AGM-114 Hellfire
Lockheed Martin üretimi hava-yer hassas füze. 1980’lerden bu yana ABD Apache helikopterlerinin ve dünya çapındaki MQ-1 Predator / MQ-9 Reaper SİHA’larının ana silahı. 100.000+ üretim ile son 40 yılın en yaygın helikopter tanksavar füzesi. Lazer güdümlü temel varyantın yanı sıra R9X kılıç varyantı ile yüksek profilli hedef avlama operasyonlarında da kullanıldı.
AGM-114 Hellfire Nedir?
AGM-114 Hellfire, Lockheed Martin tarafından üretilen hava-yer hassas füzedir. Adı “Helicopter-Launched Fire-and-Forget Missile”‘in kısaltmasıdır — orijinal hedefi tank gibi zırhlı hedeflere helikopterden atış. 1980’lerde geliştirilen sistem 1984’te ABD AH-64 Apache taarruz helikopteriyle birlikte servise girdi ve o günden bu yana 40 yıllık standart ATGM haline geldi.
2000’lerde Hellfire bir devrim daha yaşadı: MQ-1 Predator ve MQ-9 Reaper SİHA’lara entegre edildi. Böylece sadece helikopterlerin değil, uzaktan kumandalı insansız hava araçlarının da ana silahı oldu. Afganistan, Irak, Yemen, Pakistan, Suriye, Somali — son 20 yılın terörle mücadele operasyonlarının ana mühimmatıdır.
Standart varyant yarı aktif lazer güdümlüdür — bir başka platformun (helikopter, asker, başka SİHA) lazerle işaretlediği hedefe gider. AGM-114L Longbow varyantında ise mmW radar güdümü vardır; Apache’nin başlığındaki AN/APG-78 radarı hedefi belirler, füze kendi başına kilitlenir (gerçek “ateşle ve unut” — fire-and-forget).
En tartışmalı varyantı R9X “Ninja Bomb” / “Flying Knife”tır. Bu varyantta patlayıcı yoktur; bunun yerine isabet anında 6 adet kılıç gibi bıçak açılır ve hedefi fiziksel olarak doğrar. Sivil kayıpları azaltmak amacıyla geliştirildi; 2019’da El Kaide lideri Eymen Zevahiri bu varyantla öldürüldü.
Teknik Özellikler
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Tip | Hava-yer hassas tanksavar füzesi (ATGM) |
| Üretici | Lockheed Martin (Bell ve Northrop önceki yıllar) |
| Ağırlık | ≈49 kg |
| Uzunluk | 1,63 m |
| Çap | 178 mm |
| Menzil | ≈8-11 km (varyant ve atış yüksekliği bağlı) |
| Hız | ≈Mach 1.3 (supersonik) |
| Savaş Başlığı | 9 kg HEAT kümülatif (zırh delici), tandem (reaktif zırha karşı), termobarik (bina/sığınak), R9X (kılıç) |
| Güdüm — temel | Yarı Aktif Lazer (SAL) |
| Güdüm — Longbow | mmW radar (fire-and-forget) |
| Atış Platformu | AH-64 Apache, AH-1 Cobra, OH-58 Kiowa, MQ-1 Predator, MQ-9 Reaper, MH-60 Sea Hawk, gemi |
| Varyantlar | A/B/C/F/K/L/M/N/P/Q/R + R9X özel |
| Servis | 1984+ |
| Kullanıcı | ABD + 30+ ülke (Türkiye dahil) |
Türkiye ile İlişkisi
- Türkiye Hellfire kullanıyordu — AH-1W SuperCobra envanterinde
- ABD ihracat lisansını Türkiye’ye yıllarca verdi
- Süreçte Türkiye CİRİT (Roketsan, 8 km) ve UMTAS/OMTAS (Roketsan, 16 km) yerli alternatiflerini geliştirdi
- Bugün T129 ATAK ve ATAK-II tamamen yerli mühimmatla donatılır
- Hellfire Türk dilini geride bırakan kategoriye giren bir füze oldu
- SİHA çağında Akıncı/Aksungur’da yerli mühimmat tercih edildi
Dünyadaki Emsalleri
| Füze | Üretici / Ülke | Menzil | Güdüm |
|---|---|---|---|
| AGM-114 Hellfire | Lockheed — 🇺🇸 | 8-11 km | SAL/mmW |
| UMTAS / OMTAS | Roketsan — 🇹🇷 | 8-16 km | IR/SAL |
| Spike NLOS | Rafael — 🇮🇱 | 32 km | Fiber optik/IIR |
| Brimstone | MBDA — 🇬🇧 | 60+ km | mmW/SAL |
| PARS 3 LR | MBDA — 🇩🇪 | 7 km | IR fire-and-forget |
| Vikhr-M | Tula — 🇷🇺 | 10 km | Lazer ışın |
| AKD-10 | NORINCO — 🇨🇳 | ≈10 km | SAL |