. Obey Yasası (1998) ile ABD Kongresi tarafından ihracat yasaklı‘dır — bugüne kadar hiçbir müttefik bile F-22 satın alamadı.
Teknik Özellikler
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Tip | 5. nesil hava üstünlüğü çok-rollü savaş jeti |
| Üretici | Lockheed Martin (Boeing alt-yüklenici) |
| İlk Uçuş | 7 Eylül 1997 |
| Operasyonel | 15 Aralık 2005 |
| Mürettebat | 1 |
| Uzunluk | 18,9 m |
| Kanat Açıklığı | 13,6 m |
| Motor | 2 × Pratt & Whitney F119-PW-100, 156 kN afterburner |
| Maks. Hız | Mach 2.25 (~2.414 km/sa) |
| Süpercruise | Mach 1.82 |
| Tavan | 19.812 m (65.000 ft) |
| Silah | 20 mm M61A2 top, 6 × AIM-120 (iç hazne), 2 × AIM-9X, JDAM, SDB |
| Radar | AN/APG-77 AESA |
| Thrust Vectoring | 2D (pitch, ±20°) |
| Üretim | 187 (kapalı 2011) |
Operasyonel Kullanım
- 🇺🇸 ABD Hava Kuvvetleri — tek kullanıcı
- 8 filo (Langley, Tyndall, Elmendorf, Hickam, Holloman, Eglin)
- Suriye, Ukrayna sınırı, Pasifik kuşağı devriyeleri
- Çin/Rusya hava üstünlüğü senaryolarında ana platform
- F-35 ile ‘high-low’ karışık’ yapısı
- Yerini alacak NGAD (Next Generation Air Dominance) 2030+
Dünyadaki Emsalleri
| Sistem | Üretici / Ülke | Nesil | Statü |
|---|---|---|---|
| F-22 Raptor | Lockheed — 🇺🇸 | 5. | Operasyonel (ihraç edilmiyor) |
| F-35 | Lockheed — 🇺🇸 | 5. | Seri operasyonel |
| Su-57 | Sukhoi — 🇷🇺 | 5. | Sınırlı operasyon |
| J-20 | Chengdu — 🇨🇳 | 5. | Operasyonel |
| KAAN | TUSAŞ — 🇹🇷 | 5. | Test |
| KF-21 | KAI — 🇰🇷 | 4.5/5. | Test |
| NGAD | Lockheed/Boeing — 🇺🇸 | 6. | Geliştirme |
| GCAP/Tempest | BAE/Leonardo/MHI — 🇬🇧🇮🇹🇯🇵 | 6. | Geliştirme |
F-22, hava üstünlüğü görevlerinde hala dünyanın en yetenekli savaş uçağı kabul edilir. KAAN ve KF-21 gibi 5. nesil projeler F-22’nin yarattığı kategori için geliştirilir.