ATACMS
Lockheed Martin tarafından üretilen MGM-140 Army Tactical Missile System (Ordu Taktik Füze Sistemi), HIMARS ve M270 MLRS fırlatıcılarından atılan kısa menzilli balistik füzedir. 300 km menzili ve Mach 3+ hızıyla hava savunma radarları, komuta merkezleri ve mühimmat depoları gibi yüksek değerli hedefleri vurur. Ukrayna’ya 2023’te teslim edildi ve Kırım’daki Rus hedeflerine kullanıldı.
ATACMS Nedir?
ATACMS (Army Tactical Missile System), Lockheed Martin‘in 1980’lerin sonunda geliştirdiği kısa menzilli taktik balistik füzedir. M57 ve diğer varyantlarıyla 300 km’ye kadar menzile sahiptir. NATO sınıflamasında MGM-140 koduyla bilinir.
ATACMS’nin en önemli özelliği, klasik HIMARS roketlerinden çok daha uzun menzilli olmasıdır: standart GMLRS roketleri 70 km menzile sahipken, ATACMS cephe gerisini derinden vurabilir. Bir HIMARS aracı tek bir ATACMS taşır (klasik roket modunda 6 GMLRS taşırken), bir M270 MLRS aracı 2 ATACMS taşır. Hedefin koordinatı GPS/INS yön bulma ile vurulur.
Başlıca Varyantlar
- M39 Block I — 165 km menzil, M74 submunition (toplu bomba)
- M39A1 Block IA — 300 km, GPS eklendi
- M48 Block IA Unitary — 300 km, tek parça 227 kg WDU-18/B başlık
- M57 Block IVA Unitary — 300 km, modernize tek başlık (Ukrayna’ya verildi)
- M57E1 — Modernize, gelişmiş yön bulma
Teknik Özellikler
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Tip | Kısa menzilli taktik balistik füze (SRBM) |
| Üretici | Lockheed Martin Missiles and Fire Control — ABD |
| Operasyonel | 1991 (Çöl Fırtınası ilk muharebe kullanımı) |
| Menzil | 165 km (M39) — 300 km (M57) |
| Hız | ~Mach 3 (saniyede ~1.000 m) |
| Uzunluk / Çap | 3,98 m / 610 mm |
| Ağırlık | 1.670 kg |
| Başlık | 227-560 kg (HE veya submunition) |
| Yön Bulma | INS + GPS, CEP ~9 m |
| İtki | Katı yakıt, tek aşamalı |
| Fırlatıcı | M270 MLRS (2 füze) / M142 HIMARS (1 füze) |
| Üretim | ~4.000 üretildi |
| Birim Fiyat | ~1,5 milyon dolar |
| Halefi | PrSM (Precision Strike Missile) |
Kullanıcı Ülkeler
- 🇺🇸 ABD — Ana kullanıcı (~3.000)
- 🇰🇷 Güney Kore — 230+ adet
- 🇹🇷 Türkiye — 70+ adet (M270 sistemiyle)
- 🇬🇷 Yunanistan
- 🇧🇭 Bahreyn
- 🇦🇪 BAE
- 🇺🇦 Ukrayna — 2023’te ABD’den teslim, Kırım’da Rus hedeflerine kullanıldı
- 🇫🇮 Finlandiya, 🇷🇴 Romanya, 🇪🇪 Estonya, 🇱🇹 Litvanya, 🇵🇱 Polonya, 🇲🇦 Fas, 🇶🇦 Katar (sipariş/teslimat)
Dünyadaki Emsalleri
| Sistem | Üretici / Ülke | Menzil | Fırlatıcı |
|---|---|---|---|
| ATACMS (M57) | Lockheed Martin — 🇺🇸 | 300 km | HIMARS / M270 |
| PrSM (halef) | Lockheed Martin — 🇺🇸 | 500+ km | HIMARS / M270 (2 füze) |
| İskender-M | KBM — 🇷🇺 | 500 km | 9P78-1 |
| DF-12A | CASIC — 🇨🇳 | 280 km | Kara aracı |
| BORA / KHAN | ROKETSAN — 🇹🇷 | 280 km | Kara aracı |
| LORA | IAI — 🇮🇱 | 400 km | Konteyner |
Türkiye’deki ATACMS
Türkiye, 1990’larda M270 MLRS sistemini almasıyla birlikte ATACMS füzelerini de envanterine kattı. Yaklaşık 70 ATACMS Türkiye’de bulunuyor. Yerli alternatif olarak ROKETSAN’ın BORA/KHAN sistemi geliştirildi ve seri üretime alındı. KASIRGA-T 300 (300 km menzilli) ve gelişen TAYFUN (uzun menzilli balistik) projeleri ile Türkiye bu segmentte yerlileşmeyi tamamlamak üzeredir.