AIM-120 AMRAAM
Raytheon (RTX) üretimi orta menzilli aktif radar güdümlü hava-hava füzesidir. 1991’de operasyonel oldu, o günden bu yana NATO’nun standart BVR (Beyond Visual Range — görüş ötesi) hava-hava silahı. Pilot füzeyi atar, sonra hemen ayrılabilir — füze kendi radarıyla hedefe kilitlenir. F-15, F-16, F-18, Eurofighter, Gripen, F-35 ve Türk F-16’larında envanterde. Türkiye’nin yerli muadili GÖKDOĞAN‘dır.
AIM-120 AMRAAM Nedir?
AIM-120 AMRAAM (Advanced Medium Range Air-to-Air Missile), Raytheon (bugün RTX) tarafından üretilen orta menzilli aktif radar güdümlü hava-hava füzesidir. 1991’de operasyonel olan AMRAAM, son 30+ yılın NATO standart hava-hava silahı‘dır.
Eskiden ABD ve NATO uçakları AIM-7 Sparrow yarı aktif radar füzesi kullanıyordu. Sparrow’da pilotun, füze hedefe çarpana kadar radarı hedefe tutması gerekiyordu — bu sürede pilot manevra yapamıyor, düşman karşı atışına açık kalıyordu. AMRAAM bu sınırlamayı kaldırdı:
- Pilot AMRAAM’i atar.
- Başlangıçta uçaktan data link ile hedef güncellemesi alır.
- Belli bir mesafeye kadar kendi radarı aktif olur.
- Füze artık kendi başına hedefe kilitlenir; pilot hemen ayrılabilir.
Bu “fire-and-forget” yetenek çok hedefli atış imkânı verdi — bir uçak aynı anda birden fazla AMRAAM atıp her birini ayrı hedefe gönderebilir.
Varyantlar:
- AIM-120A/B — Erken varyantlar, ≈75 km menzil.
- AIM-120C — Geliştirilmiş, ≈100 km menzil. AIM-120C-7 Türk F-16’larında kullanılır.
- AIM-120D — Son varyant, ≈160 km menzil, GPS güdüm desteği, gelişmiş bağışıklık.
- AIM-120D-3 — F-35 entegre, en yeni.
Türkiye perspektifi: Türk F-16’ları AIM-120 AMRAAM C-5 ve C-7 taşıyor. 2019’da Suriye’de Türk F-16 bir Suriye Su-22’yi AMRAAM ile düşürdü. ABD ihracat lisansı kısıtlamaları nedeniyle Türkiye yerli GÖKDOĞAN BVR hava-hava füzesini geliştirdi (TÜBİTAK SAGE). Gökdoğan operasyonel hale geldi ve KAAN ile F-16’lara entegrasyon devam ediyor.
Teknik Özellikler
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Tip | Orta menzilli aktif radar güdümlü hava-hava füzesi (BVR) |
| Üretici | Raytheon (RTX) |
| Ağırlık | ≈152 kg |
| Uzunluk | 3,66 m |
| Çap | 178 mm |
| Menzil | ≈75 km (A/B), ≈100 km (C), ≈160 km (D) |
| Hız | ≈Mach 4 |
| Savaş Başlığı | ≈22 kg HE-fragman |
| Güdüm | Atış başlangıcı veri bağı + INS, terminal aktif radar |
| Atış Platformu | F-15, F-16, F-18, F-22, F-35, Eurofighter Typhoon, Gripen, Tornado, F-4 modernize |
| Kara Atış | NASAMS ve diğer hava savunma sistemleri (zemin uyumlu) |
| Servis | 1991+ |
| Üretim | 30.000+ adet |
| Kullanıcı | 40+ ülke (Türkiye dahil) |
Türkiye Etkisi
- Türk F-16’ları AIM-120C-5 ve C-7 taşıyor
- Hava-hava menzili açık alanı kontrol için kritik
- Türk pilotları BVR atışı AMRAAM ile eğitildi
- 2019 Suriye: Türk F-16 → Suriye Su-22 AMRAAM atışı
- Türkiye yerli muadil GÖKDOĞAN BVR geliştirdi
- KAAN GÖKDOĞAN ile silahlanacak
- AMRAAM ihracat lisansı politik baskı aracı
Dünyadaki Emsalleri
| Füze | Üretici / Ülke | Menzil | Güdüm |
|---|---|---|---|
| AIM-120D | Raytheon — 🇺🇸 | ≈160 km | Aktif radar |
| GÖKDOĞAN | TÜBİTAK SAGE — 🇹🇷 | ≈65 km | Aktif radar |
| MICA NG | MBDA — 🇫🇷 | ≈80 km | RF/IR |
| Meteor | MBDA — 🇪🇺 | ≈200 km | Ramjet+AR |
| R-77 / RVV-AE | Vympel — 🇷🇺 | ≈110 km | Aktif radar |
| PL-15 | CAIG — 🇨🇳 | ≈200 km | AESA aktif |
| Derby ER | Rafael — 🇮🇱 | ≈100 km | Aktif radar |
| AAM-4 | Mitsubishi — 🇯🇵 | ≈100 km | Aktif radar |