ABD ile Pazarlıklar, Yerli TF35000 ve Jeopolitik Sonuçlar
Giriş: Fidan’ın Açıklamaları ve Yeniden Alevlenen Tartışma
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın New York’ta yaptığı açıklamada, KAAN’ın motor lisanslarının ABD Kongresi’nde beklediğini söylemesi, Milli Muharip Uçak projesinin en kritik bileşeni olan “motor” meselesini yeniden gündeme taşıdı. Fidan’ın “Motorların gelmesi lazım ki KAAN’ların üretimi başlayabilsin” ifadeleri, Türkiye-ABD ilişkilerinde teknik meselelerin artık doğrudan jeopolitik pazarlıkların parçası haline geldiğini gösteriyor.
Türkiye’nin F-35 programından çıkarılmasıyla birlikte doğan boşluğu dolduracak olan KAAN, bugün yalnızca bir savaş uçağı değil, aynı zamanda Türkiye’nin bağımsız savunma vizyonunun sembolü haline gelmiş durumda. Ancak bu vizyonun önündeki en büyük engel, uçağın kalbi sayılan motor sorunu.
Kısa Vadede Çözüm: F110 Motorları
KAAN’ın ilk prototipleri, ABD menşeli General Electric üretimi F110 motorları ile uçtu. Bu motor, halihazırda Türk Hava Kuvvetleri’nin F-16 filosunda da kullanılıyor.
- Blok 1 üretimi: İlk 40 adet KAAN için F110 motorlarının planlandığı biliniyor.
- Kongre engeli: Ancak F110 motorlarının KAAN için kullanılabilmesi, ABD Kongresi’nin vereceği ihracat lisansına bağlı. Washington’daki siyasi atmosfer, bu teknik konuyu bir pazarlık kozu haline getiriyor.
- Bağımlılık riski: Türkiye, F110 motorlarını almak için onay bekledikçe, KAAN’ın seri üretim takvimi doğrudan ABD’nin kararlarına bağımlı hale geliyor.
Bu tablo, kısa vadede KAAN’ın uçabilmesi için ABD ile bir anlaşmaya ihtiyaç olduğunu ortaya koyuyor. Ancak orta vadede Türkiye, bu bağımlılığı kırmak için yerli çözümlere yönelmek zorunda.
Orta ve Uzun Vadede Hedef: TF35000 Yerli Motoru
Türkiye’nin motor bağımsızlığını sağlayacak en kritik proje, TF35000. TRMotor ana yükleniciliğinde yürütülen bu proje, KAAN’ın gelecekteki bloklarında kullanılacak.
- Teknik hedef: 35.000 libre itki gücü, F110 sınıfında bir performans.
- Takvim: 2030’ların başında uçuş testlerine başlaması, 2032 sonrası KAAN Blok 2’den itibaren kullanılabilir hale gelmesi planlanıyor.
- Stratejik değer: TF35000’in devreye girmesiyle Türkiye, KAAN’ı ihracat lisansına tabi olmadan üçüncü ülkelere satabilecek. Bu, yalnızca savunma sanayiinde değil, diplomasi masasında da tam bağımsızlık anlamına gelecek.
TF35000, Türkiye’nin savunma sanayinde yerli motor üretiminde atılım yapma kapasitesini gösterecek en büyük proje. Ancak bu yolda Ar-Ge maliyetleri, test süreçleri ve sertifikasyon gibi zorlu aşamalar bulunuyor.
HÜRJET ve Daha Kolay Lisans
Motor meselesi yalnızca KAAN için değil, jet eğitim uçağı HÜRJET için de gündemde. Ancak eğitim uçağı kategorisi, savaş uçaklarına kıyasla daha düşük stratejik hassasiyet barındırıyor. Bu nedenle HÜRJET için ABD’den motor lisansı alınmasının daha kolay olacağı öngörülüyor. Yine de Ankara, bu alanda da orta vadede yerli motor geliştirmeye yöneliyor.
ABD ile Pazarlık Masası: Savunma ve Enerji Dosyaları
KAAN’ın motor lisanslarının ABD Kongresi’nde bekletilmesi, yalnızca teknik bir mesele değil. Ankara ile Washington arasındaki gündem son derece yoğun:
- F-16 modernizasyonu ve yeni tedarik dosyası,
- F-35 programından çıkarılmanın yarattığı güven bunalımı,
- LNG ve nükleer enerji anlaşmaları,
- Ukrayna savaşı sonrası NATO içindeki rol paylaşımı.
Bütün bu başlıkların arasında KAAN’ın motor lisansı, ABD için Ankara üzerinde baskı unsuru; Türkiye için ise kritik bir pazarlık kartı haline gelmiş durumda.
Alternatifler: Yerli ve Uluslararası Çözümler
Türkiye, motor meselesinde tamamen ABD’ye bağımlı kalmamak için farklı opsiyonlar üzerinde çalışıyor:
- Yerli motor geliştirme hızlandırılıyor: TF35000, milli teknolojik bağımsızlık için tek uzun vadeli çözüm.
- Uluslararası ortaklık ihtimali: İngiltere ile Rolls-Royce iş birliği görüşmeleri, Güney Kore’nin KF-21 motor projeleri gibi alternatifler masada.
- Geçiş dönemi hibrit çözüm: İlk bloklarda F110 kullanılırken, ilerleyen bloklarda TF35000’in entegrasyonu.
Bu senaryolar, Türkiye’nin “hem ittifak içi iş birliği hem de stratejik özerklik” dengesini korumaya çalıştığını gösteriyor.
Sonuç: Motor, Bir Jeopolitik Test Alanı
KAAN için motor meselesi, sadece bir mühendislik sorunu değil; Türkiye’nin jeopolitik yöneliminin turnusol kâğıdı.
- Kısa vadede ABD onayına bağlı F110 motorlarıyla üretim yapılacak.
- Orta vadede TF35000 devreye girerek bağımsızlığı sağlayacak.
- Uzun vadede Türkiye, motorunu da kendi geliştirdiği KAAN’ı ittifak içinde ve dışında özgürce kullanma ve satma kapasitesine ulaşacak.
Bu tablo, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın sık sık dile getirdiği “tam bağımsız savunma sanayii” vizyonunun ne kadar zorlu ama bir o kadar da stratejik bir yol olduğunu gösteriyor. KAAN’ın motoru, yalnızca uçağı değil, Türkiye’nin savunma ve dış politika vizyonunu da uçuracak bir mesele haline gelmiş durumda.
